Pabarazia gjinore dhe diskriminimi ndaj grave jan\u00eb nd\u00ebr problemet kryesore zhvillimore t\u00eb Kosov\u00ebs. Si t\u00eb tilla, ato duhet t\u00eb jen\u00eb pjes\u00eb thelb\u00ebsore e programit politik t\u00eb qeveris\u00eb s\u00eb ardhshme. QIKA ka zhvilluar nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb t\u00eb programeve qeveris\u00ebse t\u00eb partive politike nga perspektiva gjinore. P\u00ebr baz\u00eb jan\u00eb marr\u00eb partit\u00eb t\u00eb cilat kan\u00eb publikuar online programet e tyre, p\u00ebrfshir\u00eb Lidhjen Demokratike t\u00eb Kosov\u00ebs, Aleanc\u00ebn p\u00ebr Ardhm\u00ebrin\u00eb e Kosov\u00ebs, L\u00ebvizjen Vet\u00ebvendosje dhe Partin\u00eb Demokratike t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n
N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, partit\u00eb politike tregojn\u00eb njohuri tejet t\u00eb dob\u00ebta t\u00eb pabarazive ezistuese dhe situat\u00ebs s\u00eb grave dhe vajzave n\u00eb Kosov\u00eb. V\u00ebrehet nj\u00eb munges\u00eb e informatave bazike mbi kontekstin dhe problemet strukturore q\u00eb shkaktojn\u00eb pabarazin\u00eb gjinore, si dhe mungon nj\u00eb vler\u00ebsim gjinor paraprak n\u00eb adresimin e \u00e7\u00ebshtjeve me r\u00ebnd\u00ebsi politike, ekonomike dhe sociale. Mungesa e nj\u00eb vler\u00ebsimi t\u00eb till\u00eb \u00ebsht\u00eb e dukshme sepse n\u00eb programe nuk p\u00ebrshkruhet qart\u00eb modeli i nd\u00ebrhyrjeve specifike nga ana e partive.<\/p>\n\n\n\n
Megjith\u00ebse v\u00ebrehet nj\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsim i shtjellimit t\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve gjinore n\u00eb programe qeveris\u00ebse krahasuar me vitet e kaluara, shumica e synimeve mbesin deklarative, pa ndonj\u00eb plan konkret se si do t\u00eb adresohen. Ato parti t\u00eb cilat p\u00ebrmendin dhun\u00ebn n\u00eb baz\u00eb gjinore apo dhun\u00ebn n\u00eb familje, fokusohen m\u00eb shum\u00eb n\u00eb trajtim t\u00eb rasteve apo trajtim t\u00eb t\u00eb mbijetuarave t\u00eb dhun\u00ebs, por jo n\u00eb parandalim. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, ndihmesat e parapara financiare p\u00ebr grat\u00eb t\u00eb cilat kan\u00eb f\u00ebmij\u00eb, nuk \u00ebsht\u00eb se do t\u00eb sjellin nj\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsim t\u00eb gjendjes ekonomike t\u00eb grave n\u00eb t\u00eb ardhmen. Kjo m\u00eb shum\u00eb duket se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb politik\u00eb q\u00eb ndihmon n\u00ebnat t\u00eb rrisin f\u00ebmij\u00ebt, se sa t\u00eb aktivizoj\u00eb grat\u00eb si forc\u00eb pun\u00ebtore apo t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb ato n\u00eb jet\u00ebn publike n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Tendenca p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur grat\u00eb vet\u00ebm p\u00ebrbrenda rolit t\u00eb am\u00ebsis\u00eb ka rrezik t\u00eb ngujoj ato edhe m\u00eb tutje n\u00eb sht\u00ebpi me p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb mbi pun\u00ebt e papaguara.<\/p>\n\n\n\n
QIKA e konsideron tejet shqet\u00ebsues faktin q\u00eb asnj\u00ebra nga partit\u00eb politike nuk ka p\u00ebrmendur diskriminimin dhe margjinalizimin e personave LGBTQ+ n\u00eb programet e tyre. P\u00ebr neve \u00ebsht\u00eb e papranueshme mos p\u00ebrfshirja e politikave q\u00eb do t\u00eb ndihmonin p\u00ebrmir\u00ebsimin e jet\u00ebs s\u00eb personave LGBTQ+, ndon\u00ebse shtypja ndaj tyre, shoq\u00ebrore dhe institucionale, \u00ebsht\u00eb tejet prezente. Me k\u00ebt\u00eb, partit\u00eb politike kan\u00eb d\u00ebshmuar se nuk jan\u00eb gati t\u00eb flasin p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje publikisht, e aq m\u00eb pak t\u00eb propozojn\u00eb politika konkrete q\u00eb do t\u00eb avanconin pozit\u00ebn e tyre n\u00eb shoq\u00ebri.<\/p>\n\n\n\n
M\u00eb posht\u00eb mund t\u00eb lexoni analiz\u00ebn e shpejt\u00eb gjinore t\u00eb programeve qeveris\u00ebse p\u00ebr partit\u00eb politike ve\u00e7 e ve\u00e7:<\/p>\n\n\n\n
Lidhja Demokratike e Kosov\u00ebs<\/strong><\/p>\n\n\n\n N\u00eb programin qeveris\u00ebs t\u00eb LDK-s\u00eb nuk p\u00ebrmendet asnj\u00ebher\u00eb barazia gjinore<\/em>, dhe i nj\u00ebjti program nuk i referohet n\u00eb asnj\u00eb rast situat\u00ebs s\u00eb grave dhe vajzave n\u00eb sektor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm. Problemet dhe sfidat kryesore t\u00eb grave, si dhuna n\u00eb baz\u00eb gjinore dhe jo-aktiviteti n\u00eb tregun e pun\u00ebs, nuk jan\u00eb t\u00eb reflektuara n\u00eb program. Poashtu aktivitetet dhe nd\u00ebrhyrjet e parapara nga LDK-ja nuk bazohen n\u00eb analiz\u00eb gjinore, k\u00ebsisoj problemet dhe v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb e grave mbesin t\u00eb pa p\u00ebrfshira dhe t\u00eb pa trajtuara p\u00ebrbrenda programit.<\/p>\n\n\n\n Aleanca p\u00ebr Ardhm\u00ebrin\u00eb e Kosov\u00ebs<\/strong><\/p>\n\n\n\n Edhe n\u00eb programin e AAK-s\u00eb barazia gjinore dhe diskriminimi ndaj grave nuk z\u00eb vend. N\u00eb programin 68 faqesh t\u00eb k\u00ebtij subjekti, grat\u00eb p\u00ebrmenden vet\u00ebm n\u00eb dy pika t\u00eb shkurta: Parashihet subvencionim 150 euro p\u00ebr tre muaj p\u00ebr grat\u00eb me kontrata pune 1 vje\u00e7are dhe rrog\u00eb mbi 270 EUR, si dhe zotohen q\u00eb t\u00eb sigurojn\u00eb arsim \u201cgjithp\u00ebrfshir\u00ebs\u201d p\u00ebr vajza, pa definuar ndonj\u00eb plan konkret se si do t\u00eb arrijn\u00eb k\u00ebt\u00eb. Problemet konkrete t\u00eb grave dhe vajzave si dhuna n\u00eb baza gjinore, p\u00ebrjashtimi dhe diskriminimi n\u00eb tregun pun\u00ebs, apo n\u00ebnp\u00ebrfaq\u00ebsimi institucional i tyre, mbeten t\u00eb patrajtuara. <\/p>\n\n\n\n L\u00ebvizja Vet\u00ebvendosje<\/strong><\/p>\n\n\n\n L\u00ebvizja Vet\u00ebvendosje ka p\u00ebrfshir\u00eb perspektiv\u00eb dhe analiz\u00eb gjinore n\u00eb disa nga shtyllat kryesore t\u00eb programit, duke u fokusuar n\u00eb arritjen e barazis\u00eb gjinore dhe n\u00eb parandalimin dhe luftimin e diskriminimit gjinor n\u00eb sektor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm. Programi n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb ndryshme p\u00ebrfshin\u00eb grat\u00eb kryefamiljare, vajzat e reja, n\u00ebnat, grat\u00eb sip\u00ebrmarr\u00ebse, grat\u00eb jo-aktive n\u00eb tregun e pun\u00ebs dhe t\u00eb mbijetuarat e dhun\u00ebs n\u00eb baz\u00eb gjinore. Duke siguruar pushim prind\u00ebror 12 muaj p\u00ebr t\u00eb dy prind\u00ebrit si dhe duke synuar t\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb dhe v\u00ebn\u00eb n\u00eb funksion m\u00eb shum\u00eb \u00e7erdhe publike, LVV-ja prek\u00eb disa nga arsyet kryesore p\u00ebr mos p\u00ebrfshirjen e grave n\u00eb tregun e pun\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n Megjithat\u00eb, programi i LVV-s\u00eb p\u00ebrmban disa mang\u00ebsi ky\u00e7e. Nd\u00ebr t\u00eb tjera, nuk p\u00ebrmend buxhetimin gjinor kur flet p\u00ebr reformim t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb granteve dhe subvencioneve si dhe tek krijimi i \u201cGrantit t\u00eb Kat\u00ebrt\u201d. Poashtu nuk p\u00ebrmenden fare t\u00eb mbijetuarat\/it e dhun\u00ebs seksuale gjat\u00eb luft\u00ebs n\u00eb shtyll\u00ebn \u201cAdresimi i Krimeve t\u00eb Luft\u00ebs\u201d. Mungon ndonj\u00eb plan konkret p\u00ebr parandalimin e dhun\u00ebs n\u00eb baz\u00eb gjinore, pasi q\u00eb programi momentalisht synon vet\u00ebm t\u00eb trajtoj rastet e dhun\u00ebs duke punuar (vet\u00ebm) me policin\u00eb dhe duke forcuar mekanizmat e ndihm\u00ebs juridike. Sektor\u00ebve t\u00eb Sh\u00ebndetit Publik, Artit, Trash\u00ebgimis\u00eb kulturore, dhe Sportit u mungon analiz\u00eb dhe shtjellim gjinor dhe nuk p\u00ebrmenden grat\u00eb dhe vajzat.<\/p>\n\n\n\n Partia Demokratike e Kosov\u00ebs<\/strong><\/p>\n\n\n\n Programi i qeverisjes s\u00eb PDK-s\u00eb ka p\u00ebrfshir\u00eb disa nd\u00ebrhyrje si synime p\u00ebr arritjen e barazis\u00eb gjinore n\u00eb Kosov\u00eb. Plani p\u00ebrmend \u00e7\u00ebshtje si dhun\u00ebn n\u00eb familje, papun\u00ebsin\u00eb e grave, diskriminimin gjinor n\u00eb tregun e pun\u00ebs, shkeljen e t\u00eb drejtave pron\u00ebsore, n\u00ebnp\u00ebrfaq\u00ebsimin e grave n\u00eb administrat\u00eb publike etj. N\u00eb k\u00ebt\u00eb program qeveris\u00ebs PDK-ja ka nj\u00eb n\u00ebnndarje q\u00eb specifikisht adreson \u201cFuqizimin e Pozit\u00ebs s\u00eb Grave\u201d. <\/p>\n\n\n\n Programi thekson synime drejt zvog\u00eblimit t\u00eb pabarazive t\u00eb identifikuara p\u00ebrfshir\u00eb p\u00ebrdorimin e masave afirmative, nd\u00ebrtimin dhe v\u00ebnjen n\u00eb funksion t\u00eb m\u00eb shum\u00eb \u00e7erdheve publike, masa drejt riintegrimit t\u00eb t\u00eb mbijetuarave t\u00eb dhun\u00ebs n\u00eb familje, etj. Megjithat\u00eb, disa nga politikat e parapara mbesin te mjegullta se si do t\u00eb realizohen. Poashtu n\u00eb program p\u00ebrmendet q\u00eb ky subjekt do t\u00eb angazhohet p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin e legjislacionit p\u00ebr dhun\u00eb n\u00eb familje, mir\u00ebpo mbetet e paqart\u00eb se p\u00ebr \u00e7far\u00eb legjislacioni \u00ebsht\u00eb fjala. Buxhetimi gjinor, si nj\u00eb mjet ky\u00e7 drejt arritjes s\u00eb barazis\u00eb gjinore, nuk p\u00ebrmendet fare n\u00eb k\u00ebt\u00eb program dhe p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr mungon perspektiva gjinore p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje tejet t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme si\u00e7 jan\u00eb politika nd\u00ebrkomb\u00ebtare, dialogu, sh\u00ebndet\u00ebsia, sundimi i ligjit etj. <\/p>\n\n\n\n Mbetet paksa ironik fakti q\u00eb programi parasheh p\u00ebrfshirje m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb grave n\u00ebp\u00ebr pozita e lista partiake, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb n\u00eb list\u00ebn zgjedhore kjo parti ka p\u00ebrfshir\u00eb vet\u00ebm minimumin e k\u00ebrkuar nga Ligji p\u00ebr Zgjedhje t\u00eb P\u00ebrgjithshme.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"featured_media":572,"template":"","class_list":["post-571","activities","type-activities","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\n