Gjat\u00eb lindjes s\u00eb f\u00ebmij\u00ebs, grat\u00eb shpesh i n\u00ebnshtrohen trajtimeve shum\u00eb t\u00eb ashpra – p\u00ebrfshir\u00eb posht\u00ebrimin verbal, praktikave invazive, medikamenteve t\u00eb panevojshme, dhun\u00ebn fizike dhe mohimin e qasjes n\u00eb trajtim dhe leht\u00ebsim t\u00eb dhimbjes \u2013 dhe t\u00eb gjitha k\u00ebto jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb zakonshme para, gjat\u00eb dhe pas lindjes, si n\u00eb Evrop\u00eb ashtu edhe n\u00eb mbar\u00eb globin. Kjo poashtu, mund t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb munges\u00ebn e p\u00eblqimit t\u00eb informuar gjat\u00eb kryerjes s\u00eb prerjeve cezariane, epiziotomis\u00eb, induksionit dhe kontrollimit t\u00eb vagin\u00ebs, si dhe ofendimet verbale e shprehjet diskriminuese.<\/p>\n\n\n\n
Shkelja e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut n\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst quhet dhun\u00eb obstetrike.<\/p>\n\n\n\n
Shum\u00eb nga k\u00ebto praktika jan\u00eb rr\u00ebnjosur thell\u00eb n\u00eb profesionet mjek\u00ebsore nga individ\u00ebt si mamit\u00eb, mjek\u00ebt apo infermier\u00ebt. Prandaj shum\u00eb individ\u00eb q\u00eb kan\u00eb profesione mjek\u00ebsore e kund\u00ebrshtojn\u00eb termin \u201cdhun\u00eb obstetrike\u201d, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb fjal\u00ebs \u201cdhun\u00eb\u201d, meq\u00eb kjo n\u00ebnkupton \u201cq\u00ebllimin p\u00ebr t\u00eb shkaktuar d\u00ebm\u201d. Madje, p\u00ebrfaq\u00ebsues nga tre institucione t\u00eb m\u00ebdha profesionale evropiane k\u00ebt\u00eb vit pat\u00ebn n\u00ebnshkruar nj\u00eb dokument, p\u00ebrmes s\u00eb cilit kritikuan p\u00ebrdorimin e k\u00ebtij termi.<\/p>\n\n\n\n
Ne, bashk\u00eb me shum\u00eb njer\u00ebz t\u00eb tjer\u00eb nuk pajtohemi, meq\u00eb akti \u00ebsht\u00eb i dhunsh\u00ebm pavar\u00ebsisht nga q\u00ebllimi dhe vet\u00ebm duke i v\u00ebn\u00eb em\u00ebr dhe p\u00ebrcaktuar dhun\u00ebn obstetrike mund t’i fuqizojm\u00eb pacient\u00ebt dhe profesionist\u00ebt p\u00ebr t’i dh\u00ebn\u00eb fund.<\/p>\n\n\n\n
Shkalla e pranueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb termit v\u00ebrtetohet nga studimi yn\u00eb, i mb\u00ebshtetur nga Komisioni Evropian, t\u00eb cilin e kemi realizuar dhe prezantuar n\u00eb Seminarin Vjetor t\u00eb Barazis\u00eb Gjinore n\u00eb n\u00ebntor 2023. Raporti yn\u00eb ishte hartuar mbi t\u00eb dh\u00ebnat e detajuara t\u00eb raporteve t\u00eb vendeve q\u00eb jan\u00eb trajtuar si raste t\u00eb studimit, si Franca, Holanda, Sllovakia dhe Spanja.<\/p>\n\n\n\n
Q\u00ebllimi yn\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb luftojm\u00eb kund\u00ebrshtimet ndaj p\u00ebrdorimit t\u00eb termit \u2018dhun\u00eb obstetrike\u2019. Ky term p\u00ebrve\u00e7se i p\u00ebrshtatsh\u00ebm, \u00ebsht\u00eb edhe i dobish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb theksuar, parandaluar dhe \u00e7rr\u00ebnjosur keqtrajtimin dhe abuzimin gjat\u00eb procesit t\u00eb lindjes, si dhe barazvler\u00ebson nevojat dhe d\u00ebshirat e pacient\u00ebve n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin nivel me ato t\u00eb profesionist\u00ebve sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
Pse \u2018dhuna obstetrike\u2019 \u00ebsht\u00eb termi i duhur?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Aktualisht, dhuna obstetrike \u00ebsht\u00eb pik\u00eb e ndjeshme p\u00ebr profesionist\u00ebt sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb, kryesisht sepse trajton elemente t\u00eb praktikave t\u00eb tyre, t\u00eb cilat nuk jan\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb dyshim m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n\n\n\n Megjithat\u00eb, shumica e organizatave t\u00eb grave dhe atyre p\u00ebr t\u00eb drejtat gjat\u00eb lindjes e kan\u00eb adoptuar leht\u00ebsisht termin pik\u00ebrisht sepse i nj\u00ebjti u krijua dhe u p\u00ebrdor nga vet\u00eb grat\u00eb n\u00eb deklaratat dhe shk\u00ebmbimet e p\u00ebrvojave t\u00eb tyre \u2013 fillimisht n\u00eb Amerik\u00ebn Latine dhe m\u00eb pas n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n Sot, termi dhun\u00eb obstetrike p\u00ebrdoret jo vet\u00ebm n\u00eb literatur\u00ebn shkencore nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr kujdesin abuziv dhe mosrespektues gjat\u00eb lindjes, por edhe n\u00eb dokumentet zyrtare t\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Evrop\u00ebs dhe organizatave nd\u00ebrkomb\u00ebtare si Kombet e Bashkuara.<\/p>\n\n\n\n Njihet dhe p\u00ebrdoret gjithashtu nga shoqata t\u00eb ndryshme gjinekologjike dhe obstetrike dhe institucione qeveritare t\u00eb kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor, duke p\u00ebrfshir\u00eb Haut Conseil \u00e0 l’\u00c9galit\u00e9 entre les femmes et les hommes dhe qeverin\u00eb katalonase n\u00eb Spanj\u00eb. K\u00ebto organizata e paraqesin dhun\u00ebn obstetrike si nj\u00eb form\u00eb specifike t\u00eb dhun\u00ebs me baz\u00eb gjinore.<\/p>\n\n\n\n Derisa thjesht em\u00ebrtimi i k\u00ebtij keqtrajtimi dhe abuzimi nuk do ta zhduk\u00eb at\u00eb, koncepti i dhun\u00ebs obstetrike \u00e7on pesh\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb nivel personal, social dhe politik, si p\u00ebr studiuesit, pacient\u00ebt dhe p\u00ebr profesionist\u00ebt e sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb. Ai i inkurajon pacient\u00ebt q\u00eb t\u00eb njohin dhe sfidojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb legjitime k\u00ebt\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb jonormale ose traumatike.<\/p>\n\n\n\n Dhuna obstetrike ofron gjithashtu mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje dhe rrjedhimisht p\u00ebrmir\u00ebsimin e kushteve n\u00eb t\u00eb cilat shtatz\u00ebnia dhe lindja e f\u00ebmij\u00ebve trajtohen dhe menaxhohen p\u00ebr prind\u00ebrit e ardhsh\u00ebm, n\u00eb dobi t\u00eb profesionist\u00ebve sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb dhe t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/p>\n\n\n\n Dhuna obstetrike t\u00eb njihet si dhun\u00eb me baz\u00eb gjinore<\/strong><\/p>\n\n\n\n Termi dhun\u00eb obstetrike na lejon t\u00eb p\u00ebrshtatim p\u00ebrvojat e pacient\u00ebve brenda korniz\u00ebs ekzistuese t\u00eb dhun\u00ebs me baz\u00eb gjinore dhe racore, dhe ta lidhim at\u00eb me historin\u00eb e gjinekologjis\u00eb dhe obstetrik\u00ebs s\u00eb dominuar nga burrat.<\/p>\n\n\n\n Dhuna me baz\u00eb gjinore p\u00ebrkufizohet nga Parlamenti Evropian si \u201cdhuna e drejtuar kund\u00ebr nj\u00eb personi p\u00ebr shkak t\u00eb gjinis\u00eb s\u00eb atij personi ose dhuna q\u00eb prek personat e nj\u00eb gjinie t\u00eb caktuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb disproporcionale\u201d. Qasja e p\u00ebrcaktimit t\u00eb dhun\u00ebs obstetrike si nj\u00eb form\u00eb e dhun\u00ebs me baz\u00eb gjinore \u00ebsht\u00eb miratuar tashm\u00eb n\u00eb udh\u00ebzime dhe pun\u00eb shkencore, si dhe n\u00eb ligjet n\u00eb Amerik\u00ebn Latine (Venezuela n\u00eb 2007, Argjentin\u00eb n\u00eb 2009, Uruguai n\u00eb 2017) dhe Evrop\u00eb (Katalonia n\u00eb 2020).<\/p>\n\n\n\n Si form\u00eb e dhun\u00ebs me baz\u00eb gjinore, dhuna obstetrike nuk \u00ebsht\u00eb ekskluzivisht e q\u00ebllimshme dhe as nuk ndodh gjithmon\u00eb nd\u00ebrmjet individ\u00ebve. Ajo \u00ebsht\u00eb strukturore dhe nd\u00ebrsektoriale, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se detyrimi dhe abuzimi mund t\u00eb jen\u00eb indirekt, anonim e t\u00eb paduksh\u00ebm, t\u00eb prodhuara nga shteti dhe institucionet e tij ose nga normat shoq\u00ebrore. Ai \u00ebsht\u00eb i rr\u00ebnjosur n\u00eb kontekste komplekse politike, sociale, kulturore dhe mjek\u00ebsore, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se kushtet e pun\u00ebs, presioni financiar, hierarkit\u00eb profesionale dhe edukimi sh\u00ebndet\u00ebsor mund ta inkurajojn\u00eb ose mund\u00ebsojn\u00eb at\u00eb.<\/p>\n\n\n\n Dhuna obstetrike gjithashtu p\u00ebrjet\u00ebson modele dominimi q\u00eb jan\u00eb p\u00ebrbrend\u00ebsuara nga popullsia e p\u00ebrgjithshme, duke p\u00ebrfshir\u00eb profesionist\u00ebt sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb. Ky paragjykim i n\u00ebnkuptuar \u00ebsht\u00eb eksploruar n\u00eb literatur\u00ebn shkencore, kryesisht sa i takon \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb rac\u00ebs dhe gjinis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n Gjykimet dhe zakonet jan\u00eb sigurisht t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t’u v\u00ebn\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje dhe p\u00ebr tu korrigjuar, por kjo nuk mund t\u00eb jet\u00eb justifikim p\u00ebr t\u00eb injoruar k\u00ebt\u00eb form\u00eb t\u00eb dhun\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb injoruar fjal\u00ebt e p\u00ebrdorura nga ata q\u00eb lindin dhe vuajn\u00eb pasojat e saj, dhe p\u00ebr t\u00eb mos b\u00ebr\u00eb gjith\u00e7ka q\u00eb \u00ebsht\u00eb e mundur p\u00ebr t\u00eb reduktuar k\u00ebt\u00eb dhun\u00eb, krahas shum\u00eb masa t\u00eb tjera, duke e em\u00ebrtuar at\u00eb.<\/p>\n\n\n\n T\u00eb ndalemi tek debati i v\u00ebrtet\u00eb<\/strong><\/p>\n\n\n\n Duhet t\u00eb theksojm\u00eb se ka pak debat lidhur me at\u00eb se a ndodh mosrespektimi, abuzimi apo keqtrajtimi gjat\u00eb lindjes \u2013 anipse t\u00eb gjitha k\u00ebto jan\u00eb t\u00eb dokumentuara mir\u00eb.<\/p>\n\n\n\n Megjithat\u00eb, terminologjia \u00ebsht\u00eb ende subjekt debati dhe dhuna obstetrike \u00ebsht\u00eb termi i p\u00ebrshtatsh\u00ebm sepse thekson aspektet strukturore dhe institucionale t\u00eb k\u00ebsaj lloj dhune. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb problem sistemik q\u00eb ka nevoj\u00eb p\u00ebr zgjidhje sistemike \u2013 k\u00ebto veprime dhe sjellje individuale duhet t\u00eb interpretohen dhe zgjidhen si pjes\u00eb e dinamikave m\u00eb t\u00eb gjera, m\u00eb komplekse q\u00eb i mund\u00ebsojn\u00eb, inkurajojn\u00eb dhe p\u00ebrjet\u00ebsojn\u00eb ato.<\/p>\n\n\n\n Kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb individ\u00ebt nuk duhet t\u00eb mbajn\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr veprimet e tyre. P\u00ebrkundrazi, sygjeron se ato veprime jan\u00eb shpesh produkt i nj\u00eb sistemi, i cili duhet t\u00eb zb\u00ebrthehet n\u00eb rr\u00ebnj\u00ebt e tij m\u00eb t\u00eb thella.<\/p>\n\n\n\n Prandaj ka ardhur koha p\u00ebr t’i dh\u00ebn\u00eb fund debatit mbi terminologjin\u00eb. Sot, m\u00eb shum\u00eb se kurr\u00eb, termi dhun\u00eb obstetrike mb\u00ebshtetet n\u00eb nivele shkencore, sociale, politike dhe, gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb, edhe mjek\u00ebsore. Debati i v\u00ebrtet\u00eb \u2013 pra dialogu mes njer\u00ebzve q\u00eb lindin dhe profesionist\u00ebve sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb q\u00eb p\u00ebrcjellin \u00e7do dit\u00eb shtatz\u00ebnit\u00eb dhe lindjet \u2013 \u00ebsht\u00eb tashm\u00eb shum\u00eb m\u00eb p\u00ebrpara se ai terminologjik.<\/p>\n\n\n\n Patrizia Quattrocchi, Cl\u00e9mence Schantz, Rodante van der Waal, Stella Villarmea, Virginie Roz\u00e9e<\/strong><\/p>\n\n\n\n E p\u00ebrktheu: Blenda Asllani<\/strong><\/p>\n\n\n\n Shkrimin origjinal mund ta gjeni <\/strong>k\u00ebtu.<\/a>
<\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":10295,"template":"","class_list":["post-10294","lexo-post","type-lexo-post","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\n