U takova me Kimberl\u00e9 Crenshaw n\u00eb Universitetin e Sorbon\u00ebs n\u00eb Paris n\u00eb janar t\u00eb vitit 2019, n\u00eb nj\u00eb konferenc\u00eb t\u00eb organizuar nga Marta Dell’Aquila dhe Eraldo Souza dos Santos p\u00ebr t\u00eb festuar p\u00ebrvjetorin e tridhjet\u00eb t\u00eb nd\u00ebrsektorialitetit. Kimberly Crenshaw zhvilloi nocionin e nd\u00ebrsektorialitetit n\u00eb vitin 1989 n\u00eb punimin e saj “De-margjinalizimi nd\u00ebrsektorial i rac\u00ebs dhe seksit: Nj\u00eb kritik\u00eb zezake feministe e doktrin\u00ebs kund\u00ebr diskriminimit, teoris\u00eb feministe dhe politik\u00ebs antiraciste”. Me at\u00eb rast, q\u00ebllimi i saj ishte t\u00eb sfidonte kufizimet e ligjeve kund\u00ebr diskriminimit q\u00eb shikonin gjinin\u00eb dhe rac\u00ebn si kategori t\u00eb ndara dhe reciprokisht ekskluzive. Gjat\u00eb tridhjet\u00eb viteve t\u00eb fundit, nd\u00ebrsektorialiteti \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb mjet thelb\u00ebsor analitik p\u00ebr t\u00eb eksploruar se si strukturat e shumta t\u00eb shtypjes i japin form\u00eb cenueshm\u00ebris\u00eb individuale. N\u00eb k\u00ebt\u00eb intervist\u00eb, Kimberl\u00e9 Crenshaw ofron jo vet\u00ebm nj\u00eb diskurs p\u00ebrplasjeje mbi nd\u00ebrsektorialitetin, por na tregon pse nd\u00ebrsektorialitetit \u00ebsht\u00eb jetik p\u00ebr t\u00eb transformuar situat\u00ebn aktuale politike. <\/p>\n\n\n\n
N\u00eb nj\u00eb shembull madh\u00ebshtor t\u00eb sofistikimit dhe thjesht\u00ebsis\u00eb teorike, Crenshaw p\u00ebrdor nocionin e d\u00ebshtimit nd\u00ebrsektorial p\u00ebr t\u00eb shpjeguar zgjedhjen e Donald Trump. Nuk \u00ebsht\u00eb thjesht pak\u00ebnaq\u00ebsia e klas\u00ebs pun\u00ebtore t\u00eb bardh\u00eb q\u00eb ndihet “e l\u00ebn\u00eb pas” ajo q\u00eb shpjegon triumfin elektoral t\u00eb s\u00eb djatht\u00ebs ekstreme, argumenton ajo. \u00cbsht\u00eb pak\u00ebnaq\u00ebsia e klas\u00ebs pun\u00ebtore e rr\u00ebnjosur n\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn e mashkullit dhe supremacis\u00eb s\u00eb bardh\u00eb, q\u00eb p\u00ebrcakton k\u00ebt\u00eb fitore. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, triumfi i s\u00eb djatht\u00ebs ekstreme n\u00eb vende t\u00eb tilla si Shtetet e Bashkuara apo Italia q\u00eb kan\u00eb nj\u00eb histori t\u00eb pazgjidhur t\u00eb supremacis\u00eb s\u00eb bardh\u00eb dhe fashizmit, mund t\u00eb shihet si rezultat i nj\u00eb s\u00ebr\u00eb d\u00ebshtimesh nd\u00ebrsektoriale \u2013 kur vet\u00ebdija klasore nuk kund\u00ebrshton logjikat e racizmit, kur antiracizmi nuk i kund\u00ebrshton logjikat e patriarkalizmit, kur feminizmi nuk kund\u00ebrshton logjik\u00ebn e racizmit, ato p\u00ebrfundojn\u00eb duke i p\u00ebrforcuar t\u00eb gjitha.<\/p>\n\n\n\n
F.C<\/strong>, jan\u00eb iniciale p\u00ebr emrin e intervistueses, Francesca Coin.\u00a0<\/p>\n\n\n\n K.C<\/strong> p\u00ebr Kimberl\u00e9 Crenshaw.<\/p>\n\n\n\n FC:<\/strong> Sot po festojm\u00eb p\u00ebrvjetorin e tridhjet\u00eb t\u00eb nd\u00ebrsektorialitetit dhe do t\u00eb doja t\u00eb kthehesha tridhjet\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb kur e p\u00ebrdor\u00ebt k\u00ebt\u00eb nocion p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb. A mund t\u00eb na thoni se si e keni zhvilluar nocionin e nd\u00ebrsektorialitetit dhe cili ishte q\u00ebllimi i tij?<\/p>\n\n\n\n KC:<\/strong> Nd\u00ebrsektorialiteti \u00ebsht\u00eb nj\u00eb metafor\u00eb q\u00eb kam zhvilluar p\u00ebr t’i b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb qarta m\u00ebnyrat se si forma t\u00eb shumta t\u00eb pabarazis\u00eb ose disavantazhit nd\u00ebrthuren ndonj\u00ebher\u00eb dhe krijojn\u00eb pengesa q\u00eb shpesh nuk kuptohen n\u00ebse jan\u00eb t\u00eb kombinuara nga diskriminimi racor ose diskriminimi gjinor. Vendosa t\u00eb shkruaj nj\u00eb artikull p\u00ebr t\u00eb zbuluar m\u00ebnyr\u00ebn se si mbrojtja ligjore kund\u00ebr diskriminimit kishte qen\u00eb e pamjaftueshme p\u00ebr t’u p\u00ebrballur dhe p\u00ebr t\u00eb trajtuar diskriminimin q\u00eb po ndodhte ndaj grave zezake dhe nj\u00eb nga arsyet pse gjyqtar\u00ebt n\u00eb gjykat\u00eb nuk ishin n\u00eb gjendje ta shihnin at\u00eb, \u00ebsht\u00eb se m\u00ebnyra e racizmit dhe seksizmi mendohej se ishin kategori t\u00eb ndara dhe reciprokisht ekskluzive, k\u00ebshtu q\u00eb ju mund t\u00eb p\u00ebrjetoni diskriminim racor ose mund t\u00eb p\u00ebrjetoni diskriminim gjinor, por ideja q\u00eb ju mund t’i p\u00ebrjetonit t\u00eb dyja ishte shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb imagjinohej. Dukej sikur k\u00ebto dy lloje t\u00eb diskriminimit shiheshin si vrapim vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb shin\u00eb paralele, q\u00eb nuk u bashkua kurr\u00eb, por p\u00ebrkundrazi drejtohej n\u00eb vija t\u00eb drejta paralele lineare. Doja t\u00eb ofroj nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb metaforike t\u00eb t\u00eb menduarit q\u00eb do t’i nxirrte njer\u00ebzit nga m\u00ebnyra se si ata mendonin aktualisht p\u00ebr diskriminimin si dy vija paralele dhe t\u00eb thon\u00eb, n\u00eb fakt k\u00ebto vija nuk jan\u00eb paralele, por p\u00ebrkundrazi ato po kryq\u00ebzohen.<\/p>\n\n\n\n Q\u00eb at\u00ebher\u00eb e kam kuptuar se ju mund t’u tregoni njer\u00ebzve shum\u00eb fakte, por n\u00ebse nuk mund t’u jepni atyre nj\u00eb korniz\u00eb p\u00ebr t’i mbajtur faktet s\u00eb bashku, faktet nuk kan\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi, ata nuk mund t’i p\u00ebrmbahen atyre, k\u00ebshtu q\u00eb nd\u00ebrsektorialiteti \u00ebsht\u00eb nj\u00eb korniz\u00eb q\u00eb synon t\u2019i mbaj\u00eb disa fakte rreth m\u00ebnyrave t\u00eb ndryshme se si grat\u00eb e zeza p\u00ebrjetojn\u00eb diskriminim. Nj\u00eb nga arsyet pse faktet e diskriminimit t\u00eb tyre nuk q\u00ebndronin \u00ebsht\u00eb se kornizat konceptuale t\u00eb diskriminimit sugjeronin se racizmi \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb u ndodh t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs rac\u00eb ose seksizmi \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb u ndodh t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs gjini, por realiteti nuk \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb k\u00ebshtu.<\/p>\n\n\n\n N\u00eb disa nga rastet ligjore q\u00eb po shikoja, kishte pun\u00eb q\u00eb ishin t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr zezak\u00ebt dhe pun\u00eb q\u00eb ishin t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr grat\u00eb, por pun\u00ebt e zezak\u00ebve ishin t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr burrat me ngjyr\u00eb dhe pun\u00ebt e grave ishin t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr grat\u00eb e bardha, k\u00ebshtu q\u00eb ishte lloji klasik i situat\u00ebs ku po ndodhin dy lloje t\u00eb ndryshme strukturimi dhe kur ato dy struktura u bashkuan p\u00ebr zezaket q\u00eb ishin gra ose grat\u00eb zezake, ato u ndikuan nga k\u00ebto struktura ndryshe nga zezak\u00ebt q\u00eb ishin burra dhe grat\u00eb q\u00eb ishin t\u00eb bardha. Pra, ne i kishim k\u00ebto fakte, por nuk kishim nj\u00eb korniz\u00eb, dhe p\u00ebr t’i b\u00ebr\u00eb gjykat\u00ebsit t\u00eb kuptonin se nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb rregull t\u00eb diskriminosh nj\u00eb n\u00ebngrup, duhej pak a shum\u00eb t\u00eb pikturoje sken\u00ebn e krimit p\u00ebr ta dhe duhej t\u00eb gjurmoje m\u00ebnyr\u00ebn se si k\u00ebto struktura t\u00eb ndryshme shtypjeje u bashkuan n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb unike p\u00ebr njer\u00ebzit q\u00eb ishin t\u00eb vendosur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb unike p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrjetuar t\u00eb dy llojet e diskriminimit.<\/p>\n\n\n\n FC:<\/strong> Ju p\u00ebrmendni shpesh \u00e7\u00ebshtjen gjyq\u00ebsore t\u00eb Divizionit t\u00eb Asambles\u00eb DeGraffenreid kund\u00ebr General Motors, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn nj\u00eb grup punonj\u00ebsesh gra me ngjyr\u00eb padit\u00ebn General Motors duke pretenduar se politikat e tyre t\u00eb pun\u00ebsimit diskriminonin grat\u00eb zezake. N\u00eb at\u00eb rast, gjykata e hodhi posht\u00eb k\u00ebrkes\u00ebn pasi nuk pranoi se cenueshm\u00ebria e grave t\u00eb zeza q\u00ebndronte n\u00eb margjinat e kategorive t\u00eb mbrojtura me ligj t\u00eb rac\u00ebs dhe gjinis\u00eb. Q\u00eb at\u00ebher\u00eb, ju theksuat r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e nd\u00ebrsektorialitetit jo vet\u00ebm n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet ligjore, por edhe n\u00eb retorik\u00eb, politik\u00eb e l\u00ebvizje shoq\u00ebrore. Mund t\u00eb na tregoni m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb?<\/p>\n\n\n\n KC:<\/strong> P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb kur p\u00ebrdora nd\u00ebrsektorialitetin ishte n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet ligjore dhe n\u00eb pjes\u00ebt e studimit ligjor dhe u b\u00eb n\u00eb nj\u00eb kontekst, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb dhe n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ishte e njohur p\u00ebr njer\u00ebzit q\u00eb b\u00ebnin praktik\u00eb juridike. N\u00eb nj\u00eb far\u00eb m\u00ebnyre, kjo ishte gjenerata e par\u00eb e nd\u00ebrsektorialitetit. N\u00eb at\u00eb rast, duhet t\u00eb them gjithashtu se nd\u00ebrsektorialiteti ishte n\u00eb kryq\u00ebzimin midis teoris\u00eb feministe t\u00eb zezakeve, pasi un\u00eb isha nj\u00eb feministe me ngjyr\u00eb, dhe teoris\u00eb ligjore kritike, pasi isha pjes\u00eb e nj\u00eb l\u00ebvizjeje t\u00eb bazuar n\u00eb ligj q\u00eb merrte n\u00eb pyetje m\u00ebnyrat se si ligji form\u00ebsonte dhe rregullonte t\u00eb gjitha llojet e hierarkive shoq\u00ebrore \u2013 me fjal\u00eb t\u00eb tjera, n\u00eb vend q\u00eb ta shohim ligjin kund\u00ebr diskriminimit n\u00eb funksionet e tij t\u00eb qen\u00ebsishme \u00e7lirimtare, ne do ta shohim ligjin po aq pjes\u00eb t\u00eb konstituimit t\u00eb kushteve strukturore n\u00eb t\u00eb cilat ka ndodhur ky diskriminim.<\/p>\n\n\n\n T\u00eb dyja k\u00ebto orientime intelektuale po bashkoheshin, t\u00eb dyja vinin p\u00ebr t\u2019i identifikuar grat\u00eb zezake si vend p\u00ebr marrje n\u00eb pyetje dhe p\u00ebr t\u00eb identifikuar se si po funksiononte ligji p\u00ebr t\u00eb natyralizuar at\u00eb q\u00eb kishte ndodhur me to, si nj\u00eb problem social dhe ligjor.<\/p>\n\n\n\n Nd\u00ebrsektorialiteti ishte nj\u00eb korniz\u00eb q\u00eb un\u00eb p\u00ebrdora p\u00ebr t\u00eb par\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb \u00e7\u00ebshtjesh q\u00eb ishin historikisht pjes\u00eb e l\u00ebvizjeve feministe, antiraciste dhe queer q\u00eb po ndodhnin n\u00eb fund t\u00eb viteve ’80-ta dhe n\u00eb fillim t\u00eb viteve ’90-ta. N\u00eb ato vite, dhuna ndaj grave ishte n\u00eb nj\u00eb pik\u00eb prek\u00ebse p\u00ebr m\u00ebnyrat se si feminizmi po udh\u00ebtonte drejt ligjit. N\u00eb nj\u00eb far\u00eb m\u00ebnyre, dhuna ndaj grave po na detyronte t\u00eb mendonim se si ligji e p\u00ebrcaktoi k\u00ebt\u00eb dhun\u00eb dhe \u00e7far\u00eb duhej t\u00eb b\u00ebnim ne si feministe p\u00ebr ta riformuluar at\u00eb n\u00eb m\u00ebnyra q\u00eb t\u00eb zbulonim loj\u00ebrat e patriarkatit.<\/strong> N\u00eb at\u00eb koh\u00eb, dhuna ndaj grave nuk quhej k\u00ebshtu, nuk ekzistonte, ishte thjesht patologji familjare, gj\u00ebra t\u00eb \u00e7mendura q\u00eb b\u00ebjn\u00eb njer\u00ebzit e varf\u00ebr apo me ngjyr\u00eb, por edhe gj\u00ebra q\u00eb u ndodhin grave t\u00eb klas\u00ebs s\u00eb mesme, edhe pse nuk e imagjinojm\u00eb klas\u00ebn e mesme si vat\u00ebr t\u00eb dhun\u00ebs. Disa pjes\u00eb t\u00eb l\u00ebvizjes feministe dhe dimensionit ligjor p\u00ebrb\u00ebnin iden\u00eb se ka di\u00e7ka q\u00eb i kap\u00ebrcen t\u00eb gjitha k\u00ebto narrativa t\u00eb ngushta dhe q\u00eb quhet dhun\u00eb ndaj grave \u2013 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fenomen sistemik, institucional, social dhe kulturor.<\/p>\n\n\n\n Pra, kjo po ndodhte n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb kur njer\u00ebzit me ngjyr\u00eb po fillonin gjithashtu t\u00eb kritikonin feminizmin e zakonsh\u00ebm p\u00ebr dimensionet e tij solipsiste.<\/p>\n\n\n\n P\u00ebrmes k\u00ebtyre bisedave kisha filluar t\u00eb besoj se, ne fakt, kishte di\u00e7ka q\u00eb quhej dhun\u00eb ndaj grave dhe kishte shum\u00eb kuptim q\u00eb t\u00eb p\u00ebrpiqeshim ta teorizonim sesi patriarkia po luante sistematikisht dhe se brenda k\u00ebtij sistemi ekzistonin realitete sa t\u00eb ngjashme aq edhe dalluese. Kishte dallime n\u00eb cenueshm\u00ebri, n\u00eb qasjen n\u00eb burime dhe kishte dallime kur shteti kujdesej dhe kur nuk kujdesesj, se kush e kishte fuqin\u00eb retorike p\u00ebr t\u00eb th\u00ebn\u00eb \u201ckjo m\u00eb ka ndodhur mua dhe dikush duhet t\u00eb kujdeset p\u00ebr k\u00ebt\u00eb\u201d dhe kush nuk e kishte k\u00ebt\u00eb fuqi. Ishin pik\u00ebrisht k\u00ebto momente ku t\u00eb qenurit n\u00eb gjendje p\u00ebr t\u00eb par\u00eb ngjashm\u00ebrit\u00eb dhe dallimet ishte mjaft e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb dhe nd\u00ebrsektorialiteti ishte m\u00ebnyra m\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr ta p\u00ebrcaktuar at\u00eb cka ishte sfid\u00eb p\u00ebr ne.<\/p>\n\n\n\n Patriarkati po krijonte kushte q\u00eb ishin t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr dhun\u00eb. Nj\u00eb grua emigrante q\u00eb p\u00ebrballej me dhun\u00eb nga partneri i saj, nga i cili varej p\u00ebr kart\u00ebn jeshile, e cila \u00ebsht\u00eb e domosdoshme p\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruar n\u00eb SHBA, kjo \u00ebsht\u00eb cenueshm\u00ebri e nd\u00ebrlidhur. Grat\u00eb mund t\u00eb ndajn\u00eb nivele t\u00eb cenushm\u00ebris\u00eb me grat\u00eb elitiste, por ka aspekte tjera t\u00eb k\u00ebsaj cenushm\u00ebrie si ksenofobia ose qasja n\u00eb gjuh\u00eb. T\u00eb gjitha k\u00ebto jan\u00eb produkt i strukturave t\u00eb pushtetit. K\u00ebshtu, fillova t\u00eb shoh se nd\u00ebrsektorialiteti ishte i dobish\u00ebm jo vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb par\u00eb ligjin n\u00eb vetvete, por p\u00ebr t\u00eb par\u00eb m\u00ebnyrat sesi pushtetet shpesh ishin krijuar ndryshe p\u00ebr njer\u00ebz t\u00eb ndrysh\u00ebm, madje duke pasur nj\u00eb cenueshm\u00ebri t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt ndaj nj\u00eb problemi social si dhuna ndaj grave.<\/p>\n\n\n\n FC:<\/strong> Kur Trump fitoi zgjedhjet, ju e pershkruajt\u00ebt fitoren e tij si d\u00ebshtim nd\u00ebrsektorial. Kryesisht, mediat pohonin se Trump fitoi p\u00ebr shkak t\u00eb humbjeve q\u00eb p\u00ebsoi klasa pun\u00ebtore. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, mediat k\u00ebmb\u00ebngulnin se problemi ishte se klasa e bardh\u00eb pun\u00ebtore ishte \u2018l\u00ebn\u00eb pas\u2019. Megjithat\u00eb, vet\u00ebm paknaq\u00ebsia e klas\u00ebs nuk e shpjegon fitoren e tij. \u00c7far\u00eb keni n\u00ebnkuptuar kur keni th\u00ebn\u00eb \u201cd\u00ebshtim nd\u00ebrsektorial\u201d?<\/p>\n\n\n\n KC: <\/strong>D\u00ebshtimi nd\u00ebrsektorial vjen si pasoj\u00eb e vizionit politik i cili duhet t\u00eb synonte t\u00eb ishte transformues. Pra, ne fol\u00ebm p\u00ebr d\u00ebshtime nd\u00ebrsektoriale brenda antiracizmit t\u00eb bazuar n\u00eb patriarkaliz\u00ebm ose d\u00ebshtime nd\u00ebrsektoriale brenda feminizmit bazuar n\u00eb supremacin\u00eb racore. Dikush mund ta konsideroj si d\u00ebshtim nd\u00ebrsektorial edhe politik\u00ebn klasore q\u00eb bazohet n\u00eb kufijt\u00eb nacionalist\u00eb dhe nocione ksenofobike se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb komuniteti ose investimet patriarkale p\u00ebr at\u00eb se si duhet t\u00eb duket familja.<\/p>\n\n\n\n Kur artikulohet investimi si i pjessh\u00ebm dhe i paplot\u00eb, aft\u00ebsia juaj p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb pun\u00ebn q\u00eb d\u00ebshironi t\u00eb b\u00ebni, b\u00ebhet e pambrojtur. Si duket nj\u00eb l\u00ebvizje e bazuar n\u00eb klas\u00eb n\u00ebse nuk p\u00ebrfshin pun\u00ebtor\u00ebt migrant\u00eb? \u00c7ka ndodh kur baza kryesore e angazhimeve nacionaliste, ksenofobike \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e programit t\u00ebnd nd\u00ebrgjegj\u00ebsues mbi klas\u00ebn pun\u00ebtore? I bie se ju po shihni armiq dhe k\u00ebrc\u00ebnime n\u00eb hap\u00ebsira ku nuk shihni mund\u00ebsi kapitaliste. I bie se nuk po e shihni se ajo q\u00eb k\u00ebrc\u00ebnon n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb pun\u00ebtor\u00ebt n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn nuk jan\u00eb pun\u00ebtor\u00ebt e tjer\u00eb, por p\u00ebrkundrazi, \u00ebsht\u00eb rishp\u00ebrndarja masive e pasuris\u00eb dhe pushtetit.<\/p>\n\n\n\n FC:<\/strong> A mendon se kjo \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht arsyeja pse ata po p\u00ebrpiqen q\u00eb ta riformulojn\u00eb nd\u00ebrsektorialitetin si viktimizim? Shihet se e djathta ekstreme ka nj\u00eb tendenc\u00eb q\u00eb t\u00eb ofroj\u00eb ide tjera mbi strukturat e shtypjes t\u00eb cilat prodhojn\u00eb tutje cenueshm\u00ebri m\u00eb t\u00eb madhe \u2013 patriarkaliz\u00ebm, raciz\u00ebm ose kolonializ\u00ebm, ama q\u00eb nuk shfaq\u00ebn asnj\u00ebher\u00eb n\u00eb analizat e tyre. Meqen\u00ebse ata nuk mund t\u00eb shohin asnj\u00eb struktur\u00eb shtypjeje, ata e shterojn\u00eb nocionin e nd\u00ebrseksionalitetit dhe e kthejn\u00eb at\u00eb n\u00eb politik\u00eb identitare \u2014 madje ekziston edhe nj\u00eb kalkulator i rezultateve t\u00eb nd\u00ebrsjelljes n\u00eb linj\u00eb q\u00eb synon t\u00eb llogaris\u00eb dhe shp\u00ebrblej\u00eb m\u00eb t\u00eb shtypurit.<\/p>\n\n\n\n Mendoj se kjo \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb doje t\u00eb thoje kur fole p\u00ebr politika anti-nd\u00ebrsektoriale. Pra, n\u00ebse shikojm\u00eb Italin\u00eb, nj\u00eb vend q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb pajtuar kurr\u00eb me historin\u00eb e saj patriarkale, koloniale dhe fashiste, duket sikur nd\u00ebrsektorialiteti shpesh perceptohet si nj\u00eb term shqet\u00ebsues, pothuajse nj\u00eb form\u00eb tradhtie, pabesie apo tradhtie ndaj vlerave klasore.<\/p>\n\n\n\n KC:<\/strong> Ajo q\u00eb m\u00eb magjeps\u00eb m\u00eb s\u00eb shumti \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra se si p\u00ebrdoret viktimizimi. Te nd\u00ebrsektorialiteti, viktimizimi shihet si e met\u00eb, mir\u00ebpo kur viktimizimi p\u00ebrdoret nga politikna\u00ebt, \u00ebsht\u00eb plot\u00ebsisht legjitim\u00eb. Pra, esenca nuk \u00ebsht\u00eb te viktimizimi, por kush mund ta p\u00ebrdor\u00eb at\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb rr\u00ebmbim i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb i pushtetit.<\/p>\n\n\n\n Kolegu im Luke Harris thot\u00eb se kjo \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb argumenti m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb kund\u00ebr t\u00eb drejtave civile, veprimit anti-afirmativ dhe kund\u00ebr barazis\u00eb, sepse t\u00eb gjitha p\u00ebrfundojn\u00eb n\u00eb at\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb fakt nj\u00eb argument i “zvog\u00eblimit t\u00eb mbip\u00ebrfaq\u00ebsimit” \u2013 ku n\u00eb thelb burrat e bardh\u00eb jan\u00eb t\u00eb mbip\u00ebrfaq\u00ebsuar n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb. Mbip\u00ebrfaq\u00ebsimi \u00ebsht\u00eb shpesh nj\u00eb produkt i pushtetit t\u00eb paligjsh\u00ebm dhe nd\u00ebrsektorialiteti ofron mjete retorike, analitike dhe doktrinore p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb n\u00eb pyetje at\u00eb mbip\u00ebrfaq\u00ebsim asimetrik t\u00eb pushtetit.<\/p>\n\n\n\n Reagimi ndaj k\u00ebsaj \u00ebsht\u00eb se nd\u00ebrsektorialiteti n\u00eb fakt perceptohet si i padrejt\u00eb p\u00ebr burrat e bardh\u00eb (t\u00eb mbip\u00ebrfaq\u00ebsuarit), k\u00ebshtu q\u00eb ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb e padrejt\u00eb, nj\u00eb zvog\u00eblim i vog\u00ebl modest i mbip\u00ebrfaq\u00ebsimit t\u00eb tyre – duke mos hequr pushtetin, duke mos i vendosur ata n\u00ebn neve, por thjesht duke th\u00ebn\u00eb se mbip\u00ebrfaq\u00ebsimi i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm i pushtetit q\u00eb ata kan\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me demokracin\u00eb, nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me t\u00eb drejtat e njeriut, nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me drejt\u00ebsin\u00eb ose mbip\u00ebrfaq\u00ebsimin e saj t\u00eb vazhduesh\u00ebm. Vet\u00eb fuqia p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar statusin e viktim\u00ebs n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kaq t\u00eb leht\u00eb “hej un\u00eb jam viktim\u00eb” \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ilustrim i fuqis\u00eb p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb dominues, i fuqis\u00eb s\u00eb t\u00eb qenit burr\u00eb dhe i fuqis\u00eb s\u00eb t\u00eb qenit i bardh\u00eb.<\/p>\n\n\n\n FC:<\/strong> A shihni ndonj\u00eb dallim mes SHBA-s\u00eb dhe Evrop\u00ebs n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim?<\/p>\n\n\n\n KC<\/strong>: Mendoj se ngjashm\u00ebria q\u00eb m\u00eb godet m\u00eb shum\u00eb \u00ebsht\u00eb mohimi. N\u00eb Atlanta, ju pat\u00eb drejtp\u00ebrdrejt disa nga pasojat e mohimit t\u00eb nj\u00eb vendi q\u00eb \u00ebsht\u00eb kryesisht i bazuar n\u00eb vjedhje – vjedhja e pun\u00ebs, vjedhja e tok\u00ebs, vjedhja e sovranitetit, vjedhja e jet\u00ebs dhe k\u00ebto jan\u00eb gj\u00ebra q\u00eb thjesht nuk zgjidhen.<\/p>\n\n\n\n Termat dhe kushtet q\u00eb b\u00ebn\u00eb t\u00eb mundur SHBA-n\u00eb nuk shihen si t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr asgj\u00eb sot, ato nuk jan\u00eb pika e nisjes p\u00ebr t\u00eb riartikuluar apo rishp\u00ebrndar\u00eb mund\u00ebsit\u00eb n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb amerikane. \u00cbsht\u00eb interesante t\u00eb vish n\u00eb Evrop\u00eb dhe t\u00eb shoh\u00ebsh gjithashtu t\u00eb kaluar\u00ebn koloniale t\u00eb vet\u00eb evropian\u00ebve dhe n\u00eb disa vende t\u00eb kaluar\u00ebn e saj antidemokratike dhe t\u00eb kaluar\u00ebn e saj fashiste, por k\u00ebto gj\u00ebra jan\u00eb t\u00eb mbyllura. N\u00eb t\u00eb dy kontinentet, paaft\u00ebsia p\u00ebr ta \u00e7uar historin\u00eb me vet\u00ebdije p\u00ebrpara \u00ebsht\u00eb n\u00eb tension me m\u00ebnyr\u00ebn se si historia \u00e7ohet p\u00ebrpara materialisht, k\u00ebshtu q\u00eb ekziston ky vakum, kjo kontradikt\u00eb kudo midis faktit q\u00eb kushtet materiale jan\u00eb produkt i kolonializmit dhe skllav\u00ebris\u00eb, dhe nj\u00eb nd\u00ebrgjegje q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb pamund\u00ebsi p\u00ebr ta integruar k\u00ebt\u00eb realitet. Mendoj se kjo \u00ebsht\u00eb ndoshta nj\u00eb l\u00ebvizje e drejt\u00ebsis\u00eb sociale n\u00eb terren zero q\u00eb p\u00ebrpiqet t\u00eb kap\u00ebrcej\u00eb hendekun midis baz\u00ebs historike t\u00eb pabarazive me t\u00eb cilat po p\u00ebrballemi dhe munges\u00ebs s\u00eb mjeteve retorike t\u00eb disponueshme p\u00ebr t’i b\u00ebr\u00eb k\u00ebto momente t\u00eb disponueshme pik\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb moment.<\/p>\n\n\n\n FC:<\/strong> \u00c7far\u00eb shihni se t\u00eb ndodh\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen?<\/p>\n\n\n\n KC<\/strong>: Besoj se pasojat e kthimit politik kah e djathta n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb planetin jan\u00eb thell\u00ebsisht shqet\u00ebsuese p\u00ebr zonat elektorale anemban\u00eb globit, t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb t\u00eb shqet\u00ebsuar se drejtimi n\u00eb t\u00eb cilin po shkojm\u00eb do t\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsohet para se t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsohet, dhe dua t\u00eb mendoj se kjo inkurajon at\u00eb q\u00eb un\u00eb do ta quaja partin\u00eb e njer\u00ebzimit q\u00eb t\u00eb vet\u00eb-merrte n\u00eb pyetje at\u00eb q\u00eb kemi humbur dhe at\u00eb q\u00eb nuk kemi b\u00ebr\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efektive dhe le t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb m\u00ebsim p\u00ebr at\u00eb q\u00eb tani duhet t\u00eb b\u00ebjm\u00eb ndryshe.<\/p>\n\n\n\n Gjithashtu, jam thell\u00ebsisht e vet\u00ebdijshme se mund\u00ebsia vjen edhe n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn. Ajo pak t\u00ebrheqje q\u00eb kan\u00eb feminizmi dhe anti-racizmi dhe t\u00eb gjitha diskurset \u00e7lirimtare mund t\u00eb zb\u00ebrthehen n\u00eb k\u00ebt\u00eb moment. Un\u00eb shoh se jemi n\u00eb nj\u00eb udh\u00ebkryq nd\u00ebrsektorial tani.<\/p>\n\n\n\n Ne nuk do t\u00eb jemi n\u00eb gjendje t\u00eb bindim ask\u00ebnd n\u00ebse nuk jemi n\u00eb gjendje t\u00eb bindim veten se nuk jemi shkaku i k\u00ebsaj krize dhe m\u00eb pas t\u00eb braktisim hapat ton\u00eb t\u00eb ngadalt\u00eb q\u00eb kemi nd\u00ebrmarr\u00eb p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb m\u00eb t\u00eb barabart\u00eb dhe t\u00eb aft\u00eb p\u00ebr t’u p\u00ebrballur me disa q\u00eb kan\u00eb keqformuar mund\u00ebsit\u00eb dhe jet\u00ebn ton\u00eb. Intervistw e e realizuar nga<\/p>\n\n\n\n N\u00ebse e pranojm\u00eb se kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse jemi k\u00ebtu, at\u00ebher\u00eb nuk e kuptoj se si ne g\u00ebrmojm\u00eb rrug\u00ebn ton\u00eb nga kjo, k\u00ebshtu q\u00eb e shoh k\u00ebt\u00eb si nj\u00eb moment kritik dhe \u00ebsht\u00eb kritike p\u00ebr ne brenda l\u00ebvizjeve progresive t\u00eb gjejm\u00eb m\u00ebnyra p\u00ebr t\u00eb krijuar shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr nd\u00ebrlidhje t\u00eb fuqishme dhe efektive, q\u00eb nuk do t\u00eb thot\u00eb se feminist\u00ebt duhet t\u00eb heqin dor\u00eb nga feminizmi, dhe anti-racist\u00ebt duhet t\u00eb heqin dor\u00eb nga antiracizmi, ose njer\u00ebzit q\u00eb udh\u00ebhiqen nga nd\u00ebrgjegjja klasore duhet t\u00eb heqin dor\u00eb nga kjo. Do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb ne duhet t\u00eb marrim n\u00eb pyetje linjat baz\u00eb t\u00eb t\u00eb gjitha l\u00ebvizjeve tona q\u00eb shpesh p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb mohimin e r\u00ebnd\u00ebsis\u00eb s\u00eb t\u00eb gjitha l\u00ebvizjeve t\u00eb tjera.<\/p>\n\n\n\n N\u00ebse arrijm\u00eb ta b\u00ebjm\u00eb k\u00ebt\u00eb, at\u00ebher\u00eb duket se mund t\u00eb artikulojm\u00eb nj\u00eb vizion t\u00eb momentit aktual q\u00eb na ndihmon t\u00eb arrijm\u00eb n\u00eb nj\u00eb t\u00eb ardhme q\u00eb \u00ebsht\u00eb e denj\u00eb p\u00ebr jet\u00ebt q\u00eb duam t\u00eb jetojm\u00eb, dhe n\u00ebse nuk e b\u00ebjm\u00eb at\u00eb, at\u00ebher\u00eb nuk e shoh se \u00e7far\u00eb do t\u00eb nd\u00ebrpres\u00eb rr\u00ebshqitjen kah e djathta fashiste q\u00eb ne shohim t\u00eb ndodh\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn. Sepse p\u00ebrforcimi i shp\u00ebrndarjes tradicionale dhe logjik\u00ebs s\u00eb pushtetit \u00ebsht\u00eb i leht\u00eb, \u00ebsht\u00eb nj\u00ebsoj si t\u00eb rrokulliset nj\u00eb top tat\u00ebpjet\u00eb dhe q\u00eb nuk po shkon n\u00eb drejtimin e nevojsh\u00ebm, p\u00ebr t’u shtyr\u00eb lart, dhe kjo do t\u00eb thot\u00eb se ne kemi nevoj\u00eb p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb mobilizim kolektiv, m\u00eb shum\u00eb forc\u00eb kolektive p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb. Kjo ndodh vet\u00ebm n\u00ebse ne mund t’i thurim m\u00eb efektivisht narrativet tona t\u00eb ndryshme, dhe jo pjes\u00eb t\u00eb caktuara, t\u00eb gjitha duhet t\u00eb jen\u00eb pjes\u00eb e nd\u00ebrgjegjes s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt.<\/p>\n\n\n\n Francesca Coin<\/p>\n\n\n\n P\u00ebrktheu: Medin\u00eb Dauti<\/p>\n\n\n\n