Poststrukturalizmi dhe feminizmi bashk\u00ebkohor jan\u00eb dy prej l\u00ebvizjeve politike dhe kulturore m\u00eb me ndikim t\u00eb gjysm\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb t\u00eb shekullit XX. Aleanca e krijuar nd\u00ebrmjet tyre n\u00eb dekadat e fundit \u00ebsht\u00eb karakterizuar nga nj\u00eb nd\u00ebrveprim intensiv dhe kritik me mendimin e filozofit francez Michel Foucault. Ani pse Foucault n\u00eb shkrimet e tij u referohet rrall\u00eb grave apo \u00e7\u00ebshtjes gjinore, trajtimi q\u00eb ai u b\u00ebn marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrmjet pushtetit, trupit dhe seksualitetit ka nxitur interes t\u00eb gjer\u00eb n\u00eb teorin\u00eb feministe. Ideja e Foucault se trupi dhe seksualiteti jan\u00eb konstrukte kulturore, e jo dukuri natyrore, sh\u00ebnon nj\u00eb kontribut t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb kritik\u00ebn feministe ndaj esencializmit.<\/p>\n\n\n\n
Ndon\u00ebse feministet e kan\u00eb njohur r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e analiz\u00ebs s\u00eb Foucault-s\u00eb mbi marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrmjet pushtetit dhe trupit, ato kan\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb pah gjithashtu edhe kufizimet e saj. Nga perspektiva politikave feministe q\u00eb synojn\u00eb promovimin e autonomis\u00eb s\u00eb grave, prirja e qasjes foucaultiane ndaj pushtetit p\u00ebr t\u2019i reduktuar aktor\u00ebt shoq\u00ebror\u00eb n\u00eb trupa t\u00eb n\u00ebnshtruar mbetet problematike. Derisa shum\u00eb teoriciene feministe vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb kritike ndaj Foucault-s\u00eb p\u00ebr v\u00ebnien n\u00eb pik\u00ebpyetje t\u00eb kategorive t\u00eb subjektit dhe veprimit (agjencis\u00eb), me argumentin se nj\u00eb qasje e till\u00eb cenon synimet emancipuese t\u00eb feminizmit, autore t\u00eb tjera kan\u00eb pohuar se n\u00eb veprat e tij t\u00eb vonshme ai zhvillon nj\u00eb konceptim m\u00eb t\u00eb konsoliduar t\u00eb subjektivitetit dhe rezistenc\u00ebs. Ky konceptim, ndon\u00ebse nuk \u00ebsht\u00eb pa problematika nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi feminist, ofron gjithsesi kontribute t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr teorin\u00eb dhe praktik\u00ebn e politik\u00ebs feministe. Afrit\u00eb dhe tensionet nd\u00ebrmjet mendimit t\u00eb Foucault-s\u00eb dhe feminizmit bashk\u00ebkohor trajtohen m\u00eb posht\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
Sfondi teorik: Gjenealogjia e Foucault-s\u00eb mbi pushtetin, dijen dhe subjektin<\/strong><\/p>\n\n\n\n N\u00eb veprat e periudh\u00ebs s\u00eb mesme t\u00eb krijimtaris\u00eb s\u00eb tij \u2013 Discipline and Punish<\/em> dhe The History of Sexuality, Vol. 1<\/em> \u2013 Foucault gjurmon shfaqjen e disa praktikave, koncepteve, formave t\u00eb dijes, institucioneve shoq\u00ebrore dhe teknikave t\u00eb qeverisjes q\u00eb kan\u00eb kontribuar n\u00eb form\u00ebsimin e kultur\u00ebs moderne evropiane. Metod\u00ebn e analiz\u00ebs historike q\u00eb ai p\u00ebrdor e quan gjenealogjike. Gjenealogjia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb form\u00eb e historis\u00eb kritike, n\u00eb kuptimin q\u00eb synon t\u00eb ofroj\u00eb nj\u00eb diagnoz\u00eb t\u00eb \u201ckoh\u00ebs s\u00eb tashme dhe t\u00eb asaj q\u00eb jemi ne, pik\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00e7ast\u201d, me q\u00ebllim q\u00eb \u201ct\u00eb v\u00ebr\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje at\u00eb q\u00eb merret si e vet\u00ebkuptueshme \u2026 t\u00eb shp\u00ebrb\u00ebj\u00eb at\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb e njohur dhe e pranuar.\u201d<\/p>\n\n\n\n Ajo q\u00eb e dallon analiz\u00ebn gjenealogjike nga historiografia tradicionale \u00ebsht\u00eb se ajo p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb form\u00eb historie q\u00eb shpjegon konstituimin e dijeve, diskurseve, fushave t\u00eb studimit dhe praktikave t\u00eb tjera, pa iu referuar nj\u00eb subjekti q\u00eb ose \u00ebsht\u00eb transcendental n\u00eb raport me hap\u00ebsir\u00ebn ku ndodhin, zhvillohen dhe analizohen ngjarjet, ose mbetet i pandryshuar p\u00ebrgjat\u00eb historis\u00eb. N\u00eb vend q\u00eb t\u00eb supozoj\u00eb se rrjedha e historis\u00eb mund t\u00eb shpjegohet p\u00ebrmes synimeve dhe q\u00ebllimeve t\u00eb aktor\u00ebve individual\u00eb, gjenealogjia shqyrton rrjetin kompleks dhe vazhdimisht n\u00eb ndryshim t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrmjet pushtetit, dijes dhe trupit, t\u00eb cilat prodhojn\u00eb forma historikisht specifike t\u00eb subjektivitetit.<\/p>\n\n\n\n Foucault i lidh studimet e tij gjenealogjike me nj\u00eb form\u00eb t\u00eb kritik\u00ebs shoq\u00ebrore, t\u00eb cil\u00ebn e p\u00ebrkufizon si ontologji kritike t\u00eb s\u00eb tashmes. Sipas tij, ontologjia e s\u00eb tashmes n\u00ebnkupton analizimin e kufijve historik\u00eb q\u00eb na imponohen, me q\u00ebllim krijimin e hap\u00ebsir\u00ebs p\u00ebr t\u00eb eksploruar mund\u00ebsit\u00eb e tejkalimit t\u00eb tyre. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, gjenealogjia p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb form\u00eb t\u00eb kritik\u00ebs shoq\u00ebrore q\u00eb synon t\u00eb identifikoj\u00eb mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr ndryshim shoq\u00ebror dhe p\u00ebr transformimin etik t\u00eb individit.<\/p>\n\n\n\n Nj\u00eb nga temat qendrore t\u00eb gjenealogjis\u00eb s\u00eb Foucault-s\u00eb mbi t\u00eb tashmen \u00ebsht\u00eb analiza e transformimeve n\u00eb natyr\u00ebn dhe funksionimin e pushtetit, t\u00eb cilat sh\u00ebnojn\u00eb kalimin drejt shoq\u00ebris\u00eb moderne. Gjenealogjia e tij e pushtetit modern sfidon supozimin e p\u00ebrhapur se pushteti \u00ebsht\u00eb n\u00eb thelb nj\u00eb forc\u00eb negative dhe represive, e cila vepron vet\u00ebm p\u00ebrmes mekanizmave t\u00eb ligjit, tabus\u00eb dhe censur\u00ebs. Sipas Foucault-s\u00eb, ky konceptim juridiko-diskursiv i pushtetit e ka origjin\u00ebn n\u00eb praktikat e pushtetit q\u00eb karakterizonin shoq\u00ebrit\u00eb paramoderne. Sipas tij, n\u00eb k\u00ebto shoq\u00ebri pushteti ishte i centralizuar dhe i koordinuar nga nj\u00eb autoritet sovran, i cili ushtronte kontroll absolut mbi popullsin\u00eb p\u00ebrmes k\u00ebrc\u00ebnimit ose p\u00ebrdorimit t\u00eb hapur t\u00eb dhun\u00ebs. Megjithat\u00eb, duke filluar nga shekulli i shtat\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb, meqen\u00ebse rritja dhe kujdesi p\u00ebr popullsin\u00eb u shnd\u00ebrruan gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb n\u00eb shqet\u00ebsimet kryesore t\u00eb shtetit, u zhvilluan mekanizma t\u00eb rinj t\u00eb pushtetit, t\u00eb p\u00ebrqendruar n\u00eb administrimin dhe menaxhimin e jet\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n N\u00eb analiz\u00ebn komplekse q\u00eb paraqet Foucault, kjo form\u00eb e re e biopushtetit u organizua rreth dy poleve kryesore. Nj\u00ebri pol lidhet me qeverisjen efikase t\u00eb popullsis\u00eb n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi dhe p\u00ebrqendrohet n\u00eb menaxhimin e proceseve jet\u00ebsore t\u00eb trupit shoq\u00ebror. Ai p\u00ebrfshin rregullimin e dukurive si lindja, vdekja, s\u00ebmundjet, sh\u00ebndeti, marr\u00ebdh\u00ebniet seksuale dhe aspekte t\u00eb tjera t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb popullsis\u00eb. Poli tjet\u00ebr, t\u00eb cilin Foucault e quan pushtet disiplinor, e trajton trupin njer\u00ebzor si nj\u00eb objekt q\u00eb mund t\u00eb manipulohet, disiplinohet dhe st\u00ebrvitet. N\u00eb vepr\u00ebn Discipline and Punish<\/em>, Foucault analizon praktikat e disiplinimit dhe st\u00ebrvitjes q\u00eb lidhen me ushtrimin e pushtetit disiplinor. Foucault argumenton se k\u00ebto praktika u zhvilluan fillimisht n\u00eb mjedise institucionale t\u00eb ve\u00e7anta, si burgjet, institucionet ushtarake, spitalet, fabrikat dhe shkollat, por gradualisht u shtrin\u00eb m\u00eb gjer\u00eb, duke u shnd\u00ebrruar n\u00eb teknika t\u00eb rregullimit dhe kontrollit shoq\u00ebror. Karakteristika themelore e pushtetit disiplinor \u00ebsht\u00eb se ai ushtrohet drejtp\u00ebrdrejt mbi trupin. Praktikat disiplinore i n\u00ebnshtrojn\u00eb aktivitetet trupore ndaj nj\u00eb procesi t\u00eb vazhduesh\u00ebm mbik\u00ebqyrjeje dhe vler\u00ebsimi, i cili mund\u00ebson nj\u00eb kontroll t\u00eb pand\u00ebrprer\u00eb dhe gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs mbi sjelljen e individit. Q\u00ebllimi i k\u00ebtyre praktikave \u00ebsht\u00eb, nj\u00ebkoh\u00ebsisht, t\u00eb optimizojn\u00eb aft\u00ebsit\u00eb, shkatht\u00ebsit\u00eb dhe produktivitetin e trupit, si edhe t\u00eb nxisin dobishm\u00ebrin\u00eb dhe bindshm\u00ebrin\u00eb e tij. Me fjal\u00ebt e Foucault-s\u00eb, ajo q\u00eb po form\u00ebsohej ishte nj\u00eb politik\u00eb e detyrimit q\u00eb vepron mbi trupin, p\u00ebrmes manipulimit t\u00eb llogaritur t\u00eb elementeve, gjesteve dhe sjelljes s\u00eb tij. Trupi i njeriut u p\u00ebrfshi n\u00eb nj\u00eb mekaniz\u00ebm t\u00eb pushtetit q\u00eb e shqyrton, e zb\u00ebrthen dhe e riform\u00ebson. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, disiplina prodhon trupa t\u00eb n\u00ebnshtruar, t\u00eb form\u00ebsuar sipas praktikave t\u00eb saj, pra trupa t\u00eb bindur. Megjithat\u00eb, teknikat disiplinore nuk synojn\u00eb vet\u00ebm trupin. Foucault argumenton se pushteti disiplinor \u00ebsht\u00eb gjithashtu produktiv n\u00eb form\u00ebsimin e llojeve t\u00eb caktuara t\u00eb subjektit. N\u00eb librin Discipline and Punish<\/em>, ai shpjegon se teknika qendrore e pushtetit disiplinor \u2013 mbik\u00ebqyrja e vazhdueshme \u2013 e cila fillimisht synon disiplinimin e trupit, shtrihet edhe mbi mendjen, duke krijuar nj\u00eb gjendje psikologjike t\u00eb vet\u00ebdijes p\u00ebr nj\u00eb dukshm\u00ebri t\u00eb vazhdueshme e t\u00eb p\u00ebrhershme.<\/p>\n\n\n\n Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, mbik\u00ebqyrja e vazhdueshme p\u00ebrvet\u00ebsohet nga individ\u00ebt dhe shnd\u00ebrrohet n\u00eb nj\u00eb form\u00eb t\u00eb vet\u00ebkontrollit, duke prodhuar at\u00eb lloj vet\u00ebdijeje q\u00eb karakterizon subjektin modern. Me iden\u00eb se pushteti modern vepron duke prodhuar vet\u00eb fenomenet q\u00eb synon t\u00eb rregulloj\u00eb, Foucault sfidon konceptimin juridik t\u00eb pushtetit si ligj, i cili presupozon se pushteti kufizon ose shtyp di\u00e7ka q\u00eb tashm\u00eb ekziston si e form\u00ebsuar. Sipas Foucault-s\u00eb, kalimi drejt modernitetit shoq\u00ebrohet me z\u00ebvend\u00ebsimin e ligjit nga norma si instrumenti kryesor i kontrollit shoq\u00ebror. Foucault e lidh r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb q\u00eb normat marrin n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb moderne me zhvillimin e shkencave humane dhe shoq\u00ebrore. N\u00eb v\u00ebllimin e par\u00eb t\u00eb The History of Sexuality<\/em>, ai shpjegon se gjat\u00eb shekujve XVIII dhe XIX, seksi dhe seksualiteti u shnd\u00ebrruan n\u00eb \u00e7\u00ebshtje me r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb politike n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri q\u00eb synonte t\u00eb administronte dhe t\u00eb drejtonte jet\u00ebn e individ\u00ebve dhe t\u00eb popullsis\u00eb. Sipas Foucault-s\u00eb, p\u00ebrhapja e biopushtetit \u00ebsht\u00eb e lidhur ngusht\u00eb me diskurset e shkencave shoq\u00ebrore mbi seksin dhe seksualitetin, t\u00eb cilat u zhvilluan gjer\u00ebsisht gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe. Ai argumenton se k\u00ebto diskurse e konceptonin seksin si shtys\u00eb instinktive biologjike dhe psikike, t\u00eb lidhur ngusht\u00eb me identitetin dhe, p\u00ebr rrjedhoj\u00eb, me pasoja potencialisht t\u00eb gjera p\u00ebr sjelljen seksuale dhe shoq\u00ebrore t\u00eb individ\u00ebve. Ideja se shtysa seksuale mund t\u00eb funksiononte n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb normale dhe t\u00eb sh\u00ebndetshme, ose t\u00eb deformohej n\u00eb forma t\u00eb shtremb\u00ebruara e patologjike, \u00e7oi n\u00eb zhvillimin e nj\u00eb projekti p\u00ebr klasifikimin e sjelljeve p\u00ebrgjat\u00eb nj\u00eb spektri t\u00eb normalizimit dhe patologjizimit t\u00eb instinktit seksual.<\/p>\n\n\n\n Pasi u konsoliduan kategorit\u00eb e shkencave shoq\u00ebrore dhe seksologjike mbi normalitetin dhe devijimin, u legjitimuan teknologji t\u00eb ndryshme politike q\u00eb synonin trajtimin dhe reformimin e sjelljeve t\u00eb konsideruara si devijante, duke u justifikuar si masa n\u00eb interes t\u00eb individit dhe shoq\u00ebris\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, Foucault argumenton se n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb moderne sjellja e individ\u00ebve dhe grupeve kontrollohet gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb p\u00ebrmes standardeve t\u00eb normalitetit, t\u00eb cilat p\u00ebrhapen nga forma t\u00eb ndryshme t\u00eb dijes vler\u00ebsuese, diagnostikuese, prognostikuese dhe normative, si kriminologjia, mjek\u00ebsia, psikologjia dhe psikiatria. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, individ\u00ebt modern\u00eb b\u00ebhen vet\u00eb agjent\u00eb t\u00eb normalizimit t\u00eb tyre, n\u00eb mas\u00ebn q\u00eb u n\u00ebnshtrohen dhe p\u00ebrvet\u00ebsojn\u00eb kategorit\u00eb, klasifikimet dhe normat e p\u00ebrhapura nga diskurset shkencore dhe administrative, t\u00eb cilat pretendojn\u00eb t\u00eb zbulojn\u00eb \u201ct\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn\u201d e identitetit t\u00eb tyre. Si rrjedhoj\u00eb, shoq\u00ebria moderne e disiplin\u00ebs mund t\u00eb heq\u00eb dor\u00eb nga format e drejtp\u00ebrdrejta t\u00eb shtypjes dhe detyrimit, pasi kontrolli shoq\u00ebror realizohet p\u00ebrmes strategjive m\u00eb t\u00eb sofistikuara t\u00eb normalizimit, t\u00eb cilat prodhojn\u00eb individ\u00eb q\u00eb \u2018vet\u00ebrregullohen\u2019 dhe i p\u00ebrshtaten normave t\u00eb vendosura. Pik\u00ebrisht kuptimi q\u00eb Foucault i jep karakterit produktiv t\u00eb praktikave dhe teknologjive q\u00eb karakterizojn\u00eb biopushtetin normalizues p\u00ebrb\u00ebn baz\u00ebn e p\u00ebrfundimit t\u00eb tij se pushteti n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb moderne \u00ebsht\u00eb, n\u00eb thelb, nj\u00eb forc\u00eb krijuese dhe jo thjesht represive. Mbi t\u00eb gjitha, Foucault argumenton se regjimet moderne t\u00eb pushtetit veprojn\u00eb duke na form\u00ebsuar si subjekte, t\u00eb cilat jan\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht objekt dhe bart\u00ebs t\u00eb pushtetit. Sipas tij, individi nuk duhet t\u00eb konceptohet si nj\u00eb b\u00ebrtham\u00eb elementare, nj\u00eb atom primitiv apo nj\u00eb mas\u00eb pasive mbi t\u00eb cil\u00ebn pushteti vepron nga jasht\u00eb. P\u00ebrkundrazi, jan\u00eb pik\u00ebrisht marr\u00ebdh\u00ebniet e pushtetit ato q\u00eb b\u00ebjn\u00eb t\u00eb mundur identifikimin dhe konstituimin e trupave, gjesteve, diskurseve dhe d\u00ebshirave t\u00eb caktuara si individ\u00eb. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, individi nuk q\u00ebndron p\u00ebrball\u00eb pushtetit si nj\u00eb entitet i pavarur; ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga efektet kryesore t\u00eb tij.<\/p>\n\n\n\n Analiza e Foucault-s\u00eb mbi karakterin produktiv t\u00eb biopushtetit v\u00eb n\u00eb pah nd\u00ebrveprimin kompleks nd\u00ebrmjet formave moderne t\u00eb pushtetit dhe dijes. Sipas tij, ushtrimi i pushtetit prodhon vazhdimisht dije, nd\u00ebrsa dija, nga ana tjet\u00ebr, gjeneron vazhdimisht efekte t\u00eb pushtetit. P\u00ebr Foucault-n\u00eb, pushteti prodhon dije n\u00eb dy kuptime t\u00eb nd\u00ebrlidhura. S\u00eb pari, n\u00eb kuptimin se institucione t\u00eb caktuara t\u00eb pushtetit b\u00ebjn\u00eb t\u00eb mundur, brenda nj\u00eb konteksti t\u00eb caktuar historik, shfaqjen e formave t\u00eb ve\u00e7anta t\u00eb dijes. N\u00eb rastin e shkencave shoq\u00ebrore, p\u00ebr shembull, p\u00ebrmir\u00ebsimi i teknikave disiplinore p\u00ebr v\u00ebzhgimin dhe analizimin e trupit n\u00eb mjedise t\u00eb ndryshme institucionale krijoi kushtet p\u00ebr zgjerimin e fushave t\u00eb reja t\u00eb hulumtimit shoq\u00ebror. S\u00eb dyti, mund t\u00eb thuhet se pushteti prodhon dije edhe n\u00eb kuptimin se institucionet e pushtetit p\u00ebrcaktojn\u00eb kushtet mbi baz\u00ebn e t\u00eb cilave pohimet shkencore pranohen si t\u00eb v\u00ebrteta ose t\u00eb pav\u00ebrteta.<\/p>\n\n\n\n Foucault argumenton se e v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb produkt i k\u00ebsaj bote: ajo prodhohet p\u00ebrmes formave t\u00eb shumta t\u00eb detyrimit dhe, nj\u00ebkoh\u00ebsisht, gjeneron efekte t\u00eb vazhdueshme t\u00eb pushtetit. Ky konceptim n\u00ebnkupton se prodhimi i s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs nuk mund t\u00eb ndahet plot\u00ebsisht nga teknologjit\u00eb e pushtetit. Nga ana tjet\u00ebr, Foucault argumenton se dija prodhon efekte t\u00eb pushtetit p\u00ebr aq koh\u00eb sa krijon objekte t\u00eb reja t\u00eb k\u00ebrkimit, si delinkuenti, homoseksuali apo krimineli, t\u00eb cil\u00ebt m\u00eb pas b\u00ebhen objekt i manipulimit, mbik\u00ebqyrjes dhe kontrollit. P\u00ebr shembull, ai pohon se \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht dija e prodhuar nga shkencat humane dhe shoq\u00ebrore ajo q\u00eb i mund\u00ebson pushtetit modern t\u00eb dep\u00ebrtoj\u00eb n\u00eb m\u00ebnyra gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb imta n\u00eb jet\u00ebn e individ\u00ebve, duke ushtruar ndikim mbi trupat, gjestet dhe veprimtarin\u00eb e tyre t\u00eb p\u00ebrditshme. P\u00ebr t\u00eb theksuar nd\u00ebrvar\u00ebsin\u00eb dhe bashk\u00ebveprimin e vazhduesh\u00ebm nd\u00ebrmjet pushtetit dhe dijes, Foucault p\u00ebrdor konceptin \u2018pushtet\/dije\u2019 (ang. power\/knowledge)<\/em> ose \u2018t\u00eb diskurseve\u2019, duke iu referuar m\u00ebnyrave t\u00eb strukturuara p\u00ebrmes t\u00eb cilave prodhohen nj\u00ebkoh\u00ebsisht dija dhe ushtrimi i pushtetit.<\/p>\n\n\n\n Mes Foucault-s\u00eb dhe feminizmit: P\u00ebrputhjet dhe kritikat<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nga perspektiva e teoris\u00eb bashk\u00ebkohore shoq\u00ebrore dhe politike, origjinaliteti i gjenealogjive t\u00eb Foucault-s\u00eb mbi pushtetin\/dijen q\u00ebndron n\u00eb sfidimin e m\u00ebnyrave tradicionale t\u00eb t\u00eb menduarit p\u00ebr pushtetin. Pik\u00ebrisht kjo qasje e ka b\u00ebr\u00eb pun\u00ebn e Foucault-s\u00eb burim t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr teorin\u00eb feministe, duke nxitur nj\u00ebkoh\u00ebsisht debate t\u00eb gjera nd\u00ebrmjet teoricieneve feministe t\u00eb teoris\u00eb shoq\u00ebrore dhe politike. Megjith\u00ebse ekziston nj\u00eb pajtim i gjer\u00eb se rip\u00ebrkufizimi q\u00eb Foucault i b\u00ebn konceptit t\u00eb pushtetit n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb bashk\u00ebkohore ofron njohuri dhe perspektiva t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr feminizmin, teoricienet feministe vazhdojn\u00eb t\u00eb ken\u00eb mospajtime lidhur me implikimet q\u00eb ky rip\u00ebrkufizim ka p\u00ebr teorin\u00eb dhe praktik\u00ebn feministe.<\/p>\n\n\n\n Analiza e marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb pushtetit z\u00eb nj\u00eb vend qendror n\u00eb projektin feminist p\u00ebr t\u00eb kuptuar natyr\u00ebn dhe shkaqet e n\u00ebnshtrimit t\u00eb grave. Duke u mb\u00ebshtetur n\u00eb modelin tradicional q\u00eb e koncepton pushtetin si represion, shum\u00eb qasje t\u00eb teoris\u00eb feministe kan\u00eb supozuar se shtypja e grave mund t\u00eb shpjegohet p\u00ebrmes strukturave shoq\u00ebrore patriarkale, t\u00eb cilat sigurojn\u00eb dominimin e burrave mbi grat\u00eb. Megjithat\u00eb, ky supozim \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje nga teoriciene t\u00eb tjera feministe, t\u00eb cilat synojn\u00eb t\u00eb kund\u00ebrshtojn\u00eb at\u00eb q\u00eb e konsiderojn\u00eb nj\u00eb konceptim tep\u00ebr t\u00eb thjesht\u00ebzuar t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb pushtetit, si dhe implikimin problematik se grat\u00eb jan\u00eb ve\u00e7se viktima pasive dhe t\u00eb pafuqishme t\u00eb pushtetit t\u00eb burrave. N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb k\u00ebtij debati, analiza e Foucault-s\u00eb mbi pushtetin \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur nga disa teoriciene feministe p\u00ebr t\u00eb zhvilluar qasje m\u00eb komplekse ndaj marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrmjet gjinis\u00eb dhe pushtetit, duke shmangur supozimin se shtypja e grave \u00ebsht\u00eb rezultat i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb dhe i thjesht\u00eb i zot\u00ebrimit t\u00eb pushtetit nga burrat. Duke u mb\u00ebshtetur n\u00eb konceptimin e Foucault-s\u00eb p\u00ebr pushtetin si di\u00e7ka q\u00eb ushtrohet, e jo q\u00eb zot\u00ebrohet, si di\u00e7ka q\u00eb qarkullon n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb trupin shoq\u00ebror dhe nuk buron vet\u00ebm nga strukturat e larta t\u00eb autoritetit, si edhe si nj\u00eb forc\u00eb produktive dhe jo thjesht represive, teoricienet feministe kan\u00eb synuar t\u00eb sfidojn\u00eb interpretimet e marr\u00ebdh\u00ebnieve gjinore q\u00eb theksojn\u00eb vet\u00ebm dominimin dhe viktimizimin. N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, ato kan\u00eb k\u00ebrkuar t\u00eb zhvillojn\u00eb nj\u00eb kuptim m\u00eb t\u00eb thelluar dhe m\u00eb t\u00eb nuancuar t\u00eb rolit q\u00eb pushteti luan n\u00eb jet\u00ebn e grave. N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, rip\u00ebrkufizimi q\u00eb Foucault i b\u00ebn konceptit t\u00eb pushtetit ka dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb kontribut t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe shum\u00ebdimensional n\u00eb zhvillimin e teoris\u00eb feministe.<\/p>\n\n\n\n Koncepti i Foucault-s\u00eb se pushteti \u00ebsht\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs i vet\u00eb asaj mbi t\u00eb cil\u00ebn vepron u ka mund\u00ebsuar feministeve t\u00eb shqyrtojn\u00eb m\u00ebnyrat shpesh komplekse n\u00eb t\u00eb cilat p\u00ebrvojat, vet\u00ebkuptimi, sjellja dhe aft\u00ebsit\u00eb e grave form\u00ebsohen brenda dhe p\u00ebrmes marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb pushtetit q\u00eb ato synojn\u00eb t\u2019i transformojn\u00eb. Ideja se pushteti modern nuk kufizohet vet\u00ebm n\u00eb shtypjen e individ\u00ebve, por merr pjes\u00eb edhe n\u00eb prodhimin dhe form\u00ebsimin e tyre, ka ndikuar gjithashtu n\u00eb nj\u00eb zhvendosje t\u00eb debatueshme brenda teoris\u00eb feministe, larg orientimeve tradicionale \u00e7liruese. N\u00eb vend t\u00eb nj\u00eb programi politik q\u00eb synon emancipimin e plot\u00eb nga pushteti, feminizmi i ndikuar nga Foucault p\u00ebrqendrohet n\u00eb zbulimin e formave konkrete dhe t\u00eb lokalizuara q\u00eb marrin marr\u00ebdh\u00ebniet gjinore t\u00eb pushtetit n\u00eb nivelin mikropolitik, me q\u00ebllim identifikimin e mund\u00ebsive reale p\u00ebr rezistenc\u00eb dhe ndryshim shoq\u00ebror. N\u00eb zhvillimin e k\u00ebsaj qasjeje, studiueset feministe jan\u00eb mb\u00ebshtetur n\u00eb analiz\u00ebn e Foucault-s\u00eb mbi dimensionin produktiv t\u00eb pushtetit disiplinor, i cili ushtrohet edhe jasht\u00eb sfer\u00ebs s\u00eb ngusht\u00eb politike, p\u00ebr t\u00eb shqyrtuar m\u00ebnyr\u00ebn se si pushteti vepron n\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrditshme t\u00eb grave. Gjithashtu, shum\u00eb teoriciene feministe e kan\u00eb konsideruar t\u00eb vlefsh\u00ebm argumentin e Foucault-s\u00eb se trupi p\u00ebrb\u00ebn hap\u00ebsir\u00ebn kryesore ku ushtrohet pushteti n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb moderne, duke e p\u00ebrdorur at\u00eb p\u00ebr t\u00eb analizuar format e kontrollit shoq\u00ebror mbi grat\u00eb p\u00ebrmes trupit dhe seksualitetit t\u00eb tyre.<\/p>\n\n\n\n S\u00eb fundi, teoricienet feministe kan\u00eb p\u00ebrvet\u00ebsuar analiz\u00ebn e Foucault-s\u00eb mbi pushtetin\/dijen, ve\u00e7an\u00ebrisht theksin q\u00eb ai vendos mbi kriteret p\u00ebrmes t\u00eb cilave legjitimohen pretendimet p\u00ebr dije, me synimin p\u00ebr t\u00eb zhvilluar nj\u00eb teori q\u00eb shmang p\u00ebrgjith\u00ebsimin e p\u00ebrvojave t\u00eb feminizmit per\u00ebndimor, t\u00eb grave t\u00eb bardha, heteroseksuale dhe t\u00eb shtres\u00ebs s\u00eb mesme. Duke u mb\u00ebshtetur n\u00eb v\u00ebnien n\u00eb pik\u00ebpyetje q\u00eb Foucault i b\u00ebn esencave t\u00eb pandryshueshme, si edhe n\u00eb konceptimin e tij relativist t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs, teoricienet feministe kan\u00eb synuar t\u00eb krijojn\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb teorike ku t\u00eb mund t\u00eb artikulohen pozicione subjektive, perspektiva politike dhe interesa q\u00eb deri at\u00ebher\u00eb kishin mbetur n\u00eb margjinat e debatit. Megjith\u00ebse ekzistojn\u00eb pika t\u00eb shumta takimi nd\u00ebrmjet analiz\u00ebs foucaultiane t\u00eb pushtetit\/dijes dhe trajtesave t\u00eb teoris\u00eb feministe, vepra e Foucault-s\u00eb ka qen\u00eb gjithashtu objekt i kritikave t\u00eb forta nga ana e feministeve. K\u00ebto kritika v\u00ebn\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje pik\u00ebrisht ato aspekte t\u00eb konceptimit t\u00eb tij p\u00ebr pushtetin q\u00eb feminizmi i frym\u00ebzuar nga Foucault i ka konsideruar m\u00eb t\u00eb vlefshme. Dy kund\u00ebrshtimet m\u00eb t\u00eb shpeshta lidhen me m\u00ebnyr\u00ebn se si ai e koncepton subjektivitetin si t\u00eb nd\u00ebrtuar nga pushteti, si dhe me munges\u00ebn e nj\u00eb shpjegimi t\u00eb qart\u00eb t\u00eb normave q\u00eb udh\u00ebheqin projektin e tij kritik.<\/p>\n\n\n\n Nancy Fraser argumenton se problemi me pretendimin e Foucault-s\u00eb, sipas t\u00eb cilit format e subjektivitetit konstituohen nga marr\u00ebdh\u00ebniet e pushtetit, \u00ebsht\u00eb se ai nuk l\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr rezistenc\u00ebn ndaj pushtetit. N\u00ebse individ\u00ebt jan\u00eb thjesht efekte t\u00eb pushtetit, pra trupa t\u00eb bindur q\u00eb form\u00ebsohen prej tij, at\u00ebher\u00eb b\u00ebhet e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb shpjegohet se kush \u00ebsht\u00eb ai q\u00eb i reziston pushtetit. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, Fraser e konsideron jo koherent pohimin e Foucault-s\u00eb se pushteti gjithmon\u00eb gjeneron rezistenc\u00eb.<\/p>\n\n\n\n M\u00eb tej, ajo argumenton se refuzimi i Foucault-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb formuluar norma t\u00eb justifikuara n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavarur, t\u00eb cilat do t\u2019i mund\u00ebsonin t\u00eb dallonte format e pranueshme nga ato t\u00eb papranueshme t\u00eb pushtetit, e pengon at\u00eb t\u2019u p\u00ebrgjigjet pyetjeve thelb\u00ebsore se p\u00ebrse dominimi duhet t\u00eb kund\u00ebrshtohet. Sipas Fraser-it, vet\u00ebm p\u00ebrmes p\u00ebrfshirjes s\u00eb parimeve normative Foucault do t\u00eb mund t\u00eb shpjegonte se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb problematike n\u00eb regjimin modern t\u00eb pushtetit\/dijes dhe pse ai duhet t\u00eb kund\u00ebrshtohet.<\/p>\n\n\n\n N\u00eb interpretimin e Fraser-it, q\u00ebndrimi normativisht neutral i Foucault-s\u00eb ndaj pushtetit e kufizon vler\u00ebn e vepr\u00ebs s\u00eb tij p\u00ebr teorin\u00eb feministe, pasi nuk ofron baz\u00ebn normative t\u00eb nevojshme p\u00ebr t\u00eb kritikuar strukturat e dominimit dhe p\u00ebr t\u00eb orientuar programet e ndryshimit shoq\u00ebror. Duke iu bashkuar dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht duke i zgjeruar kritikat e Nancy Fraser-it, Nancy Hartsock argumenton se v\u00ebnia n\u00eb pik\u00ebpyetje e kategorive t\u00eb subjektivitetit dhe agjencis\u00eb nga Foucault duhet t\u00eb trajtohet me kujdes nga teoricienet feministe. Ajo ngre pyetjen: P\u00ebrse pik\u00ebrisht n\u00eb momentin kur shum\u00eb prej nesh, t\u00eb cilat p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb kemi heshtur, fillojm\u00eb t\u00eb k\u00ebrkojm\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr ta em\u00ebrtuar veten, p\u00ebr t\u00eb vepruar si subjekte dhe jo si objekte t\u00eb historis\u00eb, pik\u00ebrisht at\u00ebher\u00eb vet\u00eb koncepti i subjektit b\u00ebhet problematik? Ashtu si Fraser-i, edhe Hartsock e konsideron problematik konceptimin foucaultian t\u00eb pushtetit modern, p\u00ebr aq sa ai i redukton individ\u00ebt n\u00eb trupa t\u00eb bindur, n\u00eb vend q\u00eb t\u2019i trajtoj\u00eb si subjekte t\u00eb afta p\u00ebr t\u2019i rezistuar pushtetit. Sipas saj, m\u00ebnyra se si Foucault e koncepton subjektin si nj\u00eb efekt t\u00eb pushtetit rrezikon vet\u00eb q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb e politik\u00ebs feministe, pasi mohon ekzistenc\u00ebn e nj\u00eb subjekti \u00e7lirues dhe, p\u00ebr rrjedhoj\u00eb, i d\u00ebnon grat\u00eb me nj\u00eb gjendje t\u00eb vazhdueshme shtypjeje. Hartsock argumenton gjithashtu se refuzimi i Foucault-s\u00eb ndaj besimit iluminist se e v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb n\u00eb thelb n\u00eb kund\u00ebrshtim me pushtetin (dhe, p\u00ebr rrjedhoj\u00eb, luan domosdoshm\u00ebrisht nj\u00eb rol \u00e7lirues) i minon synimet emancipuese politike t\u00eb feminizmit. Sipas saj, duke k\u00ebmb\u00ebngulur n\u00eb nd\u00ebrvar\u00ebsin\u00eb nd\u00ebrmjet dijes dhe pushtetit, Foucault mohon mund\u00ebsin\u00eb e ekzistenc\u00ebs s\u00eb nj\u00eb dijeje \u00e7liruese. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, ai mohon mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb njohja m\u00eb e thell\u00eb dhe m\u00eb e sakt\u00eb e pushtetit patriarkal t\u00eb mund t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb \u00e7lirimin nga shtypja. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, Hartsock vler\u00ebson se mendimi i Foucault-s\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me orientimin thelb\u00ebsisht emancipues t\u00eb politik\u00ebs feministe. K\u00ebto kritika i drejtohen kryesisht konceptimit t\u00eb subjektit dhe pushtetit q\u00eb Foucault zhvilloi n\u00eb veprat e periudh\u00ebs s\u00eb mesme t\u00eb krijimtaris\u00eb s\u00eb tij. Megjithat\u00eb, disa teoriciene feministe kan\u00eb argumentuar se n\u00eb veprat e tij t\u00eb vonshme Foucault e rishikon perspektiv\u00ebn e tij teorike n\u00eb m\u00ebnyra q\u00eb e b\u00ebjn\u00eb at\u00eb m\u00eb t\u00eb dobishme p\u00ebr formulimin e nj\u00eb etike dhe politike feministe koherente. Reagimet e teoris\u00eb feministe ndaj vepr\u00ebs s\u00eb vonshme t\u00eb Foucault-s\u00eb trajtohen n\u00eb seksionin p\u00ebrmbyll\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n Pushteti, trupi dhe seksualiteti<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ekzistojn\u00eb disa aspekte t\u00eb analiz\u00ebs s\u00eb Foucault-s\u00eb mbi marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrmjet pushtetit, trupit dhe seksualitetit q\u00eb kan\u00eb zgjuar interes t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb teorin\u00eb feministe. S\u00eb pari, analizat e tij mbi dimensionin produktiv t\u00eb pushtetit disiplinor, i cili ushtrohet edhe jasht\u00eb sfer\u00ebs s\u00eb ngusht\u00eb politike, p\u00ebrkojn\u00eb me projektin feminist p\u00ebr t\u00eb shqyrtuar mikropolitik\u00ebn e jet\u00ebs personale dhe p\u00ebr t\u00eb zbuluar mekanizmat p\u00ebrmes t\u00eb cil\u00ebve pushteti patriarkal vepron n\u00eb nivelet m\u00eb intime t\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebs s\u00eb grave. S\u00eb dyti, m\u00ebnyra se si Foucault e koncepton marr\u00ebdh\u00ebnien nd\u00ebrmjet pushtetit, trupit dhe seksualitetit u ka ofruar teoricieneve feministe mjete t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme konceptuale p\u00ebr analizimin e nd\u00ebrtimit shoq\u00ebror t\u00eb gjinis\u00eb dhe seksualitetit, duke dh\u00ebn\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht nj\u00eb kontribut t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb kritik\u00ebn feministe ndaj esencializmit. P\u00ebr fund, identifikimi q\u00eb Foucault i b\u00ebn trupit si objekti kryesor mbi t\u00eb cilin ushtrohet pushteti \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur nga teoricienet feministe p\u00ebr t\u00eb analizuar format bashk\u00ebkohore t\u00eb kontrollit social mbi trupat dhe mendjet e grave.<\/p>\n\n\n\n N\u00eb vend q\u00eb t\u00eb p\u00ebrqendrohet te burimet e centralizuara t\u00eb pushtetit shoq\u00ebror, si ekonomia apo shteti, analiza e Foucault-s\u00eb mbi pushtetin v\u00eb theksin te marr\u00ebdh\u00ebniet e pushtetit n\u00eb nivel mikrosocial. Sipas tij, duke qen\u00eb se pushteti modern vepron n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kapilare n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb trupin shoq\u00ebror, ai kuptohet m\u00eb s\u00eb miri p\u00ebrmes efekteve t\u00eb tij konkrete dhe lokale, si edhe p\u00ebrmes praktikave t\u00eb p\u00ebrditshme q\u00eb mb\u00ebshtesin dhe riprodhojn\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet e pushtetit. Ky fokus mbi praktikat e p\u00ebrditshme, p\u00ebrmes t\u00eb cilave marr\u00ebdh\u00ebniet e pushtetit riprodhohen vazhdimisht, p\u00ebrkon me projektin feminist p\u00ebr analizimin e politik\u00ebs s\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve personale dhe transformimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve gjinore t\u00eb pushtetit n\u00eb nivelet m\u00eb intime t\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebs njer\u00ebzore. Kjo p\u00ebrfshin institucionet e martes\u00ebs, am\u00ebsis\u00eb dhe heteroseksualitetit t\u00eb imponuar, marr\u00ebdh\u00ebniet private nd\u00ebrmjet grave dhe burrave, si edhe ritualet dhe praktikat e p\u00ebrditshme q\u00eb rregullojn\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si grat\u00eb e p\u00ebrjetojn\u00eb dhe e nd\u00ebrtojn\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnien me veten dhe me trupin e tyre. Nancy Fraser v\u00ebren se puna e Foucault-s\u00eb i jep nj\u00eb shtys\u00eb t\u00eb re asaj q\u00eb shpesh quhet \u2018politika e jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme\u2019, pasi ofron baz\u00ebn empirike dhe konceptuale p\u00ebr t\u2019i trajtuar dukuri t\u00eb tilla si seksualiteti, shkolla, psikiatria, mjek\u00ebsia dhe shkencat shoq\u00ebrore si dukuri politike. Sipas Fraser-it, qasja e Foucault-s\u00eb ndaj analiz\u00ebs s\u00eb pushtetit legjitimon trajtimin e problemeve n\u00eb k\u00ebto fusha si politike. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, ajo zgjeron hap\u00ebsir\u00ebn brenda s\u00eb cil\u00ebs njer\u00ebzit mund t\u00eb p\u00ebrballen kolektivisht me problemet q\u00eb i prekin, t\u2019i kuptojn\u00eb ato dhe t\u00eb p\u00ebrpiqen t\u00eb ndryshojn\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si organizohet dhe zhvillohet jeta e tyre. Nj\u00eb nga kontributet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb Foucault-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb kuptuar m\u00ebnyr\u00ebn se si funksionon pushteti n\u00eb nivelin mikropolitik \u00ebsht\u00eb identifikimi i trupit dhe seksualitetit si hap\u00ebsira kryesore ku ushtrohet kontrolli shoq\u00ebror. Foucault k\u00ebmb\u00ebngul se trupi duhet kuptuar si nj\u00eb kategori e kusht\u00ebzuar historikisht. Pik\u00ebrisht ky theks mbi trupin, si objekt q\u00eb synohet drejtp\u00ebrdrejt dhe form\u00ebsohet nga regjime historikisht t\u00eb ndryshueshme t\u00eb biopushtetit, e ka b\u00ebr\u00eb versionin foucaultian t\u00eb teoris\u00eb poststrukturaliste ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00ebrheq\u00ebs p\u00ebr teoricienet feministe.<\/p>\n\n\n\n Problemi se si mund t\u00eb konceptohet trupi pa e reduktuar materialitetin e tij n\u00eb nj\u00eb esenc\u00eb biologjike t\u00eb pandryshueshme ka qen\u00eb nj\u00eb nga \u00e7\u00ebshtjet themelore t\u00eb teoris\u00eb feministe. N\u00eb nj\u00eb nivel baz\u00eb, koncepti i trupit z\u00eb vend qendror n\u00eb analiz\u00ebn feministe t\u00eb shtypjes s\u00eb grave, pasi dallimet biologjike nd\u00ebrmjet grave dhe burrave kan\u00eb sh\u00ebrbyer historikisht si baz\u00eb p\u00ebr t\u00eb justifikuar dhe legjitimuar pabarazin\u00eb gjinore. P\u00ebrmes thirrjes ndaj karakteristikave biologjike t\u00eb paraqitura si t\u00eb pandryshueshme dhe jasht\u00eb historis\u00eb, ideja se grat\u00eb jan\u00eb inferiore ndaj burrave natyralizohet dhe legjitimohet. Ky proces p\u00ebrfshin dy mekanizma t\u00eb nd\u00ebrlidhur. S\u00eb pari, trupat e grave vler\u00ebsohen si inferior\u00eb n\u00eb raport me norma dhe ideale t\u00eb nd\u00ebrtuara mbi aft\u00ebsit\u00eb fizike t\u00eb burrave. S\u00eb dyti, karakteristikat biologjike shnd\u00ebrrohen n\u00eb karakteristika shoq\u00ebrore, duke b\u00ebr\u00eb q\u00eb dallimet biologjike t\u00eb interpretohen si d\u00ebshmi e roleve dhe pozitave t\u00eb ndryshme shoq\u00ebrore t\u00eb grave dhe burrave. Tradicionalisht, \u00ebsht\u00eb supozuar se burrat jan\u00eb t\u00eb aft\u00eb ta tejkalojn\u00eb nivelin biologjik p\u00ebrmes aft\u00ebsive t\u00eb tyre racionale, nd\u00ebrsa grat\u00eb jan\u00eb p\u00ebrkufizuar kryesisht n\u00eb baz\u00eb t\u00eb kapaciteteve t\u00eb tyre fizike p\u00ebr riprodhim dhe am\u00ebsi. P\u00ebr t\u00eb shmangur k\u00ebt\u00eb identifikim t\u00eb kategoris\u00eb shoq\u00ebrore grua me funksionet biologjike \u2013 pra, p\u00ebr t\u00eb kund\u00ebrshtuar esencializmin \u2013 format e hershme t\u00eb teoris\u00eb feministe zhvilluan nj\u00eb teori t\u00eb nd\u00ebrtimit shoq\u00ebror, t\u00eb mb\u00ebshtetur n\u00eb dallimin nd\u00ebrmjet seksit dhe gjinis\u00eb. Dallimi nd\u00ebrmjet seksit dhe gjinis\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson p\u00ebrpjekjen e teoris\u00eb feministe p\u00ebr t\u00eb shk\u00ebputur lidhjen nd\u00ebrmjet kategoris\u00eb biologjike t\u00eb seksit dhe kategoris\u00eb shoq\u00ebrore t\u00eb gjinis\u00eb. Sipas k\u00ebsaj qasjeje t\u00eb nd\u00ebrtimit shoq\u00ebror, gjinia p\u00ebrfaq\u00ebson kuptimin kulturor q\u00eb i atribuohet trupit.<\/p>\n\n\n\n Kur gjinia kuptohet si konstrukt kulturor, b\u00ebhet e mundur t\u00eb shmanget ideja esencialiste se ajo buron n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb nga trupi biologjik. Megjithat\u00eb, ndarja nd\u00ebrmjet seksit biologjik, i konceptuar si i pandryshuesh\u00ebm dhe jasht\u00eb historis\u00eb, dhe gjinis\u00eb, e kuptuar si nj\u00eb konstrukt kulturor, sjell edhe nj\u00eb problem tjet\u00ebr: ajo krijon nj\u00eb shk\u00ebputje nd\u00ebrmjet gjinis\u00eb si kategori shoq\u00ebrore dhe trupit t\u00eb klasifikuar sipas seksit biologjik (ang. sexed body)<\/em>. Si pasoj\u00eb e k\u00ebsaj shk\u00ebputjeje, trupi sipas p\u00ebrcaktimit biologjik priret t\u00eb shihet si i par\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr form\u00ebsimin e identitetit gjinor t\u00eb individit. Pik\u00ebrisht kjo pasoj\u00eb problematike e dallimit nd\u00ebrmjet seksit dhe gjinis\u00eb ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb disa teoriciene feministe t\u2019i drejtohen teoris\u00eb s\u00eb Foucault-s\u00eb mbi trupin dhe seksualitetin, duke e p\u00ebrdorur at\u00eb si alternativ\u00eb teorike p\u00ebr t\u00eb rishqyrtuar marr\u00ebdh\u00ebnien nd\u00ebrmjet biologjis\u00eb, trupit dhe identitetit gjinor. N\u00eb v\u00ebllimin e par\u00eb t\u00eb The History of Sexuality<\/em>, Foucault zhvillon nj\u00eb konceptim anti-esencialist t\u00eb trupit n\u00eb dimensionin e tij seksual (ang. sexual body)<\/em>, i cili, megjithat\u00eb, nuk e mohon materialitetin e tij. N\u00eb qend\u00ebr t\u00eb historis\u00eb s\u00eb seksualitetit q\u00ebndron analiza e m\u00ebnyr\u00ebs se si \u00ebsht\u00eb prodhuar kategoria e seksit dhe funksioni q\u00eb ajo ka n\u00eb regjimet e pushtetit t\u00eb orientuara drejt kontrollit t\u00eb dimensionit seksual t\u00eb trupit. Foucault argumenton se konstrukti i nj\u00eb seksi t\u00eb supozuar si natyror sh\u00ebrben p\u00ebr t\u00eb fshehur m\u00ebnyr\u00ebn se si pushteti prodhon dhe form\u00ebson seksualitetin: \u201cNocioni i seksit solli nj\u00eb p\u00ebrmbysje fundamentale; ai b\u00ebri t\u00eb mundur p\u00ebrmbysjen e m\u00ebnyr\u00ebs se si p\u00ebrfaq\u00ebsohen marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrmjet pushtetit dhe seksualitetit, duke b\u00ebr\u00eb q\u00eb seksualiteti t\u00eb mos shfaqet m\u00eb n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnien e tij thelb\u00ebsore dhe pozitive me pushtetin, por si di\u00e7ka e rr\u00ebnjosur n\u00eb nj\u00eb domosdoshm\u00ebri specifike dhe t\u00eb pareduktueshme, t\u00eb cil\u00ebn pushteti p\u00ebrpiqet, sa mundet, ta dominoj\u00eb.\u201d Pretendimi i Foucault-s\u00eb \u00ebsht\u00eb se marr\u00ebdh\u00ebnia nd\u00ebrmjet pushtetit dhe seksualitetit keqinterpretohet kur seksualiteti shihet si nj\u00eb forc\u00eb natyrore, e pakontrollueshme, t\u00eb cil\u00ebn pushteti vet\u00ebm e kund\u00ebrshton, e shtyp ose e kufizon. P\u00ebrkundrazi, sipas tij, seksualiteti duhet t\u00eb kuptohet si nj\u00eb fenomen q\u00eb nd\u00ebrtohet dhe form\u00ebsohet p\u00ebrmes ushtrimit t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb pushtetit. Duke u mb\u00ebshtetur n\u00eb analiz\u00ebn e Foucault-s\u00eb mbi nd\u00ebrtimin historik t\u00eb seksualitetit dhe rolin q\u00eb luan kategoria e seksit n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces, teoricienet feministe kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb gjendje ta rikonceptualizojn\u00eb gjinin\u00eb, jo si t\u00ebr\u00ebsin\u00eb e kuptimeve kulturore q\u00eb i atribuohen nj\u00eb seksi t\u00eb dh\u00ebn\u00eb paraprakisht, por, sipas formulimit t\u00eb Judith Butler-it, si \u201cmjetet kulturore p\u00ebrmes t\u00eb cilave \u2018natyra e seksuar\u2019 ose \u2018nj\u00eb seks natyror\u2019 prodhohet dhe vendoset si di\u00e7ka q\u00eb i paraprin kultur\u00ebs.\u201d<\/p>\n\n\n\n Duke ndjekur Foucault-n\u00eb, Judith Butler argumenton se ideja e nj\u00eb seksi natyror, i cili ekziston para kultur\u00ebs dhe socializimit, luan nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb prodhimin dhe ruajtjen e marr\u00ebdh\u00ebnieve gjinore t\u00eb pushtetit, sepse ai e natyralizon iden\u00eb rregulluese t\u00eb heteroseksualitetit t\u00eb supozuar si t\u00eb natyrsh\u00ebm dhe, rrjedhimisht, p\u00ebrforcon kufizimet riprodhuese t\u00eb vendosura mbi seksualitetin. P\u00ebrve\u00e7 konceptimit t\u00eb tij anti-esencialist mbi trupin dhe seksualitetin, Foucault k\u00ebmb\u00ebngul edhe n\u00eb realitetin material t\u00eb trupave. Ai argumenton se ky realitet i pasur dhe kompleks tej thjesht\u00ebzohet nga kategoria biologjike e seksit, e cila bashkon n\u00eb nj\u00eb unitet artificial funksione t\u00eb ndryshme biologjike dhe forma t\u00eb ndryshme t\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsis\u00eb trupore, t\u00eb cilat n\u00eb vetvete nuk jan\u00eb domosdoshm\u00ebrisht t\u00eb lidhura me nj\u00ebra-tjetr\u00ebn. N\u00eb The History of Sexuality<\/em>, Foucault shpjegon se \u201cq\u00ebllimi i k\u00ebtij studimi \u00ebsht\u00eb, n\u00eb fakt, t\u00eb tregoj\u00eb se m\u00ebnyrat e ushtrimit t\u00eb pushtetit jan\u00eb t\u00eb lidhura drejtp\u00ebrdrejt me trupin \u2013 me trupat, funksionet, proceset fiziologjike, ndjesit\u00eb dhe k\u00ebnaq\u00ebsit\u00eb; larg ides\u00eb se trupi duhet t\u00eb zhduket nga analiza, ajo q\u00eb nevojitet \u00ebsht\u00eb ta b\u00ebjm\u00eb at\u00eb t\u00eb duksh\u00ebm p\u00ebrmes nj\u00eb analize n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn biologjikja dhe historikja nuk shihen si t\u00eb nj\u00ebpasnj\u00ebshme, por si t\u00eb nd\u00ebrthurura n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb komplekse, n\u00eb p\u00ebrputhje me zhvillimin e teknologjive moderne t\u00eb pushtetit q\u00eb e marrin jet\u00ebn si objektivin e tyre.\u201d P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, Foucault nuk synon t\u00eb shkruaj\u00eb nj\u00eb \u2018histori t\u00eb mentaliteteve\u2019, e cila do t\u2019i trajtonte trupat vet\u00ebm p\u00ebrmes m\u00ebnyr\u00ebs se si jan\u00eb perceptuar ose se \u00e7far\u00eb kuptimesh dhe vlerash u jan\u00eb atribuar. P\u00ebrkundrazi, ai thot\u00eb se synon t\u00eb zhvilloj\u00eb nj\u00eb \u2018histori t\u00eb trupave\u2019, q\u00eb shqyrton m\u00ebnyrat se si aspektet m\u00eb materiale dhe m\u00eb jet\u00ebsore t\u00eb tyre jan\u00eb b\u00ebr\u00eb objekt i nd\u00ebrhyrjes, organizimit dhe investimit nga mekanizmat e pushtetit.<\/p>\n\n\n\n Pik\u00ebrisht sepse qasja anti-esencialiste i Foucault-s\u00eb mbi trupin nuk e mohon materialitetin e tij, ai ka t\u00ebrhequr v\u00ebmendjen e teoricieneve feministe q\u00eb synojn\u00eb t\u00eb analizojn\u00eb proceset p\u00ebrmes t\u00eb cilave trupi i grave shnd\u00ebrrohet n\u00eb nj\u00eb trup t\u00eb feminizuar. Duke argumentuar se trupi \u00ebsht\u00eb objekt i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb i pushtetit dhe se ai form\u00ebsohet p\u00ebrmes marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb pushtetit, Foucault pohon se trupi nuk mund t\u00eb kuptohet jasht\u00eb dometh\u00ebnieve kulturore q\u00eb i atribuohen. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, ai rr\u00ebzon dallimin tradicional midis seksit si nj\u00eb kategori natyrore dhe gjinis\u00eb si nj\u00eb konstrukt kulturor, duke i par\u00eb t\u00eb dyja si t\u00eb form\u00ebsuara p\u00ebrmes marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb pushtetit dhe praktikave shoq\u00ebrore. Elizabeth Grosz argumenton se, ndryshe nga disa versione t\u00eb tjera t\u00eb teoris\u00eb poststrukturaliste, t\u00eb cilat analizojn\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsimin e trupave pa i kushtuar v\u00ebmendjen e duhur materialitetit t\u00eb tyre, k\u00ebmb\u00ebngulja e Foucault-it mbi realitetin material t\u00eb trupit, i cili form\u00ebsohet drejtp\u00ebrdrejt nga forcat shoq\u00ebrore dhe historike, shmang kund\u00ebrv\u00ebnien tradicionale gjinore midis trupit dhe kultur\u00ebs. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, Grosz vler\u00ebson se, megjith\u00ebse Foucault nuk e trajton n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb \u00e7\u00ebshtjen e dallimit seksual, mendimi i tij mund t\u00eb jap\u00eb nj\u00eb kontribut t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb projektin feminist p\u00ebr t\u00eb kuptuar marr\u00ebdh\u00ebnien nd\u00ebrmjet pushtetit shoq\u00ebror dhe prodhimit t\u00eb trupave t\u00eb diferencuar sipas seksit.<\/p>\n\n\n\n Megjithat\u00eb, jo t\u00eb gjitha teoricienet feministe ndihen rehat me retorik\u00ebn anti-natyraliste t\u00eb Foucault-s\u00eb. Kate Soper argumenton se, duke hedhur posht\u00eb iden\u00eb e nj\u00eb trupi natyror, anti-esencializmi i Foucault-s\u00eb mund \u201ct\u2019u sh\u00ebrbej\u00eb forcave t\u00eb reaksionit, p\u00ebr aq sa ai paraqitet si nj\u00eb paralajm\u00ebrim paraprak kund\u00ebr \u00e7do politike q\u00eb synon eliminimin e efekteve kufizuese dhe shtremb\u00ebruese t\u00eb stereotipizimit kulturor.\u201d K\u00ebtu Soper artikulon nj\u00eb shqet\u00ebsim t\u00eb zakonsh\u00ebm feminist lidhur me pasojat potencialisht konservatore politike t\u00eb versionit t\u00eb konstruktivizmit shoq\u00ebror t\u00eb Foucault-s\u00eb. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, Lois McNay argumenton se, megjith\u00ebse modeli i Foucault- s\u00eb p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebnien midis trupit dhe pushtetit e p\u00ebrjashton pik\u00ebpamjen se trupi dhe seksualiteti mund t\u00eb \u00e7lirohen nga pushteti, ai l\u00eb hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb format ekzistuese t\u00eb seksualitetit dhe marr\u00ebdh\u00ebniet e pushtetit t\u00eb gjinizuara mund t\u00eb transformohen. Sipas tij, historia e seksualitetit e Foucault- s\u00eb \u201ce zbulon natyr\u00ebn kontingjente dhe shoq\u00ebrisht t\u00eb p\u00ebrcaktuar t\u00eb seksualitetit dhe, n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, e \u00e7liron trupin nga fiksioni normativ i heteroseksualitetit dhe hap mund\u00ebsi t\u00eb reja p\u00ebr t\u00eb eksploruar forma t\u00eb ndryshme t\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsis\u00eb trupore.\u201d<\/p>\n\n\n\n N\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr angazhim t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm me analiz\u00ebn e Foucault-s\u00eb mbi trupin dhe pushtetin, studiueset e kan\u00eb p\u00ebrqafuar konceptin e pushtetit disiplinor-normalizues, duke e konsideruar at\u00eb nj\u00eb mjet t\u00eb vlefsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb kuptuar format bashk\u00ebkohore t\u00eb kontrollit shoq\u00ebror mbi grat\u00eb. P\u00ebr shembull, Sandra Bartky e p\u00ebrdor qasjen e Foucault-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb analizuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb detajuar m\u00ebnyr\u00ebn se si trupi i gruas i n\u00ebnshtrohet praktikave disiplinore, si dietat, ushtrimet fizike dhe praktikat e bukuris\u00eb. Sipas saj, k\u00ebto praktika prodhojn\u00eb nj\u00eb form\u00eb t\u00eb trup\u00ebzimit q\u00eb p\u00ebrputhet me normat mbizot\u00ebruese t\u00eb bukuris\u00eb dhe t\u00ebrheqjes fem\u00ebrore. Sipas Bartky-, k\u00ebto praktika disiplinore i n\u00ebnshtrojn\u00eb grat\u00eb, jo duke ua marr\u00eb pushtetin, por duke gjeneruar aft\u00ebsi dhe kompetenca q\u00eb varen nga ruajtja e nj\u00eb forme stereotipike t\u00eb identitetit t\u00eb grave. Ajo sugjeron se pranimi n\u00eb dukje vullnetar i grave ndaj normave dhe praktikave t\u00eb ndryshme q\u00eb promovojn\u00eb fuqizimin e tyre m\u00eb t\u00eb kufizuar \u00ebsht\u00eb p\u00ebr shkak se sfidimi i \u201cnd\u00ebrtimit patriarkal t\u00eb trupit t\u00eb grave \u2026 mund t\u00eb v\u00ebr\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje at\u00eb aspekt t\u00eb identitetit personal q\u00eb lidhet me zhvillimin e nj\u00eb ndjenje kompetence.\u201d<\/p>\n\n\n\n Ngjash\u00ebm, Susan Bordo i zbaton idet\u00eb e Foucault-s\u00eb n\u00eb analiz\u00ebn e saj t\u00eb \u00e7rregullimeve t\u00eb t\u00eb ngr\u00ebnit, t\u00eb cilat prekin kryesisht grat\u00eb, si anoreksia nervore dhe bulimia. Duke u mb\u00ebshtetur n\u00eb Foucault-n\u00eb, Bordo argumenton se k\u00ebto \u00e7rregullime mund t\u00eb kuptohen si teknologji disiplinore t\u00eb trupit. Sipas saj, gruaja q\u00eb vuan nga anoreksia i \u00e7on n\u00eb skaj praktikat t\u00eb cilave grat\u00eb u n\u00ebnshtrohen n\u00eb p\u00ebrpjekjet e tyre p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrshtatur me normat kulturore t\u00eb nj\u00eb forme ideale fem\u00ebrore. N\u00eb figur\u00ebn e gruas anoreksike, Bordo sheh nj\u00eb lidhje midis pushtetit, vet\u00ebkontrollit me arritjen e dob\u00ebsimit t\u00eb trupit, q\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb edhe fatal. P\u00ebr t\u00eb, kjo lidhje p\u00ebrb\u00ebn ilustrim t\u00eb qart\u00eb t\u00eb m\u00ebnyr\u00ebs se si pushteti disiplinor lidhet me kontrollin shoq\u00ebror mbi grat\u00eb.<\/p>\n\n\n\n Teknologjit\u00eb disiplinore jan\u00eb forma ve\u00e7an\u00ebrisht efektive t\u00eb kontrollit shoq\u00ebror, sepse ato veprojn\u00eb drejtp\u00ebrdrejt mbi individ\u00ebt n\u00eb nivelin e trupave, gjesteve, d\u00ebshirave dhe zakoneve t\u00eb tyre, p\u00ebr t\u00eb krijuar individ\u00eb q\u00eb jan\u00eb t\u00eb lidhur me n\u00ebnshtrimin e tyre dhe, k\u00ebshtu, b\u00ebhen agjent\u00eb t\u00eb pavet\u00ebdijsh\u00ebm t\u00eb tij. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, pushteti disiplinor form\u00ebson individ\u00eb q\u00eb i n\u00ebnshtrohen \u2018vullnetarisht\u2019 vet\u00eb-mbik\u00ebqyrjes dhe vet\u00eb-normalizimit. K\u00ebshtu, ashtu si Bartky, edhe Bordo e konsideron pun\u00ebn e Foucault-s\u00eb t\u00eb dobishme p\u00ebr t\u00eb shpjeguar bashk\u00ebpunimin e grave me standardet patriarkale t\u00eb feminitetit.<\/p>\n\n\n\n Subjektiviteti, identiteti dhe rezistenca<\/strong><\/p>\n\n\n\n Megjith\u00ebse m\u00ebnyra se si Bartky dhe Bordo i p\u00ebrdorin idet\u00eb e Foucault-s\u00eb mbi funksionimin e pushtetit disiplinor-normalizues p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb korrigjim t\u00eb d\u00ebshtimit t\u00eb tij p\u00ebr t\u00eb njohur karakterin gjinor t\u00eb teknikave disiplinore, disa teoriciene feministe kan\u00eb argumentuar se puna e tyre riprodhon nj\u00eb aspekt problematik t\u00eb trajtimit q\u00eb Foucault-ja i b\u00ebn pushtetit disiplinor modern. Jana Sawicki shpjegon se problemi me k\u00ebt\u00eb lloj p\u00ebrvet\u00ebsimi feminist t\u00eb mendimit t\u00eb Foucault-s\u00eb q\u00ebndron n\u00eb paaft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb shpjeguar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb rezistenc\u00ebn efektive ndaj praktikave disiplinore. Si Foucault, ashtu edhe Bartky dhe Bordo e konceptojn\u00eb pushtetin disiplinor modern si t\u00eb kudondodhur dhe t\u00eb pashmangsh\u00ebm. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, pushteti foucaultian i redukton individ\u00ebt n\u00eb trupa t\u00eb bindur dhe t\u00eb n\u00ebnshtruar, duke l\u00ebn\u00eb t\u00eb kuptohet se liria dhe rezistenca jan\u00eb pothuajse t\u00eb pamundura. Sipas Sawicki-t, \u201cBartky dhe Bordo kan\u00eb p\u00ebrshkruar forma t\u00eb pushtetit patriarkal q\u00eb dep\u00ebrtojn\u00eb aq thell\u00eb n\u00eb subjekt, saq\u00eb \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb imagjinohet se si ato (ne) mund t\u2019i shp\u00ebtojm\u00eb. Ato p\u00ebrshkruajn\u00eb bashk\u00ebfaj\u00ebsin\u00eb ton\u00eb n\u00eb praktikat patriarkale t\u00eb viktimizimit pa ofruar sugjerime se si mund t\u2019u rezistojm\u00eb atyre.\u201d <\/p>\n\n\n\n Kritiket feministe t\u00eb Foucault-s\u00eb, si Nancy Hartsock, argumentojn\u00eb se d\u00ebshtimi i tij p\u00ebr t\u00eb zhvilluar nj\u00eb nocion t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm t\u00eb rezistenc\u00ebs \u00ebsht\u00eb pasoj\u00eb e reduktimit t\u00eb individ\u00ebve n\u00eb efekte t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb pushtetit. Hartsock i jep jehon\u00eb shqet\u00ebsimit t\u00eb p\u00ebrhapur feminist se kuptimi foucaultian i pushtetit i redukton individ\u00ebt n\u00eb trupa t\u00eb bindur, n\u00eb viktima t\u00eb teknologjive disiplinore ose n\u00eb objekte t\u00eb pushtetit, n\u00eb vend q\u00eb t\u2019i trajtoj\u00eb si subjekte t\u00eb afta p\u00ebr t\u00eb ushtruar rezistenc\u00eb. Problemi p\u00ebr Hartsock-un dhe kritiket tjera \u00ebsht\u00eb se, pa supozimin e nj\u00eb subjekti ose individi q\u00eb paraprin nd\u00ebrtimin e tij nga teknologjit\u00eb e pushtetit, b\u00ebhet e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb shpjegohet se kush i reziston pushtetit. N\u00ebse nuk ekzistojn\u00eb individ\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm me interesa q\u00eb p\u00ebrcaktohen para se t\u00eb nd\u00ebrtohen nga marr\u00ebdh\u00ebniet e pushtetit, at\u00ebher\u00eb cili \u00ebsht\u00eb burimi i rezistenc\u00ebs son\u00eb? Disa feministe u jan\u00eb p\u00ebrgjigjur k\u00ebtyre shqet\u00ebsimeve duke argumentuar se, megjith\u00ebse Foucault e hedh posht\u00eb iden\u00eb se rezistenca mund t\u00eb mb\u00ebshtetet n\u00eb nj\u00eb subjekt ose vetvete q\u00eb ekziston p\u00ebrpara nd\u00ebrtimit t\u00eb saj nga pushteti, ai nuk e mohon mund\u00ebsin\u00eb e rezistenc\u00ebs ndaj pushtetit.<\/p>\n\n\n\n N\u00eb pun\u00ebn e tij t\u00eb m\u00ebvonshme, Foucault-ja shpjegon se teoria e tij mbi pushtetin n\u00ebnkupton si mund\u00ebsin\u00eb, ashtu edhe ekzistenc\u00ebn e formave t\u00eb rezistenc\u00ebs. Sipas tij: \u201cNuk ka marr\u00ebdh\u00ebnie pushteti pa rezistenca; k\u00ebto t\u00eb fundit jan\u00eb sa reale aq dhe efektive, sepse formohen pik\u00ebrisht n\u00eb pik\u00ebn ku ushtrohen marr\u00ebdh\u00ebniet e pushtetit.\u201d Rezistenca foucaultiane nuk i paraprin pushtetit q\u00eb kund\u00ebrshton dhe as nuk buron nga nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb e jashtme ndaj tij. P\u00ebrkundrazi, ajo mb\u00ebshtetet dhe zhvillohet brenda vet\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb pushtetit, duke lindur nga kushtet kund\u00ebr t\u00eb cilave lufton. Ky konceptim i rezistenc\u00ebs si di\u00e7ka e brendshme ndaj pushtetit hedh posht\u00eb iden\u00eb utopike t\u00eb nj\u00eb emancipimi t\u00eb plot\u00eb nga pushteti. N\u00eb vend t\u00eb \u00e7lirimit total, Foucault parashtron mund\u00ebsin\u00eb e betejave m\u00eb konkrete dhe lokale kund\u00ebr formave t\u00eb n\u00ebnshtrimit, t\u00eb cilat synojn\u00eb t\u00eb zbusin kufizimet q\u00eb pengojn\u00eb mund\u00ebsit\u00eb e veprimit t\u00eb individ\u00ebve. Sipas tij, nj\u00eb nga sfidat kryesore t\u00eb koh\u00ebs son\u00eb \u00ebsht\u00eb kund\u00ebrshtimi i prirjes s\u00eb pushtetit disiplinor-normalizues p\u00ebr t\u2019i lidhur individ\u00ebt me identitete t\u00eb ngurta dhe kufizuese, duke ua kufizuar k\u00ebshtu mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb vepruar dhe p\u00ebr t\u2019u transformuar. Foucault-ja pohon se, pik\u00ebrisht p\u00ebr shkak se praktikat disiplinore kufizojn\u00eb mund\u00ebsit\u00eb se \u00e7far\u00eb mund t\u00eb jemi duke i fiksuar identitetet tona, objekti i rezistenc\u00ebs duhet t\u00eb jet\u00eb \u201ct\u00eb refuzojm\u00eb at\u00eb q\u00eb jemi\u201d, dometh\u00ebn\u00eb, t\u00eb thyejm\u00eb kufizimet q\u00eb na imponohen nga kategorit\u00eb normalizuese t\u00eb identitetit.<\/p>\n\n\n\n Ky konceptim i rezistenc\u00ebs, i cili konsiston, t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb, n\u00eb refuzimin e identiteteve fikse, t\u00eb q\u00ebndrueshme ose t\u00eb natyralizuara, \u00ebsht\u00eb pritur me nj\u00eb doz\u00eb skepticizmi nga teoricienet feministe. Shum\u00eb prej tyre ngurrojn\u00eb t\u00eb heqin dor\u00eb nga \u201cideja e nj\u00eb subjekti esencial dhe \u00e7lirues, t\u00eb rr\u00ebnjosur n\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebn e grave (ose n\u00eb natyr\u00ebn e tyre), si pik\u00ebnisje p\u00ebr nd\u00ebrtimin e nj\u00eb teorie emancipuese.\u201d<\/p>\n\n\n\n P\u00ebr Hartsock-un, perspektiva e Foucault-s\u00eb e p\u00ebrjashton mund\u00ebsin\u00eb e politik\u00ebs feministe, e cila, sipas saj, \u00ebsht\u00eb domosdoshm\u00ebrisht politik\u00eb e bazuar n\u00eb identitet, e mb\u00ebshtetur n\u00eb nj\u00eb konceptim t\u00eb identitetit, nevojave dhe interesave t\u00eb grave. Disa nga p\u00ebrvet\u00ebsimet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme feministe t\u00eb mendimit t\u00eb Foucault-s\u00eb p\u00ebrqendrohen pik\u00ebrisht te \u00e7\u00ebshtja e identitetit dhe rolit t\u00eb tij n\u00eb politik\u00eb. Judith Butler argumenton se puna e Foucault-s\u00eb u ofron feministeve mjetet p\u00ebr t\u00eb menduar p\u00ebrtej kufizimeve t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb identitetit. Sipas Butler-it, teoricienet feministe duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb kujdesshme ndaj ides\u00eb se politika duhet domosdoshm\u00ebrisht t\u00eb mb\u00ebshtetet n\u00eb nj\u00eb konceptim t\u00eb pandryshuesh\u00ebm t\u00eb natyr\u00ebs dhe interesave t\u00eb grave. Ajo argumenton se: \u201cK\u00ebmb\u00ebngulja e parakohshme p\u00ebr nj\u00eb subjekt t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm t\u00eb feminizmit, t\u00eb kuptuar si kategori e pand\u00ebrprer\u00eb e grave, gjeneron n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pashmangshme refuzime t\u00eb shumta p\u00ebr ta pranuar at\u00eb kategori. K\u00ebto fusha t\u00eb p\u00ebrjashtimit zbulojn\u00eb pasojat shtr\u00ebnguese dhe rregulluese t\u00eb k\u00ebtij konstruktimi, edhe kur ai \u00ebsht\u00eb zhvilluar p\u00ebr q\u00ebllime emancipuese.\u201d N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, fragmentimi brenda vet\u00eb feminizmit, si dhe kund\u00ebrshtimi paradoksal q\u00eb i b\u00ebhet atij nga disa gra, t\u00eb cilat feminizmi pretendon se i p\u00ebrfaq\u00ebson, tregojn\u00eb kufijt\u00eb e pashmangsh\u00ebm t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb bazuar n\u00eb identitet.<\/p>\n\n\n\n Butler identifikon t\u00eb pakt\u00ebn dy probleme n\u00eb p\u00ebrpjekjen p\u00ebr ta bazuar politik\u00ebn mbi nj\u00eb identitet fem\u00ebror esencial dhe t\u00eb natyralizuar. Sipas saj, vendosja e kategoris\u00eb \u201cgrua\u201d si baz\u00eb e veprimit politik p\u00ebrjashton, margjinalizon dhe, pashmangshm\u00ebrisht, keqp\u00ebrfaq\u00ebson ato q\u00eb nuk e gjejn\u00eb veten brenda termeve t\u00eb k\u00ebtij identiteti. P\u00ebr Butler-in, thirrja ndaj identitetit, nga nj\u00ebra an\u00eb, shp\u00ebrfill dallimet n\u00eb pushtet dhe burime nd\u00ebrmjet, p\u00ebr shembull, grave t\u00eb Bot\u00ebs s\u00eb Tret\u00eb dhe grave q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb vendet per\u00ebndimore, dhe, nga ana tjet\u00ebr, priret t\u2019i shnd\u00ebrroj\u00eb k\u00ebto dallime n\u00eb burim konflikti, n\u00eb vend q\u00eb t\u2019i shoh\u00eb si burim force. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, ajo pretendon se nj\u00eb politik\u00eb feministe e identitetit, e cila i referohet nj\u00eb \u201csubjekti feminist\u201d t\u00eb t\u00eb pandryshuesh\u00ebm, \u201cpresupozon, fikson dhe kufizon vet\u00eb subjektet q\u00eb shpreson t\u2019i p\u00ebrfaq\u00ebsoj\u00eb dhe t\u2019i \u00e7liroj\u00eb.\u201d<\/p>\n\n\n\n N\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si Foucault e paraqet identitetin si nj\u00eb efekt t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb pushtetit, Butler sheh mund\u00ebsi t\u00eb reja p\u00ebr praktik\u00ebn politike feministe, mund\u00ebsi q\u00eb p\u00ebrjashtohen nga qasjet q\u00eb e konsiderojn\u00eb identitetin si di\u00e7ka t\u00eb pandryshueshme ose themelore. Nj\u00eb nga p\u00ebrpar\u00ebsit\u00eb e ve\u00e7anta t\u00eb kuptimit q\u00eb Foucault-ja i jep karakterit t\u00eb konstituuar t\u00eb identitetit \u00ebsht\u00eb, sipas Butler-it, se ai i mund\u00ebson feminizmit t\u2019i politizoj\u00eb proceset p\u00ebrmes t\u00eb cilave prodhohen format stereotipike t\u00eb identitetit t\u00eb burrave dhe t\u00eb grave. Vet\u00eb puna e Butler-it p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb eksploruar k\u00ebto procese me synimin p\u00ebr t\u00eb zbutur kufizimet q\u00eb heteroseksualiteti normativ imponon mbi form\u00ebsimin e identitetit. N\u00eb zhvillimin e k\u00ebtij projekti, ajo argumenton se karakterizimi q\u00eb Foucault-ja i b\u00ebn identitetit si i nd\u00ebrtuar nuk do t\u00eb thot\u00eb se ai \u00ebsht\u00eb plot\u00ebsisht i p\u00ebrcaktuar ose artificial dhe arbitrar. P\u00ebrkundrazi, qasja foucaultiane ndaj prodhimit t\u00eb identitetit demonstron rolin q\u00eb luajn\u00eb normat kulturore n\u00eb rregullimin e m\u00ebnyr\u00ebs se si ne e mish\u00ebrojm\u00eb dhe e performojm\u00eb identitetin ton\u00eb gjinor.<\/p>\n\n\n\n Sipas Butler-it, identiteti gjinor \u00ebsht\u00eb thjesht \u201cnj\u00eb t\u00ebr\u00ebsi aktesh t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritura brenda nj\u00eb kuadri rregullues shum\u00eb t\u00eb ngurt\u00eb, t\u00eb cilat, me kalimin e koh\u00ebs, ngurt\u00ebsohen p\u00ebr t\u00eb prodhuar pamjen e nj\u00eb substance, t\u00eb nj\u00eb forme natyrore t\u00eb qenies.\u201d Fuqia rregulluese e normave q\u00eb p\u00ebrcaktojn\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si ne e shprehim gjinin\u00eb ton\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht fshihet dhe forcohet nga supozimi se identitetet gjinore jan\u00eb natyrore dhe esenciale. Prandaj, p\u00ebr Butler-in, nj\u00eb nga q\u00ebllimet kryesore t\u00eb feminizmit duhet t\u00eb jet\u00eb sfidimi i normave mbizot\u00ebruese gjinore, duke zbuluar aktet kontingjente q\u00eb prodhojn\u00eb pamjen e nj\u00eb identiteti gjinor t\u00eb \u201cnatyrsh\u00ebm\u201d e esencial.<\/p>\n\n\n\n Kund\u00ebr pretendimit se politika feministe \u00ebsht\u00eb domosdoshm\u00ebrisht politik\u00eb e identitetit, Butler sugjeron se: \u201cN\u00ebse identitetet nuk do t\u00eb ishin m\u00eb t\u00eb fiksuara si premisat e nj\u00eb silogjizmi politik dhe politika nuk do t\u00eb kuptohej m\u00eb si nj\u00eb t\u00ebr\u00ebsi praktikash q\u00eb rrjedhin nga interesat e supozuara q\u00eb u p\u00ebrkasin nj\u00eb grupi subjektesh t\u00eb parap\u00ebrcaktuara, nj\u00eb konfigurim i ri i politik\u00ebs me siguri do t\u00eb dilte nga rr\u00ebnojat e s\u00eb vjetr\u00ebs.\u201d Butler e koncepton k\u00ebt\u00eb konfigurim t\u00eb ri si nj\u00eb politik\u00eb koalicionesh antifondacionaliste (ang. anti-foundational coalition politics)<\/em>, e cila do ta pranonte nevoj\u00ebn p\u00ebr t\u00eb vepruar brenda tensioneve t\u00eb prodhuara nga kontradikta, fragmentimi dhe diversiteti.<\/p>\n\n\n\n Nd\u00ebrsa vizioni politik i Butler-it v\u00eb theksin te strategjit\u00eb p\u00ebr t\u2019u rezistuar dhe p\u00ebr t\u2019i sfiduar identitetet e ngurta, Wendy Brown argumenton se feminizmi bashk\u00ebkohor duhet t\u00eb jet\u00eb i kujdessh\u00ebm si ndaj politik\u00ebs s\u00eb identitetit, ashtu edhe ndaj politik\u00ebs s\u00eb rezistenc\u00ebs q\u00eb lidhet me mendimin e Foucault-s\u00eb dhe Butler-it. Brown argumenton se politika e identitetit n\u00ebnkupton nj\u00eb angazhim ndaj autenticitetit t\u00eb p\u00ebrvojave t\u00eb grave, i cili sh\u00ebrben p\u00ebr t\u00eb fituar legjitimitet dhe autoritet politik. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, megjithat\u00eb, shumica e feministeve d\u00ebshirojn\u00eb t\u00eb pranojn\u00eb se identitetet dhe p\u00ebrvojat e grave jan\u00eb t\u00eb form\u00ebsuara n\u00ebn kushte patriarkale. Brown sugjeron se kjo mosp\u00ebrputhje n\u00eb mendimin politik feminist \u2013 pranimi i konstruktimit shoq\u00ebror, nga nj\u00ebra an\u00eb, dhe p\u00ebrpjekja p\u00ebr t\u00eb ruajtur, nga ana tjet\u00ebr, nj\u00eb sfer\u00eb t\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebs autentike t\u00eb lir\u00eb nga konstruktimi \u2013 mund t\u00eb shpjegohet me faktin se feministet hezitojn\u00eb t\u00eb heqin dor\u00eb nga pretendimi p\u00ebr autoritet moral, t\u00eb cilin e siguron thirrja ndaj s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs dhe pafaj\u00ebsis\u00eb s\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebs s\u00eb grave.<\/p>\n\n\n\n Duke iu referuar s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs s\u00eb heshtur t\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebs s\u00eb grave, teoricienet kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb d\u00ebnojn\u00eb efektet shtyp\u00ebse t\u00eb pushtetit patriarkal. P\u00ebr Brown-in, p\u00ebrpjekja p\u00ebr t\u00eb vendosur autoritet moral duke pohuar t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn e fshehur t\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebs dhe identitetit t\u00eb grave p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb refuzim t\u00eb politik\u00ebs. Ajo argumenton se ky lloj q\u00ebndrimi n\u00eb feminiz\u00ebm: \u201c\u2026tradhton nj\u00eb parap\u00eblqim p\u00ebr terma dhe praktika jasht\u00ebpolitike: p\u00ebr t\u00eb V\u00ebrtet\u00ebn (t\u00eb pandryshueshme dhe t\u00eb pakontestueshme) mbi politik\u00ebn (rrjedhshm\u00ebrin\u00eb, kund\u00ebrshtimin, paq\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb); p\u00ebr sigurin\u00eb dhe garantimin (mbrojtjen, pandryshueshm\u00ebrin\u00eb, privat\u00ebsin\u00eb) mbi lirin\u00eb (cenueshm\u00ebrin\u00eb, publicitetin); p\u00ebr zbulimet (shkenc\u00ebn) mbi vendimet (gjykimet); p\u00ebr subjekte t\u00eb ndara, t\u00eb pajisura me t\u00eb drejta t\u00eb vendosura, mbi pluralitete t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t\u2019u menaxhuar dhe vazhdimisht n\u00eb ndryshim, t\u00eb cilat vendosin p\u00ebr veten dhe t\u00eb ardhmen e tyre duke u mb\u00ebshtetur n\u00eb asgj\u00eb m\u00eb shum\u00eb sesa n\u00eb zakonet dhe argumentet e tyre.\u201d<\/p>\n\n\n\n Brown identifikon nj\u00eb d\u00ebshtim t\u00eb ngjash\u00ebm p\u00ebr t\u2019iu p\u00ebrgjigjur sfidave me t\u00eb cilat p\u00ebrballet politika bashk\u00ebkohore edhe n\u00eb \u201cpolitik\u00ebn e rezistenc\u00ebs\u201d t\u00eb frym\u00ebzuar nga Foucault-ja. Sipas saj, problemi me rezistenc\u00ebn si politik\u00eb \u00ebsht\u00eb se ajo nuk \u201cp\u00ebrmban nj\u00eb kritik\u00eb, vizion ose baza p\u00ebr p\u00ebrpjekje kolektive t\u00eb organizuara p\u00ebr t\u00eb realizuar nj\u00ebr\u00ebn apo tjetr\u00ebn\u2026 [rezistenca] nuk shkon askund n\u00eb ve\u00e7anti, nuk ka lidhje t\u00eb qen\u00ebsishme dhe nuk th\u00ebrret p\u00ebr asnj\u00eb vizion t\u00eb caktuar.\u201d N\u00eb drit\u00ebn e k\u00ebtyre mang\u00ebsive, Brown b\u00ebn thirrje q\u00eb politika e rezistenc\u00ebs t\u00eb plot\u00ebsohet me praktika politike t\u00eb orientuara drejt kultivimit t\u00eb \u201chap\u00ebsirave politike p\u00ebr t\u00eb parashtruar dhe v\u00ebn\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje normat politike [dhe] p\u00ebr t\u00eb diskutuar natyr\u00ebn e \u2018s\u00eb mir\u00ebs\u2019 p\u00ebr grat\u00eb.\u201d<\/p>\n\n\n\n Krijimi i hap\u00ebsirave t\u00eb tilla demokratike p\u00ebr diskutim, argumenton Brown, do t\u00eb kontribuoj\u00eb n\u00eb m\u00ebsimin se si t\u00eb zhvillojm\u00eb biseda publike me nj\u00ebri-tjetrin dhe do t\u00eb na mund\u00ebsoj\u00eb t\u00eb argumentojm\u00eb, nga perspektivat tona t\u00eb ndryshme, p\u00ebr nj\u00eb vizion t\u00eb s\u00eb mir\u00ebs s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt (\u201c\u00e7far\u00eb dua p\u00ebr ne\u201d), n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb argumentojm\u00eb nga nj\u00eb identitet i supozuar i p\u00ebrbashk\u00ebt (\u201ckush jam un\u00eb\u201d).<\/p>\n\n\n\n Liria, pushteti dhe politika<\/strong><\/p>\n\n\n\n Problemet kryesore t\u00eb identifikuara nga kritiket feministe, t\u00eb cilat pengojn\u00eb nj\u00eb afrim tep\u00ebr t\u00eb madh nd\u00ebrmjet pun\u00ebs s\u00eb Foucault-s\u00eb dhe feminizmit \u2013 reduktimi q\u00eb ai u b\u00ebn agjent\u00ebve shoq\u00ebror\u00eb n\u00eb trupa t\u00eb bindur dhe mungesa e udh\u00ebzimit normativ n\u00eb modelin e tij t\u00eb pushtetit dhe rezistenc\u00ebs \u2013 trajtohen t\u00ebrthorazi nga Foucault-ja n\u00eb pun\u00ebn e tij t\u00eb vonshme mbi etik\u00ebn. Nd\u00ebrsa n\u00eb analizat e tij gjenealogjike t\u00eb hershme Foucault theksonte proceset p\u00ebrmes t\u00eb cilave individ\u00ebt i n\u00ebnshtroheshin pushtetit, n\u00eb shkrimet e tij t\u00eb m\u00ebvonshme ai e p\u00ebrqendroi v\u00ebmendjen te praktikat e vet\u00ebkonstituimit ose \u201cpraktikat e liris\u00eb\u201d, t\u00eb cilat ai i quajti etik\u00eb.<\/p>\n\n\n\n Ideja e ushtrimit t\u00eb liris\u00eb \u00ebsht\u00eb qendrore n\u00eb eksplorimin dhe analiz\u00ebn q\u00eb Foucault-ja u b\u00ebn praktikave etike t\u00eb Antikitetit. Ajo i referohet m\u00ebnyrave n\u00eb t\u00eb cilat individ\u00ebt n\u00eb Antikitet udh\u00ebhiqeshin p\u00ebr t\u00eb ushtruar pushtet mbi veten e tyre, n\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar ose transformuar identitetin dhe sjelljen e tyre n\u00eb drit\u00ebn e q\u00ebllimeve t\u00eb caktuara. Ajo q\u00eb e intereson Foucault-n\u00eb te k\u00ebto praktika t\u00eb lashta etike dhe te \u2018artet e ekzistenc\u00ebs\u2019 \u00ebsht\u00eb lloji i liris\u00eb q\u00eb ato presupozojn\u00eb Sipas tij liria q\u00eb p\u00ebrfshihet n\u00eb praktik\u00ebn e vet\u00ebform\u00ebsimit nuk konsiston as n\u00eb rezistimin ndaj pushtetit, as n\u00eb p\u00ebrpjekjen p\u00ebr ta \u00e7liruar veten nga format e rregullimit. P\u00ebrkundrazi, ajo n\u00ebnkupton p\u00ebrvet\u00ebsimin aktiv dhe t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm t\u00eb pushtetit t\u00eb rregullimit nga individ\u00ebt, me q\u00ebllim transformimin etik dhe estetik t\u00eb vetes. Duke reflektuar mbi k\u00ebt\u00eb konceptim pozitiv t\u00eb liris\u00eb te Foucault, Jana Sawicki argumenton se ai ofron nj\u00eb alternativ\u00eb m\u00eb afirmuese ndaj theksit q\u00eb Foucault kishte vendosur n\u00eb veprat e tij t\u00eb hershme mbi strategjin\u00eb reaktive t\u00eb rezistenc\u00ebs ndaj proceseve t\u00eb normalizimit.<\/p>\n\n\n\n P\u00ebr Foucault-n\u00eb e periudh\u00ebs s\u00eb vonshme, individ\u00ebt vazhdojn\u00eb t\u00eb kuptohen si subjekte t\u00eb form\u00ebsuar nga p\u00ebrfshirja e tyre n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet e pushtetit, \u00e7ka do t\u00eb thot\u00eb se aft\u00ebsit\u00eb e tyre p\u00ebr liri dhe veprim autonom jan\u00eb domosdoshm\u00ebrisht t\u00eb kufizuara. Megjithat\u00eb, ai sugjeron se, duke p\u00ebrdorur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aktive teknikat dhe modelet e vet\u00ebform\u00ebsimit q\u00eb u \u201cpropozohen, sugjerohen, imponohen\u201d nga shoq\u00ebria, individ\u00ebt mund ta transformojn\u00eb veten n\u00eb m\u00ebnyra kreative dhe, n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces, ta z\u00ebvend\u00ebsojn\u00eb normalizimin q\u00eb vepron p\u00ebrmes teknologjive moderne dhe t\u00eb d\u00ebmshme t\u00eb vetes. Sawicki sheh nj\u00eb lidhje nd\u00ebrmjet nocionit t\u00eb Foucault-s\u00eb p\u00ebr praktikat e liris\u00eb dhe thirrjes s\u00eb Donna Haraway-t p\u00ebr nj\u00eb politik\u00eb t\u00eb kiborgut (ang. cyborg politics)<\/em>, e cila v\u00eb theksin n\u00eb krijimin e vet\u00ebdijsh\u00ebm t\u00eb subjekteve t\u00eb margjinalizuara t\u00eb afta p\u00ebr t\u2019i rezistuar dominimit. N\u00eb nj\u00eb frym\u00eb m\u00eb kritike, feministe si Jean Grimshaw dhe McNay argumentojn\u00eb se kthesa premtuese e Foucault-s\u00eb drejt nj\u00eb modeli m\u00eb aktiv t\u00eb subjektivitetit ende l\u00eb t\u00eb pazgjidhura disa \u00e7\u00ebshtje thelb\u00ebsore.<\/p>\n\n\n\n Sipas Grimshaw-it, Foucault i shmanget pyetjes thelb\u00ebsore se \u201ckur format e vet\u00ebdisiplinimit ose t\u00eb vet\u00ebmbik\u00ebqyrjes mund \u2026 t\u00eb shihen si ushtrime t\u00eb autonomis\u00eb ose t\u00eb vet\u00ebkrijimit dhe kur ato duhet t\u00eb shihen si forma disiplinimi, t\u00eb cilave vetja i n\u00ebnshtrohet dhe p\u00ebrmes t\u00eb cilave autonomia kufizohet.\u201d N\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb k\u00ebsaj kritike, Moya Lloyd sugjeron se \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht nocioni i m\u00ebhersh\u00ebm i Foucault-s\u00eb p\u00ebr gjenealogjin\u00eb si kritik\u00eb ai q\u00eb na lejon t\u00eb dallojm\u00eb nd\u00ebrmjet praktikave autonome t\u00eb vetes dhe teknologjive t\u00eb normalizimit. P\u00ebr Lloyd-in, praktika foucaultiane e kritik\u00ebs \u2013 praktik\u00eb q\u00eb p\u00ebrfshin p\u00ebrpjekjen p\u00ebr t\u00eb njohur, deshifruar dhe problematizuar m\u00ebnyrat n\u00eb t\u00eb cilat prodhohet vetja \u2013 krijon mund\u00ebsi p\u00ebr praktika alternative t\u00eb vetes dhe, rrjedhimisht, p\u00ebr eksperimente m\u00eb autonome n\u00eb vet\u00ebform\u00ebsim. Lloyd shpjegon se \u201cveprimtaria e vet\u00ebform\u00ebsimit nuk \u00ebsht\u00eb vendimtare n\u00eb vetvete. Vendimtare \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra se si ky vet\u00ebform\u00ebsim, kur lidhet me kritik\u00ebn, mund t\u00eb krijoj\u00eb hap\u00ebsira kontestimi mbi kuptimet dhe konturat e identitetit, si edhe mbi m\u00ebnyrat se si mobilizohen praktika t\u00eb caktuara\u201d<\/p>\n\n\n\n Me paraqitjen e nocionit t\u00eb liris\u00eb n\u00eb pun\u00ebn e tij t\u00eb vonshme, Foucault-ja sqaron gjithashtu bazat normative t\u00eb kund\u00ebrshtimit t\u00eb tij ndaj formave t\u00eb caktuara t\u00eb pushtetit. N\u00eb diskutimin e tij mbi etik\u00ebn, Foucault-ja sugjeron se individ\u00ebt nuk kufizohen vet\u00ebm n\u00eb reagimin kund\u00ebr pushtetit, por mund t\u2019i ndryshojn\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet e pushtetit ashtu q\u00eb t\u00eb zgjerojn\u00eb mund\u00ebsit\u00eb e tyre p\u00ebr veprim. K\u00ebshtu, puna e Foucault-s\u00eb mbi etik\u00ebn mund t\u00eb lidhet me shqet\u00ebsimin e tij p\u00ebr t\u2019iu kund\u00ebrv\u00ebn\u00eb dominimit, dometh\u00ebn\u00eb, formave t\u00eb pushtetit q\u00eb kufizojn\u00eb mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr zhvillimin autonom t\u00eb kapaciteteve t\u00eb vetes. Duke b\u00ebr\u00eb dallimin se marr\u00ebdh\u00ebniet e pushtetit q\u00eb jan\u00eb t\u00eb ndryshueshme, fleksibile dhe t\u00eb kthyeshme nga situatat e dominimit, n\u00eb t\u00eb cilat rezistenca p\u00ebrjashtohet, Foucault-ja synon t\u00eb inkurajoj\u00eb praktika t\u00eb liris\u00eb \u201cq\u00eb do t\u00eb na lejojn\u00eb t\u2019i luajm\u00eb \u2026 loj\u00ebrat e pushtetit me sa m\u00eb pak dominim t\u00eb jet\u00eb e mundur.\u201d Sawicki argumenton se nocioni i Foucault-s\u00eb p\u00ebr praktikat e liris\u00eb ka potencialin ta zgjeroj\u00eb kuptimin ton\u00eb mbi at\u00eb se \u00e7far\u00eb do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb angazhohesh n\u00eb politik\u00ebn emancipuese. N\u00eb konceptimin q\u00eb Foucault-ja i b\u00ebn liris\u00eb si nj\u00eb praktik\u00eb q\u00eb synon minimizimin e dominimit, Sawicki dallon nj\u00eb kritik\u00eb t\u00eb n\u00ebnkuptuar ndaj politik\u00ebs tradicionale emancipuese, e cila priret ta p\u00ebrkufizoj\u00eb lirin\u00eb si nj\u00eb gjendje t\u00eb \u00e7liruar plot\u00ebsisht nga \u00e7do kufizim shoq\u00ebror.<\/p>\n\n\n\n Teksa ndjek Foucault-n\u00eb, Sawicki argumenton se problemi me k\u00ebt\u00eb nocion t\u00eb emancipimit \u00ebsht\u00eb se ai nuk shkon mjaftuesh\u00ebm larg: \u201cP\u00ebrmbysja e pozicioneve t\u00eb pushtetit, pa ndryshuar marr\u00ebdh\u00ebniet e pushtetit, rrall\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb \u00e7liruese. Po ashtu, \u00e7lirimi nga dominimi nuk \u00ebsht\u00eb kusht i mjaftuesh\u00ebm p\u00ebr arritjen e liris\u00eb.\u201d<\/p>\n\n\n\n N\u00ebse, si\u00e7 sugjeron Foucault-ja, liria ekziston vet\u00ebm kur ushtrohet dhe, p\u00ebr rrjedhoj\u00eb, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekje e vazhdueshme kund\u00ebr asaj q\u00eb, p\u00ebrndryshe, do t\u2019u b\u00ebhej individ\u00ebve ose do t\u00eb b\u00ebhej n\u00eb em\u00ebr t\u00eb tyre, at\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb e rrezikshme ta imagjinojm\u00eb at\u00eb si nj\u00eb gjendje q\u00eb mund t\u00eb garantohet nga ligjet dhe institucionet. Duke k\u00ebmb\u00ebngulur se \u00e7lirimi nga dominimi nuk \u00ebsht\u00eb i mjaftuesh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb garantuar lirin\u00eb, Foucault-ja v\u00eb n\u00eb dukje r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e krijimit t\u00eb modeleve t\u00eb reja t\u00eb sjelljes, q\u00ebndrimeve dhe formave kulturore q\u00eb synojn\u00eb fuqizimin e atyre q\u00eb jan\u00eb n\u00eb pozit\u00eb t\u00eb cenueshme dhe, n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, t\u00eb sigurojn\u00eb q\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet e ndryshueshme t\u00eb pushtetit t\u00eb mos ngurt\u00ebsohen n\u00eb gjendje dominimi. K\u00ebshtu, p\u00ebr Sawicki-n, vlera e pun\u00ebs s\u00eb vonshme t\u00eb Foucault-s\u00eb p\u00ebr feminizmin q\u00ebndron n\u00eb mjetet konceptuale q\u00eb ajo ofron p\u00ebr t\u00eb menduar p\u00ebrtej teorive dhe praktikave tradicionale emancipuese.<\/p>\n\n\n\n