N\u00eb vitin 2021, po i v\u00ebrejm\u00eb shum\u00eb m\u00ebnyra se si Covid-19 ka ndikuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb disproporcionale tek grat\u00eb dhe vajzat n\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn. Pandemia ka krijuar nj\u00eb situat\u00eb t\u00eb re. Edhe pse grat\u00eb kan\u00eb luajtur rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb p\u00ebrgjigjjen kund\u00ebr k\u00ebsaj krize, pabarazia gjinore u rrit n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn. N\u00eb fush\u00ebn e arsimit, 767 milion gra e vajza u ndikuan nga mbyllja e shkollave. Nj\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb milion mund t\u00eb mos kthehen kurr\u00eb m\u00eb n\u00eb banka shkollore duke iu bashkuar k\u00ebshtu 132 milion t\u00eb tjerave t\u00eb cilat ishin jasht\u00eb shkoll\u00ebs edhe p\u00ebrpara se t\u00eb fillonte kriza. Situata e r\u00ebnduar ekonomike \u00ebsht\u00eb duke shtyr\u00eb 47 milion gra e vajza drejt varf\u00ebris\u00eb, duke iu d\u00ebmtuar k\u00ebshtu pavar\u00ebsin\u00eb ekonomike dhe duke i b\u00ebr\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb cenueshme ndaj diskriminimit dhe dhun\u00ebs n\u00eb baza gjinore.<\/p>\n\n\n\n
Kur shohim k\u00ebt\u00eb situat\u00eb duhet ta pyesim veten: n\u00ebse barazia gjinore \u00ebsht\u00eb q\u00ebllimi jon\u00eb, p\u00ebr \u00e7far\u00eb lloji t\u00eb udh\u00ebheqjes ka nevoj\u00eb bota p\u00ebr t\u00eb ecur p\u00ebrpara?<\/p>\n\n\n\n
Nuk \u00ebsht\u00eb e mjaftueshme q\u00eb thjesht t\u00eb numrojm\u00eb grat\u00eb n\u00ebp\u00ebr pozita t\u00eb larta t\u00eb pushtetit. Asnj\u00eb person n\u00eb maje t\u00eb piramid\u00ebs nuk mund t\u00eb riparoj d\u00ebmin q\u00eb i \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb procesit p\u00ebr barazi gjinore t\u00eb nisur q\u00eb nga koha kur u miratua Deklarata e Pekinit p\u00ebr t\u00eb drejtat e grave para 25 viteve.<\/p>\n\n\n\n
Neve na nevojiten lider\u00eb p\u00ebr barazi gjinore \u2013 dhe kemi nevoje p\u00ebr ta kudo n\u00eb strukturat tona shoq\u00ebrore. Lider\u00eb t\u00eb t\u00eb gjitha moshave, t\u00eb gjitha identiteteve gjinore dhe nga t\u00eb gjitha fushat. K\u00ebta lider\u00eb nuk jan\u00eb thjesht agjent\u00eb t\u00eb ndryshimit, por edhe projektuesit e tij. Ata dhe ato udh\u00ebheqin p\u00ebrmes shembullit dhe angazhimit t\u00eb tyre. Ata dhe ato ekspozojn\u00eb mund\u00ebsit\u00eb e pabarabarta dhe padrejt\u00ebsit\u00eb. Poashtu e din\u00eb q\u00eb pabarazit\u00eb gjinore burojn\u00eb nga diskriminimi dhe p\u00ebrjashtimi dhe se vet\u00ebm me heqjen e k\u00ebtyre barrierave mund t\u00eb b\u00ebhen ndryshime t\u00eb v\u00ebrteta. Kjo \u00ebsht\u00eb udh\u00ebheqje feministe.<\/p>\n\n\n\n
Lideret dhe lider\u00ebt feminist\u00eb sulmojn\u00eb strukturat e pushtetit. I v\u00ebn\u00eb n\u00eb shesh dhe prishin t\u00eb gjitha format e p\u00ebrjashtimit dhe margjinalizimit. Ata dhe ato kan\u00eb empati p\u00ebr t\u00eb c\u00ebnuarit dhe t\u00eb paz\u00ebshmit, dhe i p\u00ebrkrahin kauzat e tyre. Hapin dyer t\u00eb reja dhe marrin rreziqe, guximsh\u00ebm t\u00ebrheqin v\u00ebmendjen tek pabarazit\u00eb e fshehura dhe i demaskojn\u00eb barrierat strukturore q\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsojn\u00eb pabarazin\u00eb. Ata dhe ato jan\u00eb kudo rreth nesh. Qoft\u00eb kjo aktivistja q\u00eb mbron nj\u00eb komunitet indigjen, qoft\u00eb nx\u00ebn\u00ebsja q\u00eb mobililizon brezin e saj p\u00ebr t\u00eb mbrojtur bot\u00ebn nga ngrohja globale apo poetja q\u00eb ngreh z\u00ebrin p\u00ebr t\u00eb promovuar drejt\u00ebsi sociale.<\/p>\n\n\n\n
Lider\u00ebt feminist\u00eb kan\u00eb kurajo p\u00ebr t\u00eb krijuar, raportuar, edukuar e ekperimentuar. Mendo p\u00ebr Azata Soro, aktoren, regjisoren dhe producenten e cila theu heshtjen p\u00ebr ngacmim seksual dhe dhun\u00ebn n\u00eb industrin\u00eb e filmit afrikan. Mendo p\u00ebr Maria Ressa q\u00eb rrezikoi t\u00eb burgosej p\u00ebr gazetarin\u00eb e saj hulumtuese t\u00eb guximshme. Mendo p\u00ebr Yande Banda, avokate e palodhur p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet e edukimit t\u00eb vajzave n\u00eb Zambia e m\u00eb gjer\u00eb. Mendo p\u00ebr Katalin Karik\u00f3 e cila i kap\u00ebrceu sfidat e shumta me t\u00eb cilat p\u00ebrballen grat\u00eb n\u00eb shkenc\u00eb e q\u00eb ishte shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb zhvillimin e vaksin\u00ebs s\u00eb coronavirusit – Pfizer-BioNTech. Kur ngjarje t\u00eb tilla b\u00ebhen t\u00eb njohura, ato sfidojn\u00eb bindjet e njer\u00ebzve rreth asaj se \u00e7ka \u00ebsht\u00eb e arritshme dhe kush mund ta arrij\u00eb at\u00eb. T\u00eb gjitha k\u00ebto gra, me gjith\u00eb laramanin\u00eb e tyre, jan\u00eb lidere feministe.<\/p>\n\n\n\n
Sidoqoft\u00eb, udh\u00ebheqja feministe nuk \u00ebsht\u00eb privilegj vet\u00ebm i grave. Barazia gjinore nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb luft\u00eb vet\u00ebm e grave, \u00ebsht\u00eb luft\u00eb p\u00ebr barazi sociale. Edhe burrat duhet t\u00eb p\u00ebrfshihen n\u00eb nd\u00ebrtimin e nj\u00eb shoq\u00ebrie m\u00eb t\u00eb drejt\u00eb. Shum\u00eb prej tyre po i prijn\u00eb k\u00ebsaj rruge. Gjinekologu kongolez, Dr. Denis Mukwege, ka fituar \u00e7mimin nobel p\u00ebr paqe p\u00ebr avokimin e tij kund\u00ebr p\u00ebrdorimit t\u00eb p\u00ebrdhunimit si \u201carm\u00eb lufte\u201d. Ka shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb si ai n\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn. N\u00eb k\u00ebt\u00eb dit\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb grave, jemi t\u00eb p\u00ebrkushtuar p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar gjenerata t\u00eb ardhshme t\u00eb lider\u00ebve feminist\u00eb p\u00ebrmes arsimit. Ne i mb\u00ebshtesim grat\u00eb t\u00eb cilat pat\u00ebn guxim t\u00eb krijonin e t\u00eb b\u00ebnin gjith\u00e7ka q\u00eb ishte e nevojshme p\u00ebr t`i parandaluar cenzurat dhe sulmet kund\u00ebr tyre. Ne i b\u00ebjm\u00eb thirrje bashk\u00ebsis\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare q\u00eb t\u00eb siguroj\u00eb mbrojten e grave gazetare q\u00eb adresojn\u00eb pabarazit\u00eb gjinore p\u00ebrmes raportimeve. Ne gjithashtu q\u00ebndrojm\u00eb p\u00ebrkrah me burrat q\u00eb guxojn\u00eb t\u00eb kujdesen dhe refuzojn\u00eb sjelljet dhe maskulinitetin toksik dhe krijojn\u00eb hap\u00ebsira p\u00ebr grat\u00eb q\u00eb t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb vendimmarrje ose t\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb zbulimin dhe inovacionin shkencor\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
Le t\u00eb mb\u00ebshtesim lideret dhe lider\u00ebt feminist\u00eb nga t\u00eb gjitha rrug\u00ebt e jet\u00ebs. Le t\u00eb veprojm\u00eb ashtu q\u00eb grat\u00eb t\u00eb mund t\u00eb udh\u00ebheqin dhe t\u00eb b\u00ebhen shembull p\u00ebr gjeneratat q\u00eb po vijn\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
Audrey Azoulay<\/p>\n\n\n\n
Katr\u00edn Jakobsd\u00f3ttir<\/p>\n\n\n\n
E p\u00ebrktheu: Njomza Tmava<\/p>\n\n\n\n