Angela Davis \u00ebsht\u00eb akademike dhe aktiviste e njohur e t\u00eb drejtave civile, t\u00eb drejtave t\u00eb grave dhe t\u00eb burgosurve. K\u00ebt\u00eb vit asaj iu k\u00ebrkua t\u00eb mbante nj\u00eb fjalim n\u00eb leksionin vjetor n\u00eb kujtim t\u00eb sociologut politik Nicos Poulantzas, me titull \u201cFeminizmi shfuqizues: Teorit\u00eb dhe praktikat p\u00ebr koh\u00ebn ton\u00eb\u201d.<\/p>\n\n\n\n
N\u00eb Athin\u00eb, n\u00eb nj\u00eb dhom\u00eb t\u00eb mbushur me 600 persona, e cila dukej shum\u00eb e vog\u00ebl p\u00ebr nj\u00eb grua t\u00eb jasht\u00ebzakonshme, Angela Davis filloi ligj\u00ebrat\u00ebn e saj fillimisht duke shprehur mir\u00ebnjohjen e saj. Ajo fal\u00ebnderoi t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb burgosurit politik grek\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb vitet 1970-1972, kur ajo po p\u00ebrballej me d\u00ebnimin me vdekje, u bashkuan n\u00eb luft\u00ebn p\u00ebr solidaritet nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr lirimin e saj. Solidariteti nd\u00ebrkomb\u00ebtar, si\u00e7 theksoi ajo, duhet t\u00eb demonstrohet sot ndaj popullit Palestinez t\u00eb cil\u00ebt luftojn\u00eb pa pushim p\u00ebr t\u00eb drejtat dhe jet\u00ebt e tyre.<\/p>\n\n\n\n
Feminizmi i Angela Davis lindi p\u00ebrmes marksizmit dhe poashtu p\u00ebrmes teoris\u00eb dhe luft\u00ebrave kolektive. K\u00ebto dy ngjarje hap\u00ebn rrug\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb feminiz\u00ebm q\u00eb p\u00ebrfshin grat\u00eb e zeza dhe ato t\u00eb varf\u00ebra, t\u00eb cilat jan\u00eb kund\u00ebr feminizmit t\u00eb zakonsh\u00ebm t\u00eb bardh\u00eb borgjez. Nuk \u00ebsht\u00eb e mundur t\u00eb flitet p\u00ebr feminiz\u00ebm t\u00eb bardh\u00eb, jo vet\u00ebm n\u00eb SHBA, por edhe n\u00eb Evrop\u00eb. Evropa nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb nj\u00eb kontinent i bardh\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
Ajo nuk mund t\u00eb mos p\u00ebrmendte l\u00ebvizjen Black Lives Matter, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb theksonte se si grat\u00eb feministe dhe queer mund t\u00eb ndryshojn\u00eb vet\u00eb natyr\u00ebn e udh\u00ebheqjes brenda nj\u00eb l\u00ebvizje, duke e kthyer at\u00eb n\u00eb nj\u00eb drejtim i cili thot\u00eb se n\u00ebse jeta e grave e zeza ka r\u00ebnd\u00ebsi, t\u00eb gjitha jet\u00ebt kan\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi. Gjat\u00eb fjalimit t\u00eb saj, ajo doli nga tema p\u00ebr t\u00eb ndar\u00eb me audienc\u00ebn p\u00ebrvoj\u00ebn e vizit\u00ebs s\u00eb saj n\u00eb qendr\u00ebn e okupuar \u201cCity Plaza\u201d n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb Athin\u00ebs. Ajo ishte e befasuar nga puna e aktivist\u00ebve dhe refugjat\u00ebve t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb arritur t\u00eb krijojn\u00eb nj\u00eb komunitet i cili funksionon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb autonome, duke mbuluar nevojat materiale t\u00eb njer\u00ebzve q\u00eb luftojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb jetes\u00eb t\u00eb denj\u00eb larg vendlindjeve t\u00eb tyre.<\/p>\n\n\n\n
Marr\u00ebdh\u00ebnia mes racizmit dhe kapitalizmit:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Angela Davis ka studiuar marksizmin t\u00ebr\u00eb jet\u00ebn e saj. Pik\u00ebrisht p\u00ebrmes k\u00ebsaj metodologjie ajo p\u00ebrpiqet t\u00eb kuptoj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet mes racizmit dhe kapitalizmit. E nj\u00ebjta gj\u00eb vlen p\u00ebr gjinin\u00eb dhe nd\u00ebrhyrjet e saj n\u00eb rac\u00eb dhe klas\u00eb. Ajo q\u00eb feminizmi, feminizmi yn\u00eb, p\u00ebrpiqet t\u00eb b\u00ebj\u00eb, nd\u00ebr t\u00eb tjera, \u00ebsht\u00eb t\u00eb analizoj\u00eb ep\u00ebrsin\u00eb e burrave t\u00eb bardh\u00eb brenda kategoris\u00eb s\u00eb \u201cklas\u00ebs\u201d, duke marr\u00eb parasysh q\u00eb gjinia i n\u00ebnshtrohet vazhdimisht rac\u00ebs dhe klas\u00ebs (dhe nuk duhet t\u00eb harrojm\u00eb, faktor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb p\u00ebrcaktues t\u00eb till\u00eb si seksualiteti dhe aft\u00ebsia). Edhe pse, si\u00e7 pohoi ajo, nuk ishte e mundur t\u00eb thelloheshim n\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje, ajo theksoi r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e vazhdimit t\u00eb analizimit t\u00eb sfondeve dhe roleve n\u00eb ndryshim t\u00eb klas\u00ebs pun\u00ebtore. Ajo v\u00ebrejti t\u00eb gjith\u00eb hapat e r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm q\u00eb jan\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb gjat\u00eb luft\u00ebs dhe q\u00eb nuk mund t\u00eb interpretohen vet\u00ebm nga nj\u00ebra kategori ose tjetra. M\u00eb pas, ajo iu referua l\u00ebvizjes trans, si dhe suksesit t\u00eb saj n\u00eb ekspozimin e rolit t\u00eb ideologjis\u00eb n\u00eb nd\u00ebrtimin e konceptit t\u00eb normalitetit. Normalizimi i gjinis\u00eb dhe m\u00ebnyra si e kontestojm\u00eb at\u00eb, poashtu na \u00e7on t\u00eb v\u00ebm\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje normalizimin e koncepteve t\u00eb tjera, t\u00eb tilla si q\u00ebndrueshm\u00ebria e kapitalizmit.<\/p>\n\n\n\n Zhdukja e feminizmit:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Pjesa kryesore e leksionit t\u00eb Angela Davis u shpalos rreth konceptit t\u00eb feminizmit shfuqizues. Fjal\u00ebt e saj t\u00eb para sqaronin se termi ishte plot\u00ebsisht i par\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr heqjen e prostitucionit dhe se ajo padyshim dhe pa diskutim mb\u00ebshtet t\u00eb drejt\u00ebn e punonj\u00ebsve t\u00eb seksit p\u00ebr t\u2019u organizuar vet\u00eb. Publiku duartrokiti me entuziaz\u00ebm p\u00ebr t\u00eb. Feminizmi shfuqizues \u00ebsht\u00eb feminizmi q\u00eb p\u00ebrfshin heqjen e aparatit shtyp\u00ebs, si\u00e7 jan\u00eb policia dhe burgjet, t\u00eb cilat kan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb mbetjet e sistemit t\u00eb skllav\u00ebris\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb dekadave. Vet\u00ebm tani, n\u00eb shekulli XXI, ne po p\u00ebrpiqemi t\u00eb adresojm\u00eb disa nga pasojat e skllav\u00ebris\u00eb. K\u00ebshtu, n\u00ebse pranojm\u00eb argumentin se sistemi i t\u00eb d\u00ebnuarve \u00ebsht\u00eb nj\u00eb form\u00eb skllav\u00ebrie, nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb menaxhuar pun\u00ebn e zezak\u00ebve n\u00eb m\u00ebnyra q\u00eb p\u00ebrs\u00ebrisin institucionin e skllav\u00ebris\u00eb dhe se skllav\u00ebria nuk mbaroi deri n\u00eb vitet \u201940, kur sistemi u shfuqizua p\u00ebrfundimisht, kjo n\u00ebnkupton se SHBA ka pasur 320 vjet skllav\u00ebri krahasuar me vet\u00ebm 70 vjet pa skllav\u00ebri. Kjo na \u00e7on drejt zgjedhjeve t\u00eb fundit presidenciale n\u00eb SHBA. Thirrja e Trump p\u00ebr t\u00eb \u201cb\u00ebr\u00eb p\u00ebrs\u00ebri Amerik\u00ebn t\u00eb shk\u00eblqyer\u201d n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb thirrje p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb Amerik\u00ebn t\u00eb vjet\u00ebr, t\u00eb bardh\u00eb dhe burr\u00eb. Angela Davis citoi n\u00eb at\u00eb moment kandidaten senatoriale nga Alabama, t\u00eb miratuar nga Trump, e cila tha \u201cAmerika ishte e shk\u00eblqyer n\u00eb koh\u00ebn kur familjet ishin t\u00eb bashkuara. Edhe pse kishim skllav\u00ebri.\u201d<\/p>\n\n\n\n Edukimi si material:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Gjithashtu, ajo iu referua lidhjes midis skllav\u00ebris\u00eb dhe kapitalizmit q\u00eb formon at\u00eb. Ajo thot\u00eb se ne mund ta quajm\u00eb at\u00eb \u201ckapitaliz\u00ebm racor\u201d. Tregtia e skllav\u00ebris\u00eb ka qen\u00eb nj\u00eb aspekt i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i akumulimit kapitalist dhe nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjeneruar pasuri. M\u00eb pas, duke komentuar periudh\u00ebn e par\u00eb t\u00eb globalizimit, ajo iu referua universiteteve, arsimit t\u00eb lart\u00eb dhe natyr\u00ebs publike t\u00eb tyre n\u00eb Greqi, krahasuar me SHBA. Arsimi i lart\u00eb n\u00eb SHBA jo vet\u00ebm q\u00eb \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb material, por gjat\u00eb gjith\u00eb k\u00ebtyre viteve ka prodhuar nj\u00eb ideologji q\u00eb i b\u00ebn student\u00ebt t\u00eb paaft\u00eb t\u00eb mendojn\u00eb p\u00ebr arsimin si di\u00e7ka tjet\u00ebr p\u00ebrve\u00e7 nj\u00eb materiali. Duke vazhduar me efektet e globalizimit, ajo theksoi se \u00e7 \u2018industrializimi i epok\u00ebs s\u00eb globalizimit krijoi bashk\u00ebsi t\u00eb tep\u00ebrta. Komunitete q\u00eb nuk kishin m\u00eb mjete p\u00ebr t\u00eb jetuar. K\u00ebta njer\u00ebz u b\u00ebn\u00eb an\u00ebtar\u00ebt e ri p\u00ebr kompleksin industrial n\u00eb zhvillim t\u00eb burgjeve. Komunitete t\u00eb synuara jan\u00eb njer\u00ebzit me ngjyr\u00eb. Burgjet u b\u00ebn\u00eb vende p\u00ebr t\u00eb strehuar ata q\u00eb nuk mund t\u00eb gjenin m\u00eb vend n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb n\u00ebn ndryshimin kapitalist. Pak koh\u00eb m\u00eb von\u00eb, vet burgjet u b\u00ebn\u00eb burime fitimi. Si\u00e7 pretendonte ajo, kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse termi \u201ckompleks industrial i burgut\u201d u krijua dhe iu ofrua atyre q\u00eb p\u00ebrpiqen t\u00eb kuptojn\u00eb rolin e d\u00ebnimit n\u00eb form\u00ebsimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve shoq\u00ebrore. Termi shp\u00ebrfaq\u00eb lidhjen midis kapitalizmit global, kapitalizmit racor dhe nd\u00ebshkimit shtet\u00ebror. Kjo lidhje dhe sigurisht ajo q\u00eb quhet kompleksi industrial i burgjeve, gjen nj\u00eb kuptim specifik tani, gjat\u00eb \u201ckriz\u00ebs s\u00eb migrant\u00ebve\/refugjat\u00ebve\u201d.<\/p>\n\n\n\n Si mund ta trajtojm\u00eb dhun\u00ebn pa e riprodhuar at\u00eb?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Angela Davis ka punuar n\u00eb burgje pothuajse t\u00ebr\u00eb jet\u00ebn e saj. Nga fillimi i karrier\u00ebs s\u00eb saj kur angazhohej p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur t\u00eb burgosurit politik deri m\u00eb tash kur angazhohet q\u00eb t\u00eb shfuqizoj\u00eb k\u00ebt\u00eb sistem (shfuqizimi si nj\u00eb thirrje p\u00ebr t\u00eb ri-imagjinuar drejt\u00ebsin\u00eb), nj\u00eb nga \u00e7\u00ebshtjet m\u00eb themelore p\u00ebr t\u00eb \u00ebsht\u00eb gjetja e m\u00ebnyrave t\u00eb reja p\u00ebr t\u00eb adresuar d\u00ebmin. Si mund ta trajtojm\u00eb dhun\u00ebn pa e riprodhuar at\u00eb? Sigurisht, feminizmi shfuqizues ka qen\u00eb objekt i nj\u00eb kritike t\u00eb gjer\u00eb edhe n\u00eb em\u00ebr t\u00eb qarqeve feministe. Kjo kritik\u00eb fillon nga pranimi se, sidomos tani, grat\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn kan\u00eb arritur t\u00eb kriminalizojn\u00eb ngacmimet seksuale, dhun\u00ebn n\u00eb partneritet familjar dhe intim dhe t\u2019i b\u00ebjn\u00eb dhunuesit burra p\u00ebrgjegj\u00ebs. \u00c7far\u00eb presim nga shfuqizimi i k\u00ebtij sistemi? Angela Davis dhe mb\u00ebshtet\u00ebsit e feminizmit shfuqizues i b\u00ebjn\u00eb thirrje t\u00eb gjith\u00ebve q\u00eb t\u00eb mendojn\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb reja p\u00ebr p\u00ebrballuar dhe adresuar dhun\u00ebn gjinore. Pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb, ajo gjen tek feminizmi shfuqizues nj\u00eb p\u00ebrgjigje ndaj \u201cfeminizmit carceral\u201d, termi q\u00eb p\u00ebrshkruan ligjin dhe rendin e aktivizmit feminist q\u00eb synon t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb aparatin nd\u00ebshkues shtet\u00ebror n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb sjell\u00eb drejt\u00ebsi shoq\u00ebrore p\u00ebr grat\u00eb. Duke cituar Beth Richie nga libri \u201cDrejt\u00ebsi e burgosur: Grat\u00eb e zeza, dhuna dhe kombi i burgosur i Amerik\u00ebs\u201d, \u201cnj\u00eb feminiz\u00ebm q\u00eb mb\u00ebshtetet n\u00eb kriminalizim jo vet\u00ebm q\u00eb do t\u00eb lexoj\u00eb bot\u00ebn e dhun\u00ebs gjinore, por ky lloj feminizmi poashtu do t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb nd\u00ebrtimin e nj\u00eb sistemi q\u00eb do t\u00eb mbaj\u00eb racizmin strukturor brenda burgjeve n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb q\u00eb kan\u00eb nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh t\u00eb njer\u00ebzve nga komunitetet zezake dhe latine, nga Jugu Bot\u00ebror dhe nga komunitetet indigjene\u201d.<\/p>\n\n\n\n Epok\u00eb e karakterizuar me ngritjen e grave:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Angela Davis ishte e sigurt kur tha se kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb epok\u00eb q\u00eb karakterizohet me ngritjen e grave. Ajo nuk mund t\u00eb mos p\u00ebrmendte marshin e grave n\u00eb Washington pas p\u00ebrurimit t\u00eb Trump, duke e karakterizuar at\u00eb si nj\u00eb nga p\u00ebrvojat q\u00eb zbulon se si kemi arritur ngjarjen historike, ku nj\u00eb pun\u00eb e b\u00ebr\u00eb p\u00ebr vite me radh\u00eb ka filluar t\u00eb prodhoj\u00eb rezultate t\u00eb dukshme. Shum\u00eb burra t\u00eb zi brenda l\u00ebvizjes Black Lives Matter e identifikojn\u00eb veten si feminist\u00eb dhe e njohin feminizmin si metodologji t\u00eb luft\u00ebs. Kur grat\u00eb e zeza dhe grat\u00eb me ngjyr\u00eb ngrihen, e gjith\u00eb bota ngrihet. Kur njer\u00ebzit rezistojn\u00eb, kur b\u00ebjn\u00eb thirrje p\u00ebr nj\u00eb bot\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, vizioni yn\u00eb gjen fokusin e tij. K\u00ebshtu, lufta e sotme \u00ebsht\u00eb themel p\u00ebr luft\u00ebn e s\u00eb nes\u00ebrmes, duke u mund\u00ebsuar brezave t\u00eb ardhsh\u00ebm t\u00eb vazhdojn\u00eb k\u00ebt\u00eb pun\u00eb.<\/p>\n\n\n\n