\u0401sht\u0451 dita e par\u0451 e fillimit t\u00eb menstruacioneve dhe ndodh\u00eb q\u00eb jeni e lodhur aq sa vet\u0451m idea e p\u00ebrgatitjes s\u0451 nj\u0451 tosti ju shpie drejt shtyrjes s\u0451 alarmit t\u0451 gjumit. Deri n\u0451 dit\u0451n e 15, gjendja juaj emocionale \u0451sht\u0451 p\u00ebrmir\u00ebsuar dhe jeta nuk duket m\u0451 aq e keqe.<\/p>\n\n\n\n
A ju duket kjo situat\u00eb e njohur? Mir\u00eb se vini n\u00eb bot\u00ebn e ngaz\u00ebllyer t\u00eb hormoneve. Do t\u00eb shohim se si ndryshon niveli i hormoneve p\u00ebrgjat\u00eb ciklit dhe si ndikon n\u00eb at\u00eb \u00e7far\u00eb b\u00ebni dhe si ndiheni. <\/p>\n\n\n\n
Sa zgjat\u00eb cikli menstrual?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Num\u00ebrimi i ciklit menstrual b\u00ebhet nga dita e par\u00eb e fillimit t\u00eb menstruacioneve deri m\u00eb dit\u00ebn para se t\u00eb fillojn\u00eb menstruacionet tjera t\u00eb radh\u00ebs. Pra, mesatarisht do t\u00eb keni 450 cikle p\u00ebrgjat\u00eb jet\u00ebs. Cikli mesatar zgjat\u00eb 28 dit\u00eb, por \u00e7do cik\u00ebl prej 21 deri 40 dit\u00eb konsiderohet normal. Mund ta konsideroni si opsion p\u00ebrdorimin e kalendar\u00ebve te periodave p\u00ebr p\u00ebrcjelljen e ciklit.<\/p>\n\n\n\n \u00c7far\u00eb ndryshime mundemi t\u00eb presim gjat\u00eb ciklit?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nuk jan\u00eb vet\u00ebm ndodhit\u00eb n\u00eb shkoll\u00eb apo sht\u00ebpi q\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb ndjenjat e tona. K\u00ebto ndodhi mund t\u00eb jen\u00eb krejt\u00ebsisht n\u00eb rregull dhe gj\u00ebrat ende t\u00eb duken se nuk jan\u00eb n\u00eb terezi. Kjo ndodh\u00eb p\u00ebr shkak se hormonet gjat\u00eb gjith\u00eb koh\u00ebs jan\u00eb duke ndryshuar p\u00ebrgjat\u00eb ciklit dhe k\u00ebshtu kan\u00eb ndikim n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si ndihemi. <\/p>\n\n\n\n Imagjinoni sikur hormonet t\u00eb jen\u00eb njer\u00ebz t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb (ekzistojn\u00eb nj\u00eb num\u00ebr i madh i tyre- Estrogjeni, Testosteroni dhe Progesteroni \u2013 jan\u00eb disa shembuj). Tani paramendojini t\u00eb ulur n\u00eb dy an\u00ebt e kund\u00ebrta t\u00eb peshores. Ndonj\u00ebher\u00eb arritja e balanc\u00ebs duket e thjesht\u00eb, nd\u00ebrsa ndonj\u00ebher\u00eb jo dhe aq. Tani paramendoni Estrogjenin duke k\u00ebrcyer nga peshorja duke i hedhur an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb n\u00eb er\u00eb, e bashk\u00eb me k\u00ebt\u00eb duke larguar edhe ndjenj\u00ebn e k\u00ebndshme sikurse ecja gjat\u00eb per\u00ebndimit te diellit qe ishit duke e shijuar. <\/p>\n\n\n\n Sigurisht, p\u00ebrpos n\u00eb ndikimin e pa-parashikimit t\u00eb ndjenjave q\u00eb luajn\u00eb hormonet, kan\u00eb ndikim edhe n\u00eb; se sa ndihemi t\u00eb uritur, sa ndihemi energjik, nivelin e p\u00ebrqendrimit dhe \u00e7udit\u00ebrisht n\u00eb forc\u00ebn fizike. Pra \u00ebsht\u00eb m\u00eb se normale q\u00eb gjith\u00eb k\u00ebto gj\u00ebra t\u00eb ndryshojn\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb ciklit- gjat\u00eb vajtje ardhjeve t\u00eb hormoneve.<\/p>\n\n\n\n Java 1 (dit\u00ebt 1-7)<\/strong><\/p>\n\n\n\n Fillimi i menstruacioneve! Niveli i estrogjenit \u00ebsht\u00eb m\u00eb i ul\u00ebti n\u00eb dit\u00ebn e par\u00eb, pra mos u \u00e7udisni n\u00ebse ju mungon energjia. Mund t\u00eb ndjeni dhimbje n\u00eb dy dit\u00ebt e para t\u00eb gjakderdhjes, ose t\u00eb ndiheni t\u00eb lodhur, t\u00eb hidhur apo t\u00eb zymt\u00eb. Gjithashtu gjinjt\u00eb mund t\u00eb ju vin\u00eb t\u00eb r\u00ebnda ose t\u00eb buta.<\/p>\n\n\n\n Me kalimin e dit\u00ebve estrogjeni do t\u00eb ngrihet dhe ju do t\u00eb ndiheni m\u00eb t\u00eb mprehta dhe m\u00eb t\u00eb fokusuara- lajm i mir\u00eb n\u00ebse keni p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfunduar gj\u00ebra me r\u00ebnd\u00ebsi.<\/p>\n\n\n\n Mos harroni q\u00eb k\u00ebt\u00eb jav\u00eb t\u00eb shkoni sipas rrjedh\u00ebs – kur ndiheni t\u00eb lodhura t\u00eb pushoni, kur jeni t\u00eb uritura t\u00eb hani dhe n\u00ebse keni nevoj\u00eb t\u00eb ndani gj\u00ebra me njer\u00ebz t\u00eb flisni. Duken si gj\u00ebra t\u00eb thjeshta, por k\u00ebto jan\u00eb gj\u00ebra q\u00eb shpeshher\u00eb i harrojm\u00eb, \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb dim\u00eb se trupi yn\u00eb ka ndikim n\u00eb mendjen ton\u00eb dhe anasjelltas. <\/p>\n\n\n\n Java 2 (dit\u00ebt 8-14)<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ndiheni gazmore? Fal\u00ebnderoni rritjen e nivelit te estrogjenit dhe progesteronit. Tani gjakderdhja ka pushuar (menstruacionet zgjasin mesatarisht 3 deri n\u00eb 8 dit\u00eb), estrogjeni dhe testosteroni jan\u00eb ne ngritje e sip\u00ebr dhe me siguri ndiheni p\u00ebrplot energji.<\/p>\n\n\n\n Libidoja juaj (e njohur ndryshe si shtytja p\u00ebr seks) \u00ebsht\u00eb ngritur. Kjo \u00ebsht\u00eb koha kur personi i ulur pran\u00eb teje n\u00eb klas\u00eb – ai t\u00eb cilin se keni v\u00ebn\u00eb re deri m\u00eb tani – p\u00ebrnj\u00ebher\u00eb duket shum\u00eb t\u00ebrheq\u00ebs. <\/p>\n\n\n\n N\u00ebse keni bindur veten se nuk mund t\u00eb arrini n\u00eb p\u00ebrfundimin e detyrave, tani \u00ebsht\u00eb koha q\u00eb mund t\u00eb ndiheni se mundeni t\u00eb kryeni \u00e7do gj\u00eb. Por keni kujdes, gum\u00ebzhima e tep\u00ebrt e hormoneve mund ta rris ankthin, pra rrethohuni me njer\u00ebz q\u00eb iu besoni, uleni konsumimin e kafein\u00ebs dhe pijeve energjike dhe q\u00eb t\u00eb ndiheni mir\u00eb, tentoni t\u00eb b\u00ebni ushtrime t\u00eb lehta fizike si noti, joga etj.<\/p>\n\n\n\n Java 3 (dit\u00ebt 15-21)<\/strong><\/p>\n\n\n\n Me zhytjen e niveleve t\u00eb estrogjenit mund t\u00eb ndiheni paksa m\u00eb t\u00eb shfryra. Mir\u00ebpo me ngritjen e nivelit t\u00eb progesteronit mund t\u00eb ju thithet energjia, gj\u00eb q\u00eb iu jep arsye p\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruar n\u00eb shtrat.<\/p>\n\n\n\n Deri kah fundi i jav\u00ebs nivelet e hormoneve ngrihen dhe balancohen, duke sjell\u00eb me vete nj\u00eb ndjenj\u00eb qet\u00ebsie dhe mir\u00ebqenieje. Me pak fjal\u00eb peshorja \u00ebsht\u00eb balancuar edhe nj\u00eb her\u00eb. <\/p>\n\n\n\n Ovulimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ngjarje e madhe k\u00ebt\u00eb jav\u00eb. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se keni mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb ngelur shtatz\u00ebn\u00eb n\u00ebse keni pasur marr\u00ebdh\u00ebnie seksuale pa mbrojtje.<\/p>\n\n\n\n Java 4 (dit\u00ebt 22-28)<\/strong><\/p>\n\n\n\n Disa e quajn\u00eb java e Sindromi Paramenstrual (SPM) p\u00ebr shkak se estrogjeni, testosteroni dhe progesteroni bien ashp\u00ebr, duke rezultuar n\u00eb nj\u00eb gjendje shpirt\u00ebrore m\u00eb t\u00eb err\u00ebt se zakonisht. <\/p>\n\n\n\n P\u00ebr shkak t\u00eb l\u00ebvizjes s\u00eb hormoneve gjendja juaj mund t\u00eb jet\u00eb e \u00e7rregullt \u2013 nuk duhet t\u00eb befasoheni n\u00ebse irritoheni p.sh nga m\u00ebnyra se si ushqehet ndonj\u00eb shok i juaji (edhe pse nuk ju ka penguar m\u00eb par\u00eb) ose n\u00ebse jeni duke b\u00ebrtitur p\u00ebr shkak se keni humbur autobusin p\u00ebr nj\u00eb sekond.<\/p>\n\n\n\n Zhytja e papritur e estrogjenit mund t\u2019ua trazoj edhe gjumin (ky hormon p\u00ebrmban serotonin\u00eb p\u00ebr rregullimin e gjumit). Por, mundohuni t\u00eb mos shqet\u00ebsoheni. Kjo \u00ebsht\u00eb shum\u00eb njer\u00ebzore dhe sikurse \u00e7dokush tjet\u00ebr do t\u2019i keni ngritjet dhe zbritjet shpirt\u00ebrore. Ndonj\u00ebher\u00eb \u00e7ky\u00e7ja nga bota mund t\u00eb iu b\u00ebj\u00eb mir\u00eb, pra b\u00ebni dush, b\u00ebni masazh apo vet\u00ebm shikoni TV. Kjo mund ta balancoj gjendjen tuaj shpirt\u00ebrore.<\/p>\n\n\n\n Sa zgjasin menstruacionet?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zakonisht menstruacionet zgjasin 5 dit\u00eb, por \u00ebsht\u00eb e zakonshme q\u00eb gjakderdhja t\u00eb zgjas\u00eb prej 3 deri 8 n\u00eb dit\u00eb. Gjakderdhja m\u00eb e madhe zakonisht ndodh\u00eb n\u00eb dy dit\u00ebt e para t\u00eb menstruacioneve.<\/p>\n\n\n\n Sa dit\u00eb ka nd\u00ebrmjet menstruacioneve?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Cikli tipik zgjat\u00eb 28 dit\u00eb, megjith\u00ebse zgjatja prej 21 deri 40 dit\u00eb konsiderohet normale. Num\u00ebrimi fillon nga dita e par\u00eb e menstruacioneve. P\u00ebr t\u00eb kuptuar se sa dit\u00eb keni n\u00eb mes dy menstruacioneve, thjesht zbritni mesataren e dit\u00ebve me gjakderdhje nga gjat\u00ebsia mesatare e ciklit mujor. Shum\u00eb e komplikuar? Gjithmon\u00eb mund te p\u00ebrdorni aplikacionet p\u00ebr gjurmimin e ciklit.<\/p>\n\n\n\n Si duhet t\u00eb duken menstruacionet?<\/strong><\/p>\n\n\n\n N\u00eb dit\u00ebt me gjakderdhje m\u00eb t\u00eb madhe, gjaku juaj \u00ebsht\u00eb i kuq, por n\u00eb dit\u00ebt me rrjedhje m\u00eb t\u00eb leht\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb ngjyre roz\u00eb, kafe apo t\u00eb zez\u00eb. Konsistenca mund t\u00eb ndryshoj\u00eb nga shum\u00eb e dendur apo shum\u00eb e holl\u00eb. N\u00ebse keni shqet\u00ebsime rreth menstruacioneve, konsultojeni mjekun tuaj. <\/p>\n\n\n\n \u00c7far\u00eb sasie gjaku humbasim gjat\u00eb menstruacioneve?<\/strong><\/p>\n\n\n\n P\u00ebrderisa na duket si sasi e madhe e gjakut, mesatarja sillet rreth dy deri n\u00eb tri lug\u00eb te m\u00ebdha q\u00eb \u00ebsht\u00eb e barabart\u00eb me rreth 30 deri 45 mililitra. <\/p>\n\n\n\n Cilat produkte menstruale jan\u00eb t\u00eb duhurat?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Produktet q\u00eb ju p\u00ebrdorni jan\u00eb personale dhe varen nga ju. \u00cbsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb ndiheni rehat, t\u00eb sigurt dhe t\u00eb mos shqet\u00ebsoheni p\u00ebr rrjedhje. Ka shum\u00eb opsione nga pecetat ultra, tampon\u00ebt, kupat menstruale e deri te t\u00eb brendshmet e ri-p\u00ebrdorshme. <\/p>\n\n\n\n Si duhet t\u00eb veproj n\u00ebse jam e shqet\u00ebsuar p\u00ebr menstruacionet e mia?<\/strong><\/p>\n\n\n\n N\u00ebse jeni t\u00eb shqet\u00ebsuar, flisni me dik\u00eb q\u00eb i besoni. Mund t\u00eb jet\u00eb n\u00ebna juaj, motra, shoqja apo kolegia. Mund t\u00eb ju ndihmojn\u00eb q\u00eb t\u00eb qet\u00ebsoni mendjen, t\u00eb ju k\u00ebshillojn\u00eb lidhur me veprimet dhe t\u00eb ju ofrojn\u00eb mb\u00ebshtetje. Kur keni dyshime, caktoni nj\u00eb termin dhe diskutoni me mjekun.\u00a0<\/p>\n\n\n\n \u00c7ka n\u00ebse gj\u00ebrat nuk duken mir\u00eb?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Provoni t\u00eb bisedoni me dik\u00eb, ose sy m\u00eb sy ose p\u00ebrmes telefonit. T\u00eb gjith\u00eb e dim\u00eb se mund t\u00eb jet\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb jeni t\u00eb hapur me t\u00eb tjer\u00ebt, por ana pozitive e ndarjes s\u00eb problemeve me dik\u00eb q\u00eb i besoni \u00ebsht\u00eb se e pranoni mb\u00ebshtetjen dhe ndihm\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n N\u00eb t\u00eb shumt\u00ebn e koh\u00ebs, do t\u00eb siguroheni se \u00e7do gj\u00eb q\u00eb jeni duke kaluar \u00ebsht\u00eb normale – nga menstruacionet e parregullta (stresi mund t\u00eb shkaktoj gj\u00ebra t\u00eb \u00e7uditshme n\u00eb ciklin ton\u00eb) deri tek gjendja e r\u00ebnduar emocionale.\u00a0<\/p>\n\n\n\n N\u00ebse me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb besoni se m\u00ebnyra se si po i p\u00ebrjetoni menstruacionet nuk \u00ebsht\u00eb \u201cnormale\u201d (n\u00ebse gjendja e r\u00ebnd\u00eb emocionale po vazhdon p\u00ebr disa jav\u00eb, n\u00ebse ndiheni jasht\u00eb kontrollit apo dhimbjet menstruale jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnda) sigurohuni t\u2019i tregoni ndokujt. Nj\u00eb shoqe, nj\u00eb pjes\u00ebtari i familjes, nj\u00eb\u00a0 m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebseje apo ndonj\u00eb linj\u00eb telefonike p\u00ebr ndihm\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb zgjidhje t\u00eb mira. Mbani mend se ka njer\u00ebz q\u00eb mund t\u00eb ju ndihmojn\u00eb dhe se nuk duhet ta mbani k\u00ebt\u00eb shqet\u00ebsim vet\u00ebm p\u00ebr vete.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n