{"id":1865,"date":"2021-06-04T10:28:33","date_gmt":"2021-06-04T09:28:33","guid":{"rendered":"https:\/\/qika.org\/?post_type=lexo-post&#038;p=1865"},"modified":"2021-06-04T10:31:09","modified_gmt":"2021-06-04T09:31:09","slug":"patriarkati-gjate-katastrofes-pandemia-ka-shpallur-lufte-mbi-grate","status":"publish","type":"lexo-post","link":"https:\/\/qika.org\/en\/lexo-post\/patriarkati-gjate-katastrofes-pandemia-ka-shpallur-lufte-mbi-grate\/","title":{"rendered":"Patriarkati gjat\u00eb katastrof\u00ebs: Pandemia ka shpallur luft\u00eb mbi grat\u00eb"},"content":{"rendered":"\n<p>P\u00ebrderisa COVID-19 ka p\u00ebrfshir\u00eb bot\u00ebn, ka pasur nj\u00eb shp\u00ebrthim t\u00eb dhun\u00ebs ndaj grave dhe nj\u00eb sulm t\u00eb plot\u00eb ndaj t\u00eb drejtave t\u00eb tyre. \u00cbsht\u00eb koha p\u00ebr t\u00eb luftuar p\u00ebrs\u00ebri kund\u00ebr nj\u00eb sistemi q\u00eb lejon grat\u00eb t\u00eb flijohen, zhduken dhe dhunohen.<\/p>\n\n\n\n<p>COVID-19 ka penguar m\u00eb s\u00eb shumti \u00e7lirimin e grave ndonj\u00ebher\u00eb. Nd\u00ebrsa shikoja se si ndodhte, un\u00eb kam filluar t\u00eb mendoj se jemi duke qen\u00eb d\u00ebshmitar\u00eb t\u00eb shp\u00ebrthimit t\u00eb patriarkatit t\u00eb katastrof\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Naomi Klein ishte e para q\u00eb identifikoi \u201ckapitalizmin e katastrof\u00ebs\u201d, kur kapitalist\u00ebt p\u00ebrdorin nj\u00eb katastrof\u00eb p\u00ebr t\u00eb vendosur masa t\u00eb cilat nuk mund t\u2019i vendosnin n\u00eb koh\u00eb normale, duke gjeneruar m\u00eb shum\u00eb fitime p\u00ebr veten e tyre. Patriarkati i katastrof\u00ebs \u00ebsht\u00eb proces paralel dhe plot\u00ebsues, ku burrat shfryt\u00ebzojn\u00eb nj\u00eb kriz\u00eb p\u00ebr t\u00eb rivendosur kontrollin dhe dominimin si dhe t\u00eb zhdukin me shpejt\u00ebsi t\u00eb drejtat e grave t\u00eb fituara me v\u00ebshtir\u00ebsi. N\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn patriarkalizmi ka p\u00ebrfituar plot\u00ebsisht nga virusi p\u00ebr t\u00eb rimarr\u00eb pushtetin nga nj\u00ebra an\u00eb, duke p\u00ebrshkall\u00ebzuar rrezikun dhe dhun\u00ebn ndaj grave, e nga ana tjet\u00ebr duke u shfaqur si kontrollues dhe mbrojt\u00ebs t\u00eb supozuar t\u00eb grave.<\/p>\n\n\n\n<p>Kam kaluar muaj t\u00eb t\u00ebr\u00eb duke intervistuar aktivist\u00eb dhe udh\u00ebheq\u00ebs n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn, nga Kenia n\u00eb Franc\u00eb e n\u00eb Indi, p\u00ebr t\u00eb zbuluar se si po i prek ky proces dhe si po e luftojn\u00eb at\u00eb. N\u00eb kontekste shum\u00eb t\u00eb ndryshme, shfaqen pes\u00eb faktor\u00eb kryesor\u00eb. N\u00eb patriarkatin e katastrofave grat\u00eb humbin sigurin\u00eb, fuqin\u00eb e tyre ekonomike, autonomin\u00eb, arsimimin e tyre dhe ato gjenden n\u00eb vij\u00eb t\u00eb frontit t\u00eb pambrojtura, gati p\u00ebr tu sakrifikuar.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb pjes\u00eb e imja heziton t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb fjal\u00ebn \u201cpatriarkat\u201d, sepse disa njer\u00ebz ndihen t\u00eb hutuar nga ajo dhe t\u00eb tjer\u00ebt mendojn\u00eb se \u00ebsht\u00eb arkaike. Jam p\u00ebrpjekur t\u00eb imagjinoj nj\u00eb fraz\u00eb m\u00eb t\u00eb re, m\u00eb bashk\u00ebkohore, por kam v\u00ebrejtur se si ne vazhdojm\u00eb t\u00eb ndryshojm\u00eb gjuh\u00ebn, duke modernizuar p\u00ebrshkrimet tona n\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrshkruar tmerrin e momentit. M\u00eb bie nd\u00ebrmend p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb emrat q\u00eb i kemi dh\u00ebn\u00eb veprimit t\u00eb grave t\u00eb cilat jan\u00eb rrahur nga partneri i tyre. S\u00eb pari, goditje, pastaj dhun\u00eb n\u00eb familje, pastaj dhun\u00eb n\u00eb lidhje intime dhe s\u00eb fundmi terroriz\u00ebm intim. Ne gjithmon\u00eb jemi duke b\u00ebr\u00eb pun\u00ebn e p\u00ebrpikt\u00eb t\u00eb rafinimit dhe p\u00ebrndritjes, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb k\u00ebmb\u00ebngulim q\u00eb patriark\u00ebt t\u00eb punojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb thelluar t\u00eb kuptuarit e tyre mbi nj\u00eb sistem q\u00eb po ia humb kuptimin planetit. K\u00ebshtu, un\u00eb po q\u00ebndroj tek em\u00ebrimet e vjetra.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb shkat\u00ebrruese t\u00eb COVID-19 ne kemi par\u00eb nj\u00eb shp\u00ebrthim t\u00eb dhun\u00ebs ndaj grave, qofshin ato cis-gjinore ose me identitete t\u00eb tjera gjinore. Terrorizmi intim gjat\u00eb karantin\u00ebs e ka kthyer sht\u00ebpin\u00eb n\u00eb nj\u00eb ambient torturash p\u00ebr miliona gra. Ne kemi par\u00eb p\u00ebrhapjen e pornografis\u00eb s\u00eb hakmarrjes p\u00ebrderisa karantina ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb bota t\u00eb jet\u00eb aktive virtualisht, me \u00e7\u2019rast abuzimi i till\u00eb seksual dixhital tani \u00ebsht\u00eb element ky\u00e7 i dhun\u00ebs n\u00eb familje pasi partner\u00ebt k\u00ebrc\u00ebnojn\u00eb t\u00eb shp\u00ebrndajn\u00eb imazhe seksuale eksplicite pa p\u00eblqimin e viktimave.<\/p>\n\n\n\n<p>Gjendja e karantin\u00ebs, mbyllja, pasiguria ekonomike, frika nga s\u00ebmundja, p\u00ebrdorimi i tep\u00ebrt i alkoolit ishin elementet ky\u00e7e q\u00eb qonin n\u00eb abuzim. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb p\u00ebrcaktohet se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb shqet\u00ebsuese, fakti q\u00eb n\u00eb 2021 mij\u00ebra burra ende vullnetsh\u00ebm kontrollojn\u00eb, torturojn\u00eb dhe rrahin grat\u00eb, t\u00eb dashurat dhe f\u00ebmij\u00ebt e tyre, apo fakti q\u00eb asnj\u00eb qeveri nuk duket se ka menduar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb gj\u00eb kur kan\u00eb b\u00ebr\u00eb planin p\u00ebr izolim.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb Peru, qindra vajza dhe gra jan\u00eb zhdukur q\u00eb kur u vendos\u00ebn masat e izolimit, dhe dyshohet se kan\u00eb vdekur. Sipas shifrave zyrtare t\u00eb raportuara nga Al Jazeera, 606 vajza dhe 309 gra jan\u00eb zhdukur midis 16 marsit dhe 30 qershorit t\u00eb vitit t\u00eb kaluar. N\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn mbyllja e shkollave ka rritur gjasat e formave t\u00eb ndryshme t\u00eb dhun\u00ebs. Rrjeti Komb\u00ebtar i Abuzimit t\u00eb P\u00ebrdhunimeve dhe Incestit n\u00eb SHBA ka treguar se linja e saj e ndihm\u00ebs p\u00ebr t\u00eb mbijetuarit e sulmeve seksuale nuk ka qen\u00eb kurr\u00eb m\u00eb e p\u00ebrdorur p\u00ebrgjat\u00eb 26 vjet\u00ebve t\u00eb ekzistimit t\u00eb saj, pasi q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb mbyllur me abuzues pa pasur mund\u00ebsi t\u00eb njoftojn\u00eb m\u00ebsuesit ose miqt\u00eb e tyre. Sipas aktivistes Luisa Rizzitelli, n\u00eb Itali thirrjet n\u00eb numrin komb\u00ebtar kund\u00ebr dhun\u00ebs u rrit\u00ebn p\u00ebr 73% midis 1 marsit dhe 16 prillit 2020. N\u00eb Meksik\u00eb, personat q\u00eb merren me thirrjet e urgjenc\u00ebs pranuan numrin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb thirrjeve n\u00eb historin\u00eb e vendit dhe numri i grave q\u00eb k\u00ebrkuan strehimore t\u00eb dhun\u00ebs n\u00eb familje u kat\u00ebrfishua.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr t\u00eb shtuar edhe m\u00eb tep\u00ebr mizorin\u00eb, shum\u00eb qeveri ul\u00ebn fondet p\u00ebr k\u00ebto strehimore n\u00eb momentin kur ato ishin m\u00eb t\u00eb nevojshmet. Kjo duket t\u00eb jet\u00eb e ngjashme n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Evrop\u00ebn. N\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar, furnizuesit than\u00eb p\u00ebr Human Rights Watch se kriza COVID-19 ka p\u00ebrkeq\u00ebsuar munges\u00ebn e qasjes n\u00eb sh\u00ebrbime p\u00ebr emigrant\u00ebt dhe grat\u00eb e zeza, aziatike dhe ato q\u00eb u p\u00ebrkasin minoriteteve etnike. Organizatat q\u00eb punojn\u00eb me k\u00ebto komunitete thon\u00eb se pabarazia e vazhdueshme \u00e7on n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi shtes\u00eb sa i p\u00ebrket qasjes n\u00eb sh\u00ebrbime t\u00eb tilla si arsimi, kujdesi sh\u00ebndet\u00ebsor dhe ndihma nga katastrofat.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb SHBA, m\u00eb shum\u00eb se 5 milion gra humb\u00ebn pun\u00ebn midis fillimit t\u00eb pandemis\u00eb dhe n\u00ebntorit 2020. P\u00ebr shkak se shumica e pun\u00ebs s\u00eb grave k\u00ebrkon kontakt fizik me publikun, t\u00eb tilla si restorante, dyqane, kujdes p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb, ambiente t\u00eb kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor, k\u00ebto ishin nd\u00ebr pun\u00ebt e para q\u00eb u ndaluan. Ato q\u00eb ishin n\u00eb gjendje t\u00eb mbanin vendet e tyre t\u00eb pun\u00ebs ishin shpesh pun\u00ebtore n\u00eb frontin e par\u00eb, pozicionet e t\u00eb cilave i kan\u00eb v\u00ebn\u00eb ato n\u00eb rrezik t\u00eb madh, me \u00e7\u2019rast rreth 77% e pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb spitalit dhe 74% e stafit t\u00eb shkoll\u00ebs jan\u00eb gra. Mungesa e mund\u00ebsive t\u00eb kujdesit p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt b\u00ebri q\u00eb shum\u00eb gra t\u00eb mos ishin n\u00eb gjendje t\u00eb ktheheshin n\u00eb vendet e tyre t\u00eb pun\u00ebs. T\u00eb kesh f\u00ebmij\u00eb nuk e ka t\u00eb nj\u00ebjtin efekt p\u00ebr burrat. Shkalla e papun\u00ebsis\u00eb p\u00ebr grat\u00eb e zeza dhe latine ishte e lart\u00eb para virusit dhe tani \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb keq.<\/p>\n\n\n\n<p>Situata \u00ebsht\u00eb m\u00eb e r\u00ebnd\u00eb p\u00ebr grat\u00eb n\u00eb pjes\u00eb t\u00eb tjera t\u00eb bot\u00ebs. Shabnam Hashmi, nj\u00eb aktiviste kryesore e grave nga India, m\u00eb tha se deri n\u00eb prill 2020, 39.5% e grave atje kishin humbur pun\u00ebn. \u201cPuna nga sht\u00ebpia po i takson shum\u00eb grat\u00eb pasi hap\u00ebsira e tyre personale \u00ebsht\u00eb zhdukur dhe ngarkesa e pun\u00ebs \u00ebsht\u00eb rritur p\u00ebr tre her\u00eb\u201d tha Hashmi. N\u00eb Itali pabarazit\u00eb ekzistuese jan\u00eb amplifikuar nga urgjenca sh\u00ebndet\u00ebsore. Rizzitelli thekson se grat\u00eb tashm\u00eb p\u00ebrballen me pun\u00ebsim m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt, paga m\u00eb t\u00eb dob\u00ebta dhe kontrata t\u00eb pasigurta, si dhe rrall\u00eb pun\u00ebsohen n\u00eb role korporative t\u00eb \u201csigurta\u201d, ato kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb parat q\u00eb kan\u00eb vuajtur efektet e kriz\u00ebs. \u201cPabarazit\u00eb e m\u00ebparshme ekonomike, sociale, racore dhe gjinore jan\u00eb theksuar dhe e gjith\u00eb kjo rrezikon t\u00eb ket\u00eb pasoja afatgjata sesa vet\u00eb virusi\u201d, tha Rizzitelli.<\/p>\n\n\n\n<p>Kur grat\u00eb vihen n\u00ebn presion m\u00eb t\u00eb madh financiar, t\u00eb drejtat e tyre shkat\u00ebrrohen shpejt. Me kriz\u00ebn ekonomike t\u00eb krijuar nga COVID-19, trafikimi i seksit dhe pun\u00ebs jan\u00eb p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb rritje. Grat\u00eb e reja q\u00eb p\u00ebrpiqen t\u00eb paguajn\u00eb qiran\u00eb e tyre jan\u00eb t\u00eb prekshme nga pronar\u00ebt e tyre, n\u00eb nj\u00eb proces t\u00eb njohur si \u201csextortion\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nuk mendoj se mund ta theksojm\u00eb sa duhet nivelin e rraskapitjes, ankthit dhe frik\u00ebs q\u00eb e vuajn\u00eb grat\u00eb si pasoj\u00eb e kujdesit p\u00ebr familjen, pa asnj\u00eb pushim apo koh\u00eb t\u00eb lir\u00eb p\u00ebr veten e tyre. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb form\u00eb delikate e \u00e7menduris\u00eb. P\u00ebrderisa grat\u00eb kujdesen p\u00ebr t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt, nevojtar\u00ebt dhe ata q\u00eb vdesin, kush kujdeset p\u00ebr to? Colani Hlatjwako, aktiviste nga Mbret\u00ebria e Eswatini thot\u00eb se \u201cNormat shoq\u00ebrore q\u00eb vendosin nj\u00eb barr\u00eb t\u00eb madhe kujdesi mbi grat\u00eb dhe vajzat kan\u00eb t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb d\u00ebmtojn\u00eb sh\u00ebndetin e tyre mendor dhe fizik.\u201d K\u00ebto struktura gjithashtu pengojn\u00eb qasjen n\u00eb arsim, d\u00ebmtojn\u00eb stilin e jetes\u00ebs dhe heqin burimet e mb\u00ebshtetjes.<\/p>\n\n\n\n<p>UNESCO vler\u00ebson se mbi 11 milion vajza mund t\u00eb mos kthehen n\u00eb shkoll\u00eb pas p\u00ebrfundimit t\u00eb pandemis\u00eb. Fondi Malala vler\u00ebson nj\u00eb num\u00ebr edhe m\u00eb t\u00eb madh, rreth 20 milion. Phumzile Mlambo-Ngcuka, nga UN Women, tha se organizata e saj ka luftuar p\u00ebr arsimimin e vajzave q\u00eb nga samiti i grave t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara n\u00eb Pekin n\u00eb 1995. \u201cVajzat p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb shumic\u00ebn e nx\u00ebn\u00ebsve q\u00eb nuk kthehen m\u00eb n\u00eb shkoll\u00eb\u201d tha ajo. \u201cNe kishim b\u00ebr\u00eb progres jo shum\u00eb t\u00eb madh, por t\u00eb pakt\u00ebn po i mbanim n\u00eb shkoll\u00eb p\u00ebr koh\u00eb m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb. Dhe tani gjith\u00eb k\u00ebto vajza po braktisin shkoll\u00ebn brenda nj\u00eb viti, kjo \u00ebsht\u00eb shkat\u00ebrruese.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Nga t\u00eb gjitha k\u00ebto pengesa, kjo do t\u00eb jet\u00eb m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja. Kur vajzat arsimohen, ato i din\u00eb t\u00eb drejtat e tyre dhe \u00e7far\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb. Ato kan\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb gjejn\u00eb pun\u00eb dhe t\u00eb kujdesen p\u00ebr familjet e tyre. Kur ato nuk kan\u00eb qasje n\u00eb edukim, ato b\u00ebhen barr\u00eb financiare p\u00ebr familjet e tyre dhe shpesh detyrohen t\u00eb martohen her\u00ebt.<\/p>\n\n\n\n<p>Kjo ka implikime t\u00eb ve\u00e7anta p\u00ebr gjymtimin gjenital t\u00eb femrave (FGM). Shpesh, baballar\u00ebt pranojn\u00eb t\u00eb mos i n\u00ebnshtrojn\u00eb vajzat e tyre n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces sepse ato mund t\u00eb b\u00ebhen mbajt\u00ebse t\u00eb familjes p\u00ebrmes arsimimit. N\u00ebse nuk ka arsim, at\u00ebher\u00eb p\u00ebrdoren praktikat tradicionale n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb vajzat t\u00eb shiten p\u00ebr paj\u00eb. Agnes Pareyio, kryetare e Bordit t\u00eb gjymtimit gjenital anti-fem\u00ebror t\u00eb Kenias, tha \u201cCOVID-19 mbylli shkollat tona dhe i ktheu vajzat tona n\u00eb sht\u00ebpi. Askush nuk e dinte \u00e7far\u00eb po ndodhte n\u00ebp\u00ebr sht\u00ebpi. Ne e dim\u00eb q\u00eb n\u00ebse arsimon nj\u00eb vajz\u00eb, gjymtimi gjenital nuk do t\u00eb ndodh\u00eb. Fatkeq\u00ebsisht tani e kund\u00ebrta \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb muajt e par\u00eb t\u00eb pandemis\u00eb, un\u00eb kisha nj\u00eb vend n\u00eb frontin e par\u00eb t\u00eb infermier\u00ebve n\u00eb SHBA, shumica e t\u00eb cilave jan\u00eb gra. Kam punuar me National Nurses United, nj\u00ebherit sindikata m\u00eb e madhe dhe m\u00eb radikale e infermier\u00ebve dhe kam intervistuar shum\u00eb infermier\u00eb q\u00eb punojn\u00eb n\u00eb vij\u00ebn e frontit. Un\u00eb pash\u00eb se p\u00ebr muaj me radh\u00eb ata punonin me nd\u00ebrrime rraskapit\u00ebse 12 or\u00ebshe. N\u00eb pushimet e shkurtra t\u00eb drek\u00ebs, atyre iu desh t\u00eb protestonin p\u00ebr munges\u00ebn e pajisjeve mbrojt\u00ebse personale, t\u00eb cilat i vun\u00eb n\u00eb rrezik t\u00eb madh. Ashtu si\u00e7 askush nuk mendoi se \u00e7far\u00eb do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb izolosh grat\u00eb dhe f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb sht\u00ebpi me abuzues, poashtu askush nuk mendoi se si do t\u00eb ishte situata p\u00ebr infermier\u00ebt n\u00eb nj\u00eb pandemi kaq ngjit\u00ebse pa pajisje mbrojt\u00ebse. N\u00eb disa spitale t\u00eb SHBA-s\u00eb, infermier\u00ebt kishin veshur thes plehrash n\u00eb vend t\u00eb rrobave dhe po rip\u00ebrdornin maskat nj\u00eb-p\u00ebrdorimshe. Ata ishin t\u00eb detyruar t\u00eb q\u00ebndronin n\u00eb pun\u00eb edhe n\u00ebse kishin ethe.<\/p>\n\n\n\n<p>Trajtimi i infermier\u00ebve q\u00eb po rrezikonin jet\u00ebn e tyre p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar jet\u00ebt tona ishte nj\u00eb lloj dhune trondit\u00ebse dhe mosrespektimi. Por ka shum\u00eb fusha t\u00eb tjera ku grat\u00eb kan\u00eb mbetur t\u00eb pambrojtura, q\u00eb nga pun\u00ebtor\u00ebt e magazin\u00ebs q\u00eb po paketonin dhe shp\u00ebrndanin mallrat, deri tek grat\u00eb q\u00eb punojn\u00eb n\u00eb fabrik\u00eb t\u00eb pulave dhe mishit t\u00eb cilat jan\u00eb t\u00eb ekspozuara ndaj rrezikut dhe jan\u00eb t\u00eb detyruara t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb pun\u00eb edhe kur jan\u00eb t\u00eb s\u00ebmura. Nj\u00eb nga zhvillimet m\u00eb mahnit\u00ebse \u00ebsht\u00eb ajo e pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb restoranteve q\u00eb marrin bakshish n\u00eb SHBA, q\u00eb tashm\u00eb lejohen t\u00eb paguhen me nj\u00eb pag\u00eb t\u00eb ul\u00ebt prej $2.13 (\u00a31.50) p\u00ebr or\u00eb, e cila ka mbetur e nj\u00ebjt\u00eb p\u00ebr 22 vitet&nbsp; e fundit. Jo vet\u00ebm q\u00eb ka r\u00ebn\u00eb flugu i pun\u00ebs, por edhe bakshishet jan\u00eb zvog\u00ebluar p\u00ebr grat\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb shfaqur nj\u00eb degradim i ri i quajtur \u201cngacmimi mashkullor\u201d, ku klient\u00ebt burra insistojn\u00eb q\u00eb kamerieret t\u00eb heqin mask\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb vendosin n\u00ebse duhet tu japin bakshish bazuar n\u00eb pamjen e tyre.<\/p>\n\n\n\n<p>Grat\u00eb q\u00eb punojn\u00eb n\u00eb ferma n\u00eb SHBA kan\u00eb par\u00eb q\u00eb mbrojtja e tyre po zvog\u00eblohej. Mily Trevi\u00f1o-Sauceda, drejtore ekzekutive e Alianza Nacional de Campesinas, m\u00eb tregoi se si \u00ebsht\u00eb rritur presioni n\u00eb kampe apo mbi grat\u00eb q\u00eb punojn\u00eb n\u00eb ferma: \u201cKa pasur m\u00eb shum\u00eb incidente t\u00eb helmimeve me pesticide, abuzime seksuale dhe stres, si dhe ka m\u00eb pak monitorim nga agjencit\u00eb qeveritare dhe m\u00eb pak zbatim t\u00eb ligjit si pasoj\u00eb e COVID-19.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>COVID-19 ka&nbsp; zbuluar faktin se ne jetojm\u00eb me dy ide t\u00eb ndryshme kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr grat\u00eb. E para \u00ebsht\u00eb se grat\u00eb jan\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr \u00e7do aspekt t\u00eb jet\u00ebs dhe mbijetes\u00ebn ton\u00eb si specie. E dyta \u00ebsht\u00eb q\u00eb grat\u00eb leht\u00ebsisht mund t\u00eb dhunohen, sakrifikohen dhe zhduken. Ky \u00ebsht\u00eb dualiteti q\u00eb ka shkaktuar patriarkalizmi n\u00eb struktur\u00ebn e ekzistenc\u00ebs dhe t\u00eb cil\u00ebn e ka shp\u00ebrfaqur COVID-19. N\u00ebse do t\u00eb vazhdojm\u00eb mbijetes\u00ebn ton\u00eb si specie, kjo kontradikt\u00eb duhet t\u00eb sh\u00ebrohet dhe t\u00eb plot\u00ebsohet.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr t\u00eb qen\u00eb t\u00eb qart\u00eb, problemi nuk \u00ebsht\u00eb izolimi, por ajo \u00e7far\u00eb izolimi dhe pandemia kan\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb qart\u00eb. COVID-19 shp\u00ebrfaqi se patriarkati \u00ebsht\u00eb prezent e i rr\u00ebnjosur dhe se do t\u00eb forcohet n\u00eb koh\u00eb t\u00eb kriz\u00ebs sepse n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb asnj\u00ebher\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb zb\u00ebrthyer, dhe do t\u00eb kthehet si nj\u00eb virus i pa trajtuar p\u00ebr tu hakmarr\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>E v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb se n\u00ebse kultura nuk ndryshon, n\u00ebse nuk prishet patriarkalizmi, ne do t\u00eb gjendemi n\u00eb pik\u00ebn e nj\u00ebjt\u00eb. Duke e kaluar pandemin\u00eb, ne duhet t\u00eb jemi t\u00eb guximsh\u00ebm, sfidues dhe t\u00eb imagjinojm\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb radikale t\u00eb ekzistenc\u00ebs n\u00eb tok\u00eb. Ne duhet t\u00eb vazhdojm\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtojm\u00eb dhe p\u00ebrhapim l\u00ebvizje aktiviste. Ne kemi nevoj\u00eb q\u00eb grat\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi dhe grat\u00eb me ngjyr\u00eb t\u00eb jen\u00eb n\u00eb pushtet. Ne kemi nevoj\u00eb p\u00ebr iniciativ\u00eb globale n\u00eb shkall\u00ebn e nj\u00eb \u201cMarshall Plan\u201d apo edhe m\u00eb tep\u00ebr se aq, p\u00ebr t\u00eb dekonstruktuar patriarkatin i cili \u00ebsht\u00eb baza e shum\u00eb formave t\u00eb tjera t\u00eb shtypjes, nga imperializmi te racizmi, nga transfobia tek denigrimi i tok\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00eb pari do t\u00eb kishte njohje dhe edukim publik rreth natyr\u00ebs s\u00eb patriarkatit dhe t\u00eb kuptojm\u00eb se po na \u00e7on drejt fundit. Do t\u00eb kishte edukim t\u00eb vazhduesh\u00ebm, forume publike dhe procese q\u00eb studiojn\u00eb si patriarkati \u00e7on n\u00eb forma t\u00eb ndryshme t\u00eb shtypjes. Arti do t\u00eb ndihmonte n\u00eb shuarjen e traum\u00ebs, pik\u00ebllimit, agresionit, hidh\u00ebrimit dhe zem\u00ebrimit brenda kultur\u00ebs dhe do t\u00eb ndihmonte n\u00eb plot\u00ebsimin dhe sh\u00ebrimin e njer\u00ebzve. Ne do t\u00eb kuptonim se nj\u00eb kultur\u00eb q\u00eb ka amnezi djall\u00ebzore dhe refuzon t\u00eb adresoj\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn e saj vet\u00ebm se p\u00ebrs\u00ebrit\u00eb fatkeq\u00ebsit\u00eb dhe abuzimet. Qendrat religjioze dhe komunitetet do t\u00eb ndihmonin an\u00ebtar\u00ebt q\u00eb t\u00eb adresojn\u00eb traumat e tyre. Ne do t\u00eb studionim artet e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb d\u00ebgjimit dhe ndjeshm\u00ebris\u00eb. Reparacionet dhe faljet do t\u00eb b\u00ebheshin n\u00eb forumet publike dhe n\u00eb takime private. T\u00eb m\u00ebsosh artin e faljes do t\u00eb ishte po aq e r\u00ebnd\u00ebsishme sa lutja.<\/p>\n\n\n\n<p>Shkrimtarja feministe Gerda Lerner shkroi n\u00eb 1986: \u201cSistemi patriarkal n\u00eb nj\u00eb konstrukt historik ka nj\u00eb fillim dhe do t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb fund. Koha duket se ka ecur n\u00eb rrjedh\u00ebn e saj. Patriarkati nuk u sh\u00ebrben m\u00eb nevojave t\u00eb burrave dhe grave dhe lidhja e tij e pazgjidhshme me ushtrin\u00eb, hierarkin\u00eb dhe racizmin ka k\u00ebrc\u00ebnuar vet\u00eb ekzistenc\u00ebn e jet\u00ebs n\u00eb tok\u00eb.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Sado e fuqishme t\u00eb jet\u00eb patriarkati, \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb histori. Nd\u00ebrsa zhvillohet epoka post-pandemike, a mund t\u00eb imagjinojm\u00eb nj\u00eb sistem tjet\u00ebr i cili nuk bazohet n\u00eb hierarki, dhun\u00eb, dominim, kolonializ\u00ebm dhe pushtim? A e shohim lidhjen midis zhvler\u00ebsimit, d\u00ebmtimit dhe shtypjes s\u00eb t\u00eb gjitha grave dhe shkat\u00ebrrimit t\u00eb vet\u00eb tok\u00ebs? Po sikur t\u00eb jetonim sikur t\u00eb ishim farefis? Po sikur ta trajtonim secilin person si t\u00eb shenjt\u00eb dhe thelb\u00ebsor p\u00ebr historin\u00eb e njer\u00ebzimit?<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ka n\u00ebse n\u00eb vend t\u00eb shfryt\u00ebzimit, dominimit dhe l\u00ebndimit t\u00eb vajzave dhe grave gjat\u00eb nj\u00eb krize, t\u00eb krijonim nj\u00eb bot\u00eb q\u00eb i vler\u00ebson, i edukon, i paguan, i d\u00ebgjon dhe kujdeset p\u00ebr to?<\/p>\n\n\n\n<p>Eve Ensler<\/p>\n\n\n\n<p>E p\u00ebrktheu: Greta Avdyli<\/p>\n\n\n\n<p>Tekstin origjinal mund ta gjeni n\u00eb: <a href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/lifeandstyle\/2021\/jun\/01\/disaster-patriarchy-how-the-pandemic-has-unleashed-a-war-on-women?fbclid=IwAR3OSdPIbQ1SaHeA1sHwAw878EZLwZ_vdernTjIufD8Ti2GT6jd1nnM6d8o\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/www.theguardian.com\/lifeandstyle\/2021\/jun\/01\/disaster-patriarchy-how-the-pandemic-has-unleashed-a-war-on-women?fbclid=IwAR3OSdPIbQ1SaHeA1sHwAw878EZLwZ_vdernTjIufD8Ti2GT6jd1nnM6d8o<\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":1866,"template":"","class_list":["post-1865","lexo-post","type-lexo-post","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Patriarkati gjat\u00eb katastrof\u00ebs: Pandemia ka shpallur luft\u00eb mbi grat\u00eb - QIKA<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/qika.org\/lexime\/patriarkati-gjate-katastrofes-pandemia-ka-shpallur-lufte-mbi-grate\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Patriarkati gjat\u00eb katastrof\u00ebs: Pandemia ka shpallur luft\u00eb mbi grat\u00eb - QIKA\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"P\u00ebrderisa COVID-19 ka p\u00ebrfshir\u00eb bot\u00ebn, ka pasur nj\u00eb shp\u00ebrthim t\u00eb dhun\u00ebs ndaj grave dhe nj\u00eb sulm t\u00eb plot\u00eb ndaj t\u00eb drejtave t\u00eb tyre. \u00cbsht\u00eb koha p\u00ebr t\u00eb luftuar p\u00ebrs\u00ebri kund\u00ebr nj\u00eb sistemi q\u00eb lejon grat\u00eb t\u00eb flijohen, zhduken dhe dhunohen. COVID-19 ka penguar m\u00eb s\u00eb shumti \u00e7lirimin e grave ndonj\u00ebher\u00eb. Nd\u00ebrsa shikoja se si ndodhte, [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/qika.org\/lexime\/patriarkati-gjate-katastrofes-pandemia-ka-shpallur-lufte-mbi-grate\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"QIKA\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-06-04T09:31:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/4800.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1020\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"612\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"11 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexime\/patriarkati-gjate-katastrofes-pandemia-ka-shpallur-lufte-mbi-grate\/\",\"url\":\"https:\/\/qika.org\/lexime\/patriarkati-gjate-katastrofes-pandemia-ka-shpallur-lufte-mbi-grate\/\",\"name\":\"Patriarkati gjat\u00eb katastrof\u00ebs: Pandemia ka shpallur luft\u00eb mbi grat\u00eb - QIKA\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexime\/patriarkati-gjate-katastrofes-pandemia-ka-shpallur-lufte-mbi-grate\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexime\/patriarkati-gjate-katastrofes-pandemia-ka-shpallur-lufte-mbi-grate\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/4800.jpg\",\"datePublished\":\"2021-06-04T09:28:33+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-04T09:31:09+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexime\/patriarkati-gjate-katastrofes-pandemia-ka-shpallur-lufte-mbi-grate\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/qika.org\/lexime\/patriarkati-gjate-katastrofes-pandemia-ka-shpallur-lufte-mbi-grate\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexime\/patriarkati-gjate-katastrofes-pandemia-ka-shpallur-lufte-mbi-grate\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/4800.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/4800.jpg\",\"width\":1020,\"height\":612},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexime\/patriarkati-gjate-katastrofes-pandemia-ka-shpallur-lufte-mbi-grate\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/qika.org\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Patriarkati gjat\u00eb katastrof\u00ebs: Pandemia ka shpallur luft\u00eb mbi grat\u00eb\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/qika.org\/\",\"name\":\"QIKA\",\"description\":\"Qendra p\u00ebr Informim, Kritik\u00eb dhe Aksion\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/qika.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Patriarkati gjat\u00eb katastrof\u00ebs: Pandemia ka shpallur luft\u00eb mbi grat\u00eb - QIKA","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/qika.org\/lexime\/patriarkati-gjate-katastrofes-pandemia-ka-shpallur-lufte-mbi-grate\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Patriarkati gjat\u00eb katastrof\u00ebs: Pandemia ka shpallur luft\u00eb mbi grat\u00eb - QIKA","og_description":"P\u00ebrderisa COVID-19 ka p\u00ebrfshir\u00eb bot\u00ebn, ka pasur nj\u00eb shp\u00ebrthim t\u00eb dhun\u00ebs ndaj grave dhe nj\u00eb sulm t\u00eb plot\u00eb ndaj t\u00eb drejtave t\u00eb tyre. \u00cbsht\u00eb koha p\u00ebr t\u00eb luftuar p\u00ebrs\u00ebri kund\u00ebr nj\u00eb sistemi q\u00eb lejon grat\u00eb t\u00eb flijohen, zhduken dhe dhunohen. COVID-19 ka penguar m\u00eb s\u00eb shumti \u00e7lirimin e grave ndonj\u00ebher\u00eb. Nd\u00ebrsa shikoja se si ndodhte, [&hellip;]","og_url":"https:\/\/qika.org\/lexime\/patriarkati-gjate-katastrofes-pandemia-ka-shpallur-lufte-mbi-grate\/","og_site_name":"QIKA","article_modified_time":"2021-06-04T09:31:09+00:00","og_image":[{"width":1020,"height":612,"url":"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/4800.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"11 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/qika.org\/lexime\/patriarkati-gjate-katastrofes-pandemia-ka-shpallur-lufte-mbi-grate\/","url":"https:\/\/qika.org\/lexime\/patriarkati-gjate-katastrofes-pandemia-ka-shpallur-lufte-mbi-grate\/","name":"Patriarkati gjat\u00eb katastrof\u00ebs: Pandemia ka shpallur luft\u00eb mbi grat\u00eb - QIKA","isPartOf":{"@id":"https:\/\/qika.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/qika.org\/lexime\/patriarkati-gjate-katastrofes-pandemia-ka-shpallur-lufte-mbi-grate\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/qika.org\/lexime\/patriarkati-gjate-katastrofes-pandemia-ka-shpallur-lufte-mbi-grate\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/4800.jpg","datePublished":"2021-06-04T09:28:33+00:00","dateModified":"2021-06-04T09:31:09+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/qika.org\/lexime\/patriarkati-gjate-katastrofes-pandemia-ka-shpallur-lufte-mbi-grate\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/qika.org\/lexime\/patriarkati-gjate-katastrofes-pandemia-ka-shpallur-lufte-mbi-grate\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/qika.org\/lexime\/patriarkati-gjate-katastrofes-pandemia-ka-shpallur-lufte-mbi-grate\/#primaryimage","url":"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/4800.jpg","contentUrl":"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/4800.jpg","width":1020,"height":612},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/qika.org\/lexime\/patriarkati-gjate-katastrofes-pandemia-ka-shpallur-lufte-mbi-grate\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/qika.org\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Patriarkati gjat\u00eb katastrof\u00ebs: Pandemia ka shpallur luft\u00eb mbi grat\u00eb"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/qika.org\/#website","url":"https:\/\/qika.org\/","name":"QIKA","description":"Qendra p\u00ebr Informim, Kritik\u00eb dhe Aksion","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/qika.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qika.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/lexo-post\/1865","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qika.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/lexo-post"}],"about":[{"href":"https:\/\/qika.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/lexo-post"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qika.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1866"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qika.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1865"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}