{"id":2415,"date":"2021-07-30T11:58:04","date_gmt":"2021-07-30T10:58:04","guid":{"rendered":"https:\/\/qika.org\/?post_type=lexo-post&#038;p=2415"},"modified":"2021-07-30T12:27:27","modified_gmt":"2021-07-30T11:27:27","slug":"sa-ndikojne-menstruacionet-ne-arsimimin-e-vajzave","status":"publish","type":"lexo-post","link":"https:\/\/qika.org\/en\/lexo-post\/sa-ndikojne-menstruacionet-ne-arsimimin-e-vajzave\/","title":{"rendered":"Sa ndikojn\u00eb menstruacionet n\u00eb arsimimin e vajzave?"},"content":{"rendered":"\n<p>Sipas Bank\u00ebs Bot\u00ebrore, qasja e vajzave n\u00eb shkoll\u00eb \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb qendrore e \u00e7rr\u00ebnjosjes s\u00eb varf\u00ebris\u00eb globale. \u201cGrat\u00eb me arsimim m\u00eb t\u00eb mir\u00eb priren t\u00eb jen\u00eb m\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetshme, marrin pjes\u00eb m\u00eb shum\u00eb n\u00eb tregun formal t\u00eb pun\u00ebs, kan\u00eb t\u00eb ardhura m\u00eb t\u00eb larta, kan\u00eb m\u00eb pak f\u00ebmij\u00eb, martohen n\u00eb nj\u00eb mosh\u00eb m\u00eb t\u00eb von\u00eb, dhe n\u00ebse vendosin t\u00eb b\u00ebhen n\u00ebna kan\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb sigurojn\u00eb arsimim dhe kujdes m\u00eb t\u00eb mir\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsor p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt e tyre. T\u00eb gjith\u00eb k\u00ebta faktor\u00eb mund t\u00eb ndihmojn\u00eb familjet, komunitetet dhe kombet t\u00eb dalin nga varf\u00ebria. Mungesa e arsimimit i v\u00eb vajzat dhe grat\u00eb n\u00eb rrezik m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb trafikimit, shfryt\u00ebzimit, martesave t\u00eb hershme dhe praktikave tjera t\u00eb d\u00ebmshme.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrkund\u00ebr progresit t\u00eb konsideruesh\u00ebm gjat\u00eb dy dekadave t\u00eb fundit, pabarazia gjinore n\u00eb arsim po vazhdon, duke ndaluar miliona vajza dhe gra t\u00eb shfaqin potencialin e tyre t\u00eb plot\u00eb. N\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn qasja e pabarabart\u00eb n\u00eb arsim \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga shembujt m\u00eb t\u00eb qart\u00eb t\u00eb diskriminimit q\u00eb i n\u00ebnshtrohen vajzat. Edhe pse vajzat kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb p\u00ebr edukim t\u00eb plot\u00eb dhe t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb barabart\u00eb n\u00eb arsimim, ka&nbsp; dyfish m\u00eb shum\u00eb vajza q\u00eb mund t\u00eb mos vijojn\u00eb kurr\u00eb shkoll\u00ebn krahasuar me djemt\u00eb. N\u00eb t\u00ebr\u00ebsi, rreth 132 milion vajza t\u00eb mosh\u00ebs 6-17 vje\u00e7are nuk vijojn\u00eb shkoll\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n<p>Ekzistojn\u00eb shum\u00eb faktor\u00eb q\u00eb i mbajn\u00eb vajzat jasht\u00eb shkoll\u00ebs, duke p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebtu varf\u00ebrin\u00eb, mjediset e pafavorshme shkollore, diskriminimin, faktor\u00ebt kulturor, martesat e hershme dhe dhun\u00ebn n\u00eb shkoll\u00eb. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebtyre pengesave, fillimi i menstruacioneve ndikon n\u00eb arsimimin q\u00eb merr nj\u00eb vajz\u00eb. Dhimbja fizike, shqet\u00ebsimi, mungesa e produkteve menstruale mund t\u00eb kontribuojn\u00eb tek vajzat n\u00eb vijimin e shkollimit. Por, p\u00ebrkund\u00ebr indikacioneve se fillimi i menstruacioneve p\u00ebr nj\u00eb vajz\u00eb ndikon n\u00eb d\u00ebshir\u00ebn dhe aft\u00ebsin\u00eb e saj p\u00ebr t\u00eb vijuar shkoll\u00ebn, nuk jan\u00eb b\u00ebr\u00eb k\u00ebrkime t\u00eb besueshme n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb, duke e b\u00ebr\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb dihet se a \u00ebsht\u00eb kjo arsyeja e vetme.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr t\u2019i siguruar \u00e7do vajze dhe gruaje t\u00eb drejt\u00ebn n\u00eb edukim, ne duhet t\u00eb dim\u00eb rolin q\u00eb luan cikli menstrual n\u00eb aft\u00ebsin\u00eb e tyre p\u00ebr t\u00eb vijuar shkoll\u00ebn dhe n\u00ebse cikli menstrual \u00ebsht\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb nj\u00eb penges\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Ky artikull paraqet nj\u00eb p\u00ebrmbledhje t\u00eb gjetjeve q\u00eb shpjegojn\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnien midis menstruacioneve dhe arsimimit t\u00eb vajzave, duke identifikuar nevoj\u00ebn p\u00ebr k\u00ebrkime sasiore q\u00eb provojn\u00eb lidhjen midis k\u00ebtyre dy faktor\u00ebve.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrgjat\u00eb k\u00ebtij artikulli, termi \u201cvajza dhe gra\u201d p\u00ebrdoret si term i shkurt\u00ebr p\u00ebr t\u00eb rritur lexueshm\u00ebrin\u00eb dhe i referohet t\u00eb gjith\u00eb atyre q\u00eb kan\u00eb menstruacione pavar\u00ebsisht identitetit gjinor. Nj\u00eb person q\u00eb ka menstruacione ka nevoj\u00eb p\u00ebr higjien\u00eb dhe sh\u00ebndet menstrual, p\u00ebrfshir\u00eb vajzat, grat\u00eb, transgjinor\u00ebt dhe personat jo-binar\u00eb. Jo t\u00eb gjitha grat\u00eb kan\u00eb menstruacione dhe jo t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb kan\u00eb menstruacione jan\u00eb gra.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Lidhja mes menstruacioneve dhe mungesave n\u00eb shkoll\u00eb<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Faktor\u00ebt q\u00eb p\u00ebrcaktojn\u00eb n\u00ebse nj\u00eb vajz\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb qasje n\u00eb arsim jan\u00eb komplekse.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrve\u00e7 sfidave t\u00eb lartp\u00ebrmendura, ka indikacione t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritura n\u00eb dekad\u00ebn e kaluar q\u00eb fillimi i menstruacioneve te vajzat ndikon n\u00eb arsimimin q\u00eb ajo merr.<\/p>\n\n\n\n<p>Megjithat\u00eb, k\u00ebrkimi shkencor n\u00eb lidhje me menstruacionet dhe mungesave n\u00eb shkoll\u00eb \u00ebsht\u00eb i rrall\u00eb. Statistikat e cituara gjer\u00ebsisht t\u00eb tilla si \u201cnj\u00eb n\u00eb dhjet\u00eb vajza n\u00eb Afrik\u00eb mungojn\u00eb apo l\u00ebn\u00eb shkoll\u00ebn p\u00ebr shkak t\u00eb menstruacioneve t\u00eb tyre\u201d jan\u00eb t\u00eb pabazuara, pasi q\u00eb burimi nuk mund t\u00eb gjendet dhe ka prova t\u00eb kufizuara empirike q\u00eb mund t\u00eb mb\u00ebshtesin pohime t\u00eb tilla me kalimin e koh\u00ebs. P\u00ebrmbledhja e hulumtimit t\u00eb MH-MSH p\u00ebr vitin 2020 s\u00eb bashku me WoMena tregon se ekziston nj\u00eb num\u00ebr i madh i literatur\u00ebs bazuar n\u00eb t\u00eb dh\u00ebna empirike q\u00eb shqyrton lidhjen midis munges\u00ebs n\u00eb shkoll\u00eb dhe menstruacioneve, gjithashtu tregon se nuk ka studime t\u00eb p\u00ebrgjithshme ose t\u00eb dh\u00ebna dhe metodologji.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr t\u2019i siguruar \u00e7do vajze dhe gruaje t\u00eb drejt\u00ebn n\u00eb edukim, n\u00eb duhet t\u00eb dim\u00eb rolin q\u00eb luan cikli menstrual n\u00eb aft\u00ebsin\u00eb e tyre p\u00ebr t\u00eb vijuar shkoll\u00ebn dhe n\u00ebse cikli menstrual \u00ebsht\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb nj\u00eb penges\u00eb. Ndikimi i menstruacioneve n\u00eb vijimin e shkoll\u00ebs mbetet i pa konfirmuar dhe i paqart\u00eb, veprimet e nevojshme mund t\u00eb neglizhohen ose \u00e7do veprim i nd\u00ebrmarr\u00eb p\u00ebr leht\u00ebsuar k\u00ebt\u00eb situat\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb i gabuar ose joefikas dhe nuk e zgjidh problemin. K\u00ebshtu, realizimi i nj\u00eb studimi n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb i bazuar n\u00eb prova mbi lidhjen mes mungesave n\u00eb shkoll\u00eb dhe menstruacioneve duhet t\u00eb jet\u00eb prioritet i detyruesh\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n<p>Ka pasur nj\u00eb num\u00ebr studimesh n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb realizuara n\u00eb Etiopi, Gan\u00eb, Indi, Kenia, Malavi, Nepal, Nigeri, Tanzani, Mbret\u00ebri t\u00eb Bashkuar, SHBA, Zambi, t\u00eb cilat kan\u00eb gjetur efekte t\u00eb ndryshme negative t\u00eb menstruacioneve q\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb munges\u00ebn e vajzave n\u00eb shkoll\u00eb. K\u00ebto studime theksojn\u00eb sfidat me t\u00eb cilat p\u00ebrballen vajzat gjat\u00eb menaxhimit t\u00eb menstruacioneve n\u00eb shkoll\u00eb, duke filluar nga dhimbjet, shqet\u00ebsimet fizike dhe mjediset e pafavorshme shkollore.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrjetimi i shqet\u00ebsimit dhe dhimbjes menstruale konsiderohet t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb efekt negativ si n\u00eb vijimin e m\u00ebsimit ashtu edhe n\u00eb pjes\u00ebmarrje n\u00eb klas\u00eb. Vajzat mund t\u00eb ken\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb angazhohen n\u00eb aktivitete shkollore n\u00ebse ato detyrohen t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi p\u00ebr shkak t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb ila\u00e7eve p\u00ebr dhimbje, produkteve t\u00eb pamjaftueshme t\u00eb higjien\u00ebs menstruale, ambienteve t\u00eb pap\u00ebrshtatshme sanitare n\u00eb shkolla dhe frik\u00ebs nga nj\u00eb aksident menstrual. Mungesa e produkteve dhe pajisjeve sanitare e b\u00ebn t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb vajzat t\u00eb shkojn\u00eb n\u00eb shkoll\u00eb gjat\u00eb menstruacioneve t\u00eb tyre.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb disa pjes\u00eb t\u00eb bot\u00ebs, prind\u00ebrit dhe komunitetet konsiderojn\u00eb fillimin e menstruacioneve tek vajzat si shenj\u00eb q\u00eb ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb grua, e gatshme p\u00ebr martes\u00eb, riprodhim dhe am\u00ebsi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bazuar n\u00eb sondazhet e realizuara n\u00eb gati 50 vende m\u00eb pak t\u00eb zhvilluara ose me t\u00eb ardhura t\u00eb ul\u00ebta, UNICEF vler\u00ebson se mesatarisht vet\u00ebm 51% e shkollave kan\u00eb burime adekuate t\u00eb ujit dhe vet\u00ebm 45% kan\u00eb pajisje t\u00eb p\u00ebrshtatshme sanitare. Nj\u00eb studim i fundit tek vajzat q\u00eb vijojn\u00eb shkoll\u00ebn n\u00eb Kenia, tregon se disa vajza kryejn\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie seksuale me pages\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb ken\u00eb para p\u00ebr t\u00eb paguar produkte sanitare dhe t\u00eb vijojn\u00eb shkoll\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, faktor\u00ebt social dhe kulturor dhe dhuna n\u00eb shkoll\u00eb mund t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb munges\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb vajzave n\u00eb shkoll\u00eb. N\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb ku menstruacionet jan\u00eb tabu, vajzat mund t\u00eb mos lejohen t\u00eb dalin nga sht\u00ebpia gjat\u00eb menstruacioneve, ose q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi nga ndrojtja, sikleti ose frika q\u00eb dikush mund t\u2019i ngacmoj\u00eb n\u00ebse u ndodh\u00eb di\u00e7ka aksidentalisht. Mungesa e vajzave n\u00eb shkoll\u00eb gjat\u00eb menstruacioneve mund t\u00eb ndikoj\u00eb edhe n\u00eb ngecje n\u00eb m\u00ebsime, e q\u00eb i b\u00ebn prind\u00ebrit t\u00eb dyshojn\u00eb n\u00eb vler\u00ebn e arsimimit t\u00eb vajzave. Sidoqoft\u00eb, k\u00ebto pretendime duhet t\u00eb verifikohen p\u00ebrmes k\u00ebrkimit n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb bazuar n\u00eb prova p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar ndikimin aktual t\u00eb menstruacioneve n\u00eb edukim.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Vendi i nj\u00eb gruaje<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Mungesa n\u00eb shkoll\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb menstruacioneve nuk ndodh\u00eb vet\u00ebm n\u00eb vendet n\u00eb zhvillim.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb studim i vitit 2018 nga Plan UK mbi p\u00ebrvojat e vajzave q\u00eb kan\u00eb menstruacione, tregon se 27% e vajzave n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar kan\u00eb p\u00ebrdorur nj\u00eb produkt menstrual p\u00ebr koh\u00eb m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb sepse nuk kishin mund\u00ebsi t\u00eb blinin nj\u00eb produkt t\u00eb ri, dhe 49% e vajzave kan\u00eb munguar t\u00ebr\u00eb dit\u00ebn n\u00eb shkoll\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb menstruacioneve. Autor\u00ebt e studimit deklarojn\u00eb se mungesa e qasjes n\u00eb produktet e higjien\u00ebs menstruale shpesh konsiderohet si \u00e7\u00ebshtje e jashtme q\u00eb prek vendet me t\u00eb ardhura m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta, por n\u00eb kontekstin e kursimit dhe rritjes s\u00eb t\u00eb pastreh\u00ebve, munges\u00ebs s\u00eb edukimi t\u00eb menaxhimit t\u00eb sh\u00ebndetit menstrual, po b\u00ebn q\u00eb p\u00ebrvoja t\u00eb nj\u00ebjta t\u00eb ket\u00eb edhe n\u00eb ekonomit\u00eb e zhvilluara si ajo e Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb disa pjes\u00eb t\u00eb bot\u00ebs, prind\u00ebrit dhe komunitetet konsiderojn\u00eb fillimin e menstruacioneve tek vajzat si shenj\u00eb q\u00eb ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb grua, e gatshme p\u00ebr martes\u00eb, riprodhim dhe am\u00ebsi. Kjo ndodh\u00eb n\u00eb vende si Bangladesh, Etiopi, Indonezi, Nepal apo Pakistan. Martesa e hershme \u00ebsht\u00eb martes\u00eb zyrtare (ose jo zyrtare) e nj\u00eb f\u00ebmije n\u00ebn mosh\u00ebn 18 vje\u00e7are. Kjo praktik\u00eb zbatohet si p\u00ebr djemt\u00eb ashtu edhe p\u00ebr vajzat, por n\u00eb t\u00eb shumt\u00ebn e rasteve ndodh\u00eb q\u00eb nj\u00eb vajz\u00eb e re t\u00eb martohet me nj\u00eb burr\u00eb t\u00eb rritur. Martesa e hershme e f\u00ebmij\u00ebve \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje globale, por normat ndryshojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dramatike brenda dhe jasht\u00eb vendeve. N\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn, rreth 650 milion vajza dhe gra ishin t\u00eb martuara para mosh\u00ebs 18 vje\u00e7are.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb pasoj\u00eb e madhe e martesave t\u00eb hershme t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve \u00ebsht\u00eb q\u00eb shum\u00eb vajza t\u00eb martuara detyrohen t\u00eb braktisin shkoll\u00ebn, duke i privuar nga e drejta e tyre themelore p\u00ebr arsimim dhe pavar\u00ebsim. \u201cMartesat e f\u00ebmij\u00ebve ua mohon vajzave mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar, p\u00ebr tu zhvilluar dhe p\u00ebr t\u00eb realizuar potencialin e tyre t\u00eb plot\u00eb, k\u00ebshtu kjo lloj martese i shfuqizon sistematikisht ato. Kjo b\u00ebn q\u00eb ato t\u00eb jen\u00eb t\u00eb varura nga t\u00eb tjer\u00ebt gjat\u00eb t\u00ebr\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tyre, u heq atyre lirin\u00eb e zgjedhjes, i b\u00ebn ato t\u00eb prekshme nga abuzimet dhe i fut n\u00eb nj\u00eb cik\u00ebl varf\u00ebrie.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, k\u00ebto ngjarje p\u00ebrforcojn\u00eb nj\u00ebra-tjetr\u00ebn. N\u00ebse fillimi i menstruacioneve p\u00ebr nj\u00eb vajz\u00eb shihet si gatishm\u00ebri p\u00ebr martes\u00eb, ajo duhet t\u00eb braktis\u00eb shkoll\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb martohet. Anasjelltas, kur vajzat braktisin shkoll\u00ebn, ato jan\u00eb m\u00eb t\u00eb prekshme nga martesat e hershme. Ato kan\u00eb munges\u00eb t\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb ekonomike q\u00eb mund ti fus\u00eb n\u00eb nj\u00eb cik\u00ebl varf\u00ebrie. Prind\u00ebrit mund ta shohin martes\u00ebn si opsionin e vet\u00ebm p\u00ebr vajzat apo si nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ul\u00eb shpenzimet familjare.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00cbsht\u00eb vendimtare q\u00eb edukimin menstrual ta b\u00ebjm\u00eb pjes\u00eb t\u00eb nj\u00eb agjende t\u00eb zgjeruar p\u00ebr t\u00eb drejtat e sh\u00ebndetit riprodhues dhe seksual.<\/p>\n\n\n\n<p>Prind\u00ebrit dhe vajzat mund t\u00eb frik\u00ebsohen gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb nga ngacmimet seksuale t\u00eb mundshme kur menstruacionet lidhen me riprodhim, dhe k\u00ebshtu e konsiderojn\u00eb shkoll\u00ebn si nj\u00eb vend t\u00eb pasigurt\u00eb p\u00ebr vajzat e tyre t\u00eb pamartuara. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, prind\u00ebrit mund t\u00eb preferojn\u00eb q\u00eb vajzat t\u00eb martohen p\u00ebr t\u00eb kontribuar n\u00eb t\u00eb ardhurat e familjes ose ti japin p\u00ebrpar\u00ebsi njohurive q\u00eb nuk m\u00ebsohen n\u00eb shkoll\u00eb, t\u00eb tilla si m\u00ebnyra e mir\u00ebmbajtjes s\u00eb pun\u00ebve q\u00eb lidhen me sht\u00ebpin\u00eb. Mungesa n\u00eb shkoll\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e zakonshme n\u00eb mjediset e varf\u00ebra. Zonat rurale ku vajzat q\u00eb tashm\u00eb jan\u00eb n\u00eb disavantazh nga normat shoq\u00ebrore kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb humbasin mund\u00ebsit\u00eb n\u00eb arsim.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nevoja p\u00ebr k\u00ebrkime t\u00eb bazuara n\u00eb prova<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00cbsht\u00eb thelb\u00ebsore t\u00eb kuptohet ndikimi i ciklit menstrual t\u00eb nj\u00eb vajze n\u00eb arsimimin q\u00eb ajo merr, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb gjejm\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb ndjeshme kulturore dhe zgjidhje t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr arsyet e ndryshme t\u00eb mungesave n\u00eb shkoll\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00ebse i l\u00ebm\u00eb k\u00ebto tema t\u00eb pa hulumtuara n\u00eb fush\u00ebn akademike mund t\u00eb ket\u00eb efekte negative afatgjata p\u00ebr brezat e ardhsh\u00ebm t\u00eb vajzave. N\u00ebse ndikimi i menstruacioneve n\u00eb vijimin e shkoll\u00ebs mbetet i pa verifikuar dhe i pasigurt\u00eb, veprimet e nevojshme mund t\u00eb neglizhohen, apo \u00e7do veprim i nd\u00ebrmarr\u00eb p\u00ebr t\u00eb korrigjuar k\u00ebt\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb i gabuar dhe joefikas. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ne nuk mund ta zgjidhim k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje themelore. Pa nj\u00eb d\u00ebshmi t\u00eb konsiderueshme donator\u00ebt kan\u00eb mjete t\u00eb kufizuara p\u00ebr t\u00eb mbyllur hendekun gjinor.<\/p>\n\n\n\n<p>Sh\u00ebndeti dhe higjiena menstruale \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtje e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye nuk duhet t\u00eb mbetet e panjohur. Shkall\u00ebzimi i lart\u00eb i hulumtimit mbi munges\u00ebn n\u00eb shkoll\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb menstruacioneve mund t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb trajtimin e tabuve rreth menstruacioneve dhe t\u00eb avokoj\u00eb p\u00ebr sh\u00ebrbime dhe edukim p\u00ebr ti ndihmuar vajzat t\u00eb vijojn\u00eb shkoll\u00ebn, t\u00eb marrin arsim cil\u00ebsor dhe ti mbajm\u00eb larg nga martesat kur ato jan\u00eb adoleshente apo f\u00ebmij\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Arsimimi konsiderohet si nj\u00eb element kryesor n\u00eb sh\u00ebndetin menstrual. Edukimi para menstrual ofron nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb edukuar adoleshent\u00ebt mbi ndryshimet q\u00eb ndodhin n\u00eb trupin e tyre, sistemin riprodhues, pjellorin\u00eb, kontracepsionin, rreziku nga s\u00ebmundjet e transmetueshme HIV\/AIDS. Gjithashtu edukimi mund t\u00eb jet\u00eb pik\u00eb hyr\u00ebse p\u00ebr t\u00eb filluar bised\u00ebn mbi martesat e f\u00ebmij\u00ebve dhe si ti parandalojm\u00eb ato. Menstruacionet kan\u00eb nj\u00eb efekt m\u00eb t\u00eb theksuar n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e arsimit sesa aspektet e tjera t\u00eb pubertetit, pasi p\u00ebrfshijn\u00eb m\u00ebsimin si dhe element t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb ndikohen nga infrastruktura e shkoll\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Prandaj, \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore q\u00eb edukimi menstrual t\u00eb jet\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb agjende t\u00eb zgjeruar p\u00ebr t\u00eb drejtat e sh\u00ebndetit seksual dhe riprodhues, si dhe p\u00ebr sh\u00ebndetin e grave gjat\u00eb ciklit jet\u00ebsor, jo vet\u00ebm duke u p\u00ebrqendruar n\u00eb procesin riprodhues, por edhe n\u00eb informacionin mbi sh\u00ebndetin.<\/p>\n\n\n\n<p>Menstruacionet jan\u00eb treguesi biologjik q\u00eb nuk jemi shtatz\u00ebn\u00eb. Kur nj\u00eb personit i vijn\u00eb menstruacionet do t\u00eb thot\u00eb se veza q\u00eb \u00ebsht\u00eb l\u00ebshuar nga vezorja e saj nuk \u00ebsht\u00eb fekonduar me sukses. Kjo pjes\u00eb natyrore dhe vitale e ciklit riprodhues n\u00eb asnj\u00eb rrethan\u00eb nuk duhet t\u00eb jet\u00eb rrezik p\u00ebr mir\u00ebqenien dhe zhvillimin e vajz\u00ebs duke i dh\u00ebn\u00eb fund arsimimit t\u00eb saj ose duke sinjalizuar se ajo \u00ebsht\u00eb e gatshme p\u00ebr martes\u00eb. Kjo duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb normale e rritjes.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mariana de la Roche<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nikki van de Veerdonk<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>E p\u00ebrktheu: Greta Avdyli<\/p>\n\n\n\n<p>Tekstin origjinal mund ta gjeni n\u00eb: <a href=\"https:\/\/apolitical.co\/solution-articles\/en\/just-how-much-can-menstruation-affect-girls-education\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/apolitical.co\/solution-articles\/en\/just-how-much-can-menstruation-affect-girls-education<\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":2416,"template":"","class_list":["post-2415","lexo-post","type-lexo-post","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Sa ndikojn\u00eb menstruacionet n\u00eb arsimimin e vajzave? - QIKA<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/qika.org\/lexime\/sa-ndikojne-menstruacionet-ne-arsimimin-e-vajzave\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Sa ndikojn\u00eb menstruacionet n\u00eb arsimimin e vajzave? - QIKA\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Sipas Bank\u00ebs Bot\u00ebrore, qasja e vajzave n\u00eb shkoll\u00eb \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb qendrore e \u00e7rr\u00ebnjosjes s\u00eb varf\u00ebris\u00eb globale. \u201cGrat\u00eb me arsimim m\u00eb t\u00eb mir\u00eb priren t\u00eb jen\u00eb m\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetshme, marrin pjes\u00eb m\u00eb shum\u00eb n\u00eb tregun formal t\u00eb pun\u00ebs, kan\u00eb t\u00eb ardhura m\u00eb t\u00eb larta, kan\u00eb m\u00eb pak f\u00ebmij\u00eb, martohen n\u00eb nj\u00eb mosh\u00eb m\u00eb t\u00eb von\u00eb, dhe [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/qika.org\/lexime\/sa-ndikojne-menstruacionet-ne-arsimimin-e-vajzave\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"QIKA\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-07-30T11:27:27+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/pic-33.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1667\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexime\/sa-ndikojne-menstruacionet-ne-arsimimin-e-vajzave\/\",\"url\":\"https:\/\/qika.org\/lexime\/sa-ndikojne-menstruacionet-ne-arsimimin-e-vajzave\/\",\"name\":\"Sa ndikojn\u00eb menstruacionet n\u00eb arsimimin e vajzave? - QIKA\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexime\/sa-ndikojne-menstruacionet-ne-arsimimin-e-vajzave\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexime\/sa-ndikojne-menstruacionet-ne-arsimimin-e-vajzave\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/pic-33.jpg\",\"datePublished\":\"2021-07-30T10:58:04+00:00\",\"dateModified\":\"2021-07-30T11:27:27+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexime\/sa-ndikojne-menstruacionet-ne-arsimimin-e-vajzave\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/qika.org\/lexime\/sa-ndikojne-menstruacionet-ne-arsimimin-e-vajzave\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexime\/sa-ndikojne-menstruacionet-ne-arsimimin-e-vajzave\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/pic-33.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/pic-33.jpg\",\"width\":2500,\"height\":1667},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexime\/sa-ndikojne-menstruacionet-ne-arsimimin-e-vajzave\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/qika.org\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Sa ndikojn\u00eb menstruacionet n\u00eb arsimimin e vajzave?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/qika.org\/\",\"name\":\"QIKA\",\"description\":\"Qendra p\u00ebr Informim, Kritik\u00eb dhe Aksion\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/qika.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sa ndikojn\u00eb menstruacionet n\u00eb arsimimin e vajzave? - QIKA","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/qika.org\/lexime\/sa-ndikojne-menstruacionet-ne-arsimimin-e-vajzave\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Sa ndikojn\u00eb menstruacionet n\u00eb arsimimin e vajzave? - QIKA","og_description":"Sipas Bank\u00ebs Bot\u00ebrore, qasja e vajzave n\u00eb shkoll\u00eb \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb qendrore e \u00e7rr\u00ebnjosjes s\u00eb varf\u00ebris\u00eb globale. \u201cGrat\u00eb me arsimim m\u00eb t\u00eb mir\u00eb priren t\u00eb jen\u00eb m\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetshme, marrin pjes\u00eb m\u00eb shum\u00eb n\u00eb tregun formal t\u00eb pun\u00ebs, kan\u00eb t\u00eb ardhura m\u00eb t\u00eb larta, kan\u00eb m\u00eb pak f\u00ebmij\u00eb, martohen n\u00eb nj\u00eb mosh\u00eb m\u00eb t\u00eb von\u00eb, dhe [&hellip;]","og_url":"https:\/\/qika.org\/lexime\/sa-ndikojne-menstruacionet-ne-arsimimin-e-vajzave\/","og_site_name":"QIKA","article_modified_time":"2021-07-30T11:27:27+00:00","og_image":[{"width":2500,"height":1667,"url":"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/pic-33.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/qika.org\/lexime\/sa-ndikojne-menstruacionet-ne-arsimimin-e-vajzave\/","url":"https:\/\/qika.org\/lexime\/sa-ndikojne-menstruacionet-ne-arsimimin-e-vajzave\/","name":"Sa ndikojn\u00eb menstruacionet n\u00eb arsimimin e vajzave? - QIKA","isPartOf":{"@id":"https:\/\/qika.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/qika.org\/lexime\/sa-ndikojne-menstruacionet-ne-arsimimin-e-vajzave\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/qika.org\/lexime\/sa-ndikojne-menstruacionet-ne-arsimimin-e-vajzave\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/pic-33.jpg","datePublished":"2021-07-30T10:58:04+00:00","dateModified":"2021-07-30T11:27:27+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/qika.org\/lexime\/sa-ndikojne-menstruacionet-ne-arsimimin-e-vajzave\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/qika.org\/lexime\/sa-ndikojne-menstruacionet-ne-arsimimin-e-vajzave\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/qika.org\/lexime\/sa-ndikojne-menstruacionet-ne-arsimimin-e-vajzave\/#primaryimage","url":"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/pic-33.jpg","contentUrl":"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/pic-33.jpg","width":2500,"height":1667},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/qika.org\/lexime\/sa-ndikojne-menstruacionet-ne-arsimimin-e-vajzave\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/qika.org\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Sa ndikojn\u00eb menstruacionet n\u00eb arsimimin e vajzave?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/qika.org\/#website","url":"https:\/\/qika.org\/","name":"QIKA","description":"Qendra p\u00ebr Informim, Kritik\u00eb dhe Aksion","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/qika.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qika.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/lexo-post\/2415","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qika.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/lexo-post"}],"about":[{"href":"https:\/\/qika.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/lexo-post"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qika.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2416"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qika.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2415"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}