Un\u00eb jam raportuesja e par\u00eb specialiste e BBC-s\u00eb mbi dezinformimin dhe \u00e7do dit\u00eb marr mesazhe abuzive n\u00eb media sociale. Shumica jan\u00eb aq ofenduese saq\u00eb nuk mund t\u2019i shp\u00ebrndaj pa i redaktuar. Arsyeja q\u00eb i marr k\u00ebto mesazhe? Raportimi im mbi ndikimin e komploteve dhe lajmeve t\u00eb rreme n\u00eb internet. Un\u00eb pres q\u00eb t\u00eb sfidohem dhe kritikohem – por urrejtja mizogjene e drejtuar ndaj meje \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb dukuri shum\u00eb e rregullt.<\/p>\n\n\n\n
Mesazhet jan\u00eb t\u00eb mbushura me fyerje t\u00eb bazuara n\u00eb gjini e me referenca p\u00ebr p\u00ebrdhunim, prerje koke dhe akte seksuale. Disa jan\u00eb nj\u00eb p\u00ebrzierje e teorive t\u00eb komplotit kinse un\u00eb jam e kontrolluar nga zionist\u00ebt apo kinse un\u00eb jam p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr p\u00ebrdhunimin e foshnjave.<\/p>\n\n\n\n
Nuk jam e vetme – nga politikanet n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn, yjet e emisionit Love Island<\/em> e deri tek mjeket, kam d\u00ebgjuar nga grat\u00eb q\u00eb i n\u00ebnshtrohen t\u00eb nj\u00ebjtit lloj t\u00eb urrejtjes. Nj\u00eb hulumtimi i ri sugjeron se tendenca q\u00eb grat\u00eb kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb gjasa t\u00eb marrin k\u00ebt\u00eb lloj abuzimi sesa burrat po p\u00ebrkeq\u00ebsohet dhe shpesh po kombinohet me racizmin dhe homofobin\u00eb.<\/p>\n\n\n\n Doja t\u00eb kuptoja pse kjo po ndodh, k\u00ebrc\u00ebnimin q\u00eb paraqet dhe pse faqet e mediave sociale, policia dhe qeveria nuk po b\u00ebjn\u00eb m\u00eb shum\u00eb lidhur me k\u00ebt\u00eb. K\u00ebshtu, fillova t\u00eb b\u00ebj nj\u00eb film p\u00ebr programin e BBC-s\u00eb, Panorama<\/em>.<\/p>\n\n\n\n Ne krijuam nj\u00eb llogari t\u00eb rreme n\u00eb pes\u00eb platformat m\u00eb t\u00eb njohura t\u00eb mediave sociale p\u00ebr t\u00eb par\u00eb n\u00ebse ato po promovojn\u00eb urrejtje mizogjiniste ndaj p\u00ebrdoruesve t\u00eb till\u00eb. Duke p\u00ebrdorur nj\u00eb fotografi t\u00eb krijuar nga inteligjenca artificiale, ne projektuam p\u00ebrdoruesin ton\u00eb t\u00eb rrem\u00eb q\u00eb ishte i ngjash\u00ebm me njer\u00ebzit q\u00eb m\u00eb b\u00ebnin abuzim online. P\u00ebrdoruesi yn\u00eb ishte aktiv n\u00eb p\u00ebrmbajtjen e rekomanduar nga platformat e mediave sociale, por nuk shkroi asnj\u00eb koment urrejtje.<\/p>\n\n\n\n Si pjes\u00eb e programit ton\u00eb, Demos<\/em> kreu nj\u00eb diskutim t\u00eb thell\u00eb e gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs rreth abuzimit t\u00eb marr\u00eb nga konkurrent\u00ebt e emisionit Love Island<\/em>, duke analizuar m\u00eb shum\u00eb se 90,000 postime dhe komente rreth tyre. Ky ndoshta \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend befasues p\u00ebr t\u00eb filluar studimin, por emisionet si Love Island<\/em> sh\u00ebrbejn\u00eb pothuajse si nj\u00eb mikrokozmos p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb, duke lejuar studiuesit t\u00eb krahasojn\u00eb abuzimin drejtuar burrave dhe grave me prejardhje t\u00eb ndryshme. Popullariteti i tyre gjithashtu gjeneron shum\u00eb diskutime n\u00eb internet.<\/p>\n\n\n\n P\u00ebrmes k\u00ebsaj ne zbuluam se llogaris\u00eb s\u00eb p\u00ebrdoruesit ton\u00eb iu rekomandua gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb p\u00ebrmbajtje kund\u00ebr grave si nga Facebook ashtu edhe nga Instagram, ku nj\u00eb pjes\u00eb e p\u00ebrmbajtjes p\u00ebrfshinte dhun\u00eb seksuale. Konkurrentet gra t\u00eb emisionit u sh\u00ebnjestruan n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb disproporcionale n\u00eb media sociale, madje shpesh me abuzim t\u00eb rr\u00ebnjosur n\u00eb mizogjinin\u00eb e racizmin.<\/p>\n\n\n\n Llogari abuzive t\u00eb paprekura<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kompanit\u00eb e mediave sociale thon\u00eb se ata e marrin seriozisht urrejtjen ndaj grave n\u00eb internet si dhe kan\u00eb rregulla p\u00ebr t\u00eb mbrojtur p\u00ebrdoruesit nga abuzimi. K\u00ebto rregulla p\u00ebrfshijn\u00eb pezullimin, kufizimin apo edhe mbylljen e llogarive q\u00eb p\u00ebr\u00e7ojn\u00eb urrejtje. Por p\u00ebrvoja ime sugjeron q\u00eb ata shpesh nuk e b\u00ebjn\u00eb k\u00ebt\u00eb. I kam raportuar disa nga mesazhet m\u00eb t\u00eb k\u00ebqija q\u00eb kam marr\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb n\u00eb Facebook \u2013 p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebtu edhe k\u00ebrc\u00ebnimet p\u00ebr t\u00eb ardhur n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb time e p\u00ebr t\u00eb m\u00eb p\u00ebrdhunuar. Por muaj m\u00eb von\u00eb, llogarit\u00eb e p\u00ebrdoruesve q\u00eb d\u00ebrguan k\u00ebto mesazhe mbet\u00ebn n\u00eb Facebook, s\u00eb bashku me dhjet\u00ebra llogari t\u00eb tjera n\u00eb Instagram dhe Twitter q\u00eb b\u00ebjn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin abuzim.<\/p>\n\n\n\n Rezulton se p\u00ebrvoja ime \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb modeli. Hulumtimi i ri p\u00ebr programin e lartp\u00ebrmendur, i kryer nga Qendra p\u00ebr Luftimin e Urrejtjes Digjitale tregon sesi 97% e 330 llogarive q\u00eb d\u00ebrguan komente abuzuese mizogjiniste n\u00eb Twitter dhe Instagram mbet\u00ebn n\u00eb rrjete edhe pasi u raportuan.<\/p>\n\n\n\n Twitter dhe Instagram thon\u00eb se ata nd\u00ebrmarrin veprime kur shkelen rregullat e tyre dhe mbyllja e llogarive nuk \u00ebsht\u00eb opsioni i vet\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n Identifikimi i llogarive<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kurioze p\u00ebr at\u00eb se kush i posedonte llogarit\u00eb q\u00eb m\u00eb d\u00ebrgonin komente abuzuese mua dhe grave tjera, fillova t\u2019i vizitoj profilet e personave n\u00eb fjal\u00eb. Shumica ishin burra dhe banonin n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar. Duke filluar nga etiketimet si ” lop\u00eb e \u00e7mendur” e deri te k\u00ebrc\u00ebnimi se do t\u00eb m\u00eb gjejn\u00eb dhe do t\u00eb m\u00eb sulmoj\u00eb me dhun\u00eb ose seksualisht, llogari t\u00eb shumta pa pushim m\u00eb bombardojn\u00eb me fyerje t\u00eb bazuara gjinore.<\/p>\n\n\n\n Rezulton se ata jan\u00eb njer\u00ebz t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb \u2013 jo robot\u00eb. Nj\u00ebri nga ta \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tifoz i Spurs, si un\u00eb. Nj\u00eb tjet\u00ebr p\u00eblqen gatimin vegan. Nj\u00ebri, llogaria e t\u00eb cilit ishte anonime, madje kishte shp\u00ebrndar\u00eb vendndodhjen e tij duke postuar n\u00eb Twitter.<\/p>\n\n\n\n Un\u00eb i shkrova atyre dhe nj\u00ebri nga ta, i quajtur Steve, nj\u00eb shofer furgoni n\u00eb t\u00eb 60-at e tij, pranoi t\u00eb fliste me mua n\u00eb telefon. Mesazhet q\u00eb ai m\u00eb kishte d\u00ebrguar ishin m\u00eb pak ofenduese sesa shumica e mesazheve q\u00eb marr \u2013 ato t\u00eb tijat ishin kryesisht fyerje t\u00eb bazuara n\u00eb gjini.<\/p>\n\n\n\n Ashtu si shum\u00eb mbajt\u00ebs t\u00eb llogarive q\u00eb m\u00eb d\u00ebrguan urrejtje, ai \u00ebsht\u00eb thell\u00ebsisht i p\u00ebrkushtuar n\u00eb teorit\u00eb e komplotit n\u00eb internet. Si t\u00eb tjer\u00ebt, abuzimi q\u00eb ai m\u00eb d\u00ebrgoi gjithashtu kishte baz\u00eb n\u00eb faktin se un\u00eb isha grua. N\u00eb fillim ai m\u00eb tha se nuk mendonte se mesazhet e tij ishin aq t\u00eb k\u00ebqija – por un\u00eb i shpjegova se pse ato n\u00eb fakt ishin t\u00eb tilla.<\/p>\n\n\n\n “Un\u00eb ndoshta kam b\u00ebr\u00eb nj\u00eb gabim. Un\u00eb jam nj\u00eb njeri mjaft i drejt\u00eb”, tha ai.<\/p>\n\n\n\n Ai vuri n\u00eb dukje se ai n\u00eb fakt vet\u00eb merr urrejtje n\u00eb internet nga “njer\u00ebzit q\u00eb besojn\u00eb n\u00eb ngrohjen globale dhe nga ata q\u00eb besojn\u00eb se 11 shtatori ka ndodhur”. Ata njer\u00ebz po i p\u00ebrgjigjen teorive t\u00eb komplotit q\u00eb Steve poston n\u00eb media sociale. Un\u00eb po shpresoj se kjo mund ta ndihmoj\u00eb at\u00eb t\u00eb kuptoj\u00eb se pse urrejtja nuk ishte p\u00ebrgjigja e duhur dhe kur arrit\u00ebm n\u00eb fund t\u00eb bised\u00ebs son\u00eb, mendoj se ai filloi ta kuptonte k\u00ebt\u00eb ide.<\/p>\n\n\n\n Biseda jon\u00eb m\u00eb b\u00ebri t\u00eb mendoj p\u00ebr at\u00eb se \u00e7far\u00eb p\u00ebrdoruesit q\u00eb d\u00ebrgojn\u00eb urrejtje mund t\u00eb shohin n\u00eb rrjetet e tyre sociale. Doja t\u00eb shihja n\u00ebse algoritmet e mediave sociale po promovojn\u00eb edhe m\u00eb shum\u00eb mizogjini tek llogari t\u00eb ngjashme me ato q\u00eb abuzojn\u00eb me grat\u00eb n\u00eb internet. K\u00ebshtu q\u00eb un\u00eb krijova nj\u00eb personazh t\u00eb rrem\u00eb n\u00eb internet t\u00eb quajtur Barry n\u00eb 5 platforma t\u00eb ndryshme.<\/p>\n\n\n\n T\u00eb gjitha kompanit\u00eb kryesore t\u00eb mediave sociale thon\u00eb se nuk promovojn\u00eb urrejtje n\u00eb platformat e tyre dhe marrin masa p\u00ebr ta ndaluar at\u00eb. Secili prej tyre ka algoritme q\u00eb t\u00eb na ofrojn\u00eb p\u00ebrmbajtje bazuar n\u00eb gj\u00ebrat q\u00eb kemi postuar, p\u00eblqyer ose shikuar n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn. Por \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb dihet se \u00e7far\u00eb kompanit\u00eb promovojn\u00eb p\u00ebr secilin p\u00ebrdorues ve\u00e7 e ve\u00e7.<\/p>\n\n\n\n “Nj\u00eb nga m\u00ebnyrat e vetme p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb krijosh manualisht nj\u00eb profil dhe t\u00eb shoh\u00ebsh llojin e p\u00ebrmbajtjes q\u00eb t\u00eb sugjeron vet\u00eb platforma, n\u00eb momentin q\u00eb ju filloni t\u00eb ndiqni grupe ose faqe t\u00eb caktuara”, shpjegon ekspertja e mediave sociale Chloe Colliver, e cila m\u00eb k\u00ebshilloi p\u00ebr eksperimentin.<\/p>\n\n\n\n Ajo punon p\u00ebr Institutin p\u00ebr Dialog Strategjik, ku shqyrton ekstremizmin dhe dezinformimin n\u00eb mediat sociale. Ajo ka ndihmuar gazetar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb edhe m\u00eb par\u00eb dhe m\u00eb k\u00ebshillon se si mund t’i krijoj profilet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb etike dhe reale – duke b\u00ebr\u00eb minimalen e nevojshme p\u00ebr t\u00eb testuar algoritmet.<\/p>\n\n\n\n Llogarit\u00eb e Barry-t bazoheshin n\u00eb llogari t\u00eb shumta q\u00eb m\u00eb kishin sulmuar online. Ashtu si ato llogari, Barry ishte kryesisht i interesuar n\u00eb p\u00ebrmbajtje rreth teorive t\u00eb konspiracionit dhe kund\u00ebr vaksin\u00ebs si dhe poashtu ndoqi nj\u00eb sasi t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb profileve me p\u00ebrmbajtje kund\u00ebr grave. Ai gjithashtu postoi disa postime me gjuh\u00eb abuzuese n\u00eb profilin e tij – n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb algoritmet t\u00eb dinin q\u00eb n\u00eb fillim se ai kishte nj\u00eb llogari q\u00eb p\u00ebrdorte gjuh\u00eb abuzive p\u00ebr grat\u00eb. Por ndryshe nga llogarit\u00eb reale, ai nuk i d\u00ebrgoi mesazhe drejtp\u00ebrdrejt asnj\u00eb gruaje.<\/p>\n\n\n\n Gjat\u00eb dy jav\u00ebsh, hyja n\u00eb profil \u00e7do dy dit\u00eb dhe ndiqja rekomandimet, postoja n\u00eb profilet e Barry-t, p\u00eblqeja postime dhe shikoja video.<\/p>\n\n\n\n Pas vet\u00ebm nj\u00eb jave, faqet kryesore t\u00eb rekomanduara p\u00ebr t’u ndjekur n\u00eb Facebook dhe Instagram ishin pothuajse t\u00eb gjitha mizogjene. N\u00eb fund t\u00eb eksperimentit, Barry-t iu promovua gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb p\u00ebrmbajtje kund\u00ebr grave. Disa nga k\u00ebto p\u00ebrmbajtje p\u00ebrfshinin dhun\u00eb seksuale, shaka shqet\u00ebsuese rreth akteve seksuale dhe p\u00ebrmbajtje q\u00eb falin p\u00ebrdhunimin, ngacmimin dhe dhun\u00ebn gjinore.<\/p>\n\n\n\n Atij poashtu iu promovuan ideologji ekstreme. Kjo p\u00ebrfshinte l\u00ebvizjen incel<\/em> – nj\u00eb n\u00ebnkultur\u00eb n\u00eb internet q\u00eb inkurajon burrat t\u00eb faj\u00ebsojn\u00eb grat\u00eb p\u00ebr problemet n\u00eb jet\u00ebn e tyre. L\u00ebvizja esht\u00eb lidhur me disa akte dhune, duke p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebtu t\u00eb sht\u00ebnat e fundit n\u00eb Plymouth.<\/p>\n\n\n\n “N\u00ebse do t\u00eb ishte nj\u00eb person i v\u00ebrtet\u00eb, [Barry] do ta kishte gjetur veten n\u00eb nj\u00eb komunitet urrejt\u00ebs plot me p\u00ebrmbajtje mizogjene shum\u00eb shpejt – brenda dy jav\u00ebsh”, thot\u00eb Colliver.<\/p>\n\n\n\n N\u00eb vend se ta ndalojn\u00eb Barry-n t\u00eb ekspozohet ndaj p\u00ebrmbajtjes kund\u00ebr grave, Facebook dhe Instagram duket se e kan\u00eb promovuar at\u00eb tek ai. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, n\u00eb TikTok nuk kishte p\u00ebrmbajtje kund\u00ebr grave nd\u00ebrsa n\u00eb Twitter shum\u00eb pak. YouTube sugjeroi vet\u00ebm disa video t\u00eb pafavorshme ndaj grave.<\/p>\n\n\n\n Facebook, i cili gjithashtu ka n\u00eb pron\u00ebsi Instagramin, thot\u00eb se p\u00ebrpiqet t\u00eb mos rekomandoj\u00eb p\u00ebrmbajtje q\u00eb shkel rregullat e tij dhe po p\u00ebrmir\u00ebson teknologjin\u00eb e tij p\u00ebr t\u00eb gjetur dhe hequr abuzimin m\u00eb shpejt. YouTube thot\u00eb se ka “politika t\u00eb rrepta” p\u00ebr urrejtjen dhe heq “shpejt” p\u00ebrmbajtjet q\u00eb shkelin rregullat e platform\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n Interesi kryesor i Barry ishte fillimisht tek teorit\u00eb e konspiracionit dhe prisja q\u00eb ai t\u00eb p\u00ebrmbytej me at\u00eb lloj p\u00ebrmbajtjeje n\u00eb fillim. Por kjo nuk ndodhi.<\/p>\n\n\n\n Faqet e mediave sociale jan\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00ebn presion n\u00eb rritje p\u00ebr t\u00eb mos promovuar informacione mashtruese n\u00eb lidhje me vaksinat dhe pandemin\u00eb. Por pse nuk ka ndodhur kjo me p\u00ebrmbajtjen mizogjene n\u00eb Facebook dhe Instagram?<\/p>\n\n\n\n “Ata po i shikojn\u00eb interesat e tyre duke ushqyer interesin e njer\u00ebzve p\u00ebr p\u00ebrmbajtje t\u00eb tmerrshme, t\u00eb dhunshme, shpesh mizogjiniste”, thot\u00eb Colliver. Gati tre miliard\u00eb njer\u00ebz n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn p\u00ebrdorin Facebook – dhe vitin e kaluar platforma fitoi mesatarisht 32 dollar\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhura nga reklamat p\u00ebr \u00e7do p\u00ebrdorues. Sa m\u00eb gjat\u00eb t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb njer\u00ebzit n\u00eb platform\u00eb, aq m\u00eb shum\u00eb reklama shet dhe aq m\u00eb shum\u00eb para fiton gjigandi i teknologjis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n Facebook thot\u00eb se mbrojtja e komunitetit t\u00eb tij \u00ebsht\u00eb “m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme se sa maksimizimi i fitimeve”.<\/p>\n\n\n\n Platforma poashtu ka prezantuar disa masa t\u00eb reja p\u00ebr t\u00eb trajtuar urrejtjen e seksualizuar q\u00eb i drejtohet gazetar\u00ebve, politikan\u00ebve dhe p\u00ebrdoruesve t\u00eb famsh\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n Dhuna n\u00eb jet\u00ebn reale<\/strong><\/p>\n\n\n\n Un\u00eb kam marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb nj\u00eb k\u00ebrkim p\u00ebr agjencin\u00eb kulturore t\u00eb OKB-s\u00eb, Unesco, e cila shikon ndikimin e urrejtjes n\u00eb internet. Studiuesja kryesore Julie Posetti dhe ekipi i saj pyet\u00ebn m\u00eb shum\u00eb se 800 gra, gazetare si un\u00eb, p\u00ebr p\u00ebrvojat e tyre me urrejtje n\u00eb internet.<\/p>\n\n\n\n M\u00eb pas ata studiuan disa nga rr\u00ebfimet, duke p\u00ebrfshir\u00eb timin dhe at\u00eb t\u00eb fitueses s\u00eb \u00e7mimit Nobel p\u00ebr Paqe, Maria Ressa. Ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gazetare hulumtuese nga Filipinet, e cila merr shum\u00eb abuzim n\u00eb internet dhe thot\u00eb se vesh nj\u00eb jelek anti-plumb sepse ka frik\u00eb se mos e sulmojn\u00eb.<\/p>\n\n\n\n \u201cDhuna n\u00eb internet \u00ebsht\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb forma e ri e konfliktit me t\u00eb cil\u00ebn grat\u00eb p\u00ebrballen nd\u00ebrkomb\u00ebtarisht\u201d, m\u00eb thot\u00eb Posetti.<\/p>\n\n\n\n Nj\u00ebzet p\u00ebrqind e grave q\u00eb iu p\u00ebrgjigj\u00ebn sondazhit t\u00eb OKB-s\u00eb, n\u00eb bashk\u00ebpunim me Qendr\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr Gazetar\u00ebt (ICFJ), than\u00eb se tashm\u00eb kishin p\u00ebrjetuar sulme n\u00eb jet\u00ebn reale, duke p\u00ebrfshir\u00eb p\u00ebrndjekjen dhe sulmin fizik.<\/p>\n\n\n\n Un\u00eb jam ve\u00e7an\u00ebrisht e shqet\u00ebsuar p\u00ebr disa nga komentet e urrejtjes q\u00eb marr n\u00eb internet, duke p\u00ebrfshir\u00eb disa nga nj\u00eb burr\u00eb q\u00eb duket se ka nj\u00eb prirje paraprake p\u00ebr ndjekjen e grave. Por un\u00eb kam mbetur e frustruar nga p\u00ebrgjigja e policis\u00eb. Pas nj\u00eb vale abuzimi n\u00eb fund t\u00eb prillit t\u00eb k\u00ebtij viti, kam raportuar n\u00eb polici k\u00ebrc\u00ebnimet m\u00eb serioze, p\u00ebrfshir\u00eb edhe dhun\u00ebn seksuale. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb vep\u00ebr penale t\u00eb d\u00ebrgosh mesazhe q\u00eb jan\u00eb jasht\u00ebzakonisht fyese ose t\u00eb turpshme me q\u00ebllim t\u00eb t\u00eb shkaktuarit shqet\u00ebsim.<\/p>\n\n\n\n Fillimisht kontaktova nj\u00eb oficere dhe ndava provat e mia t\u00eb abuzimit me t\u00eb – por e mora vesh vet\u00ebm disa jav\u00eb m\u00eb von\u00eb, kur m\u00eb tha se po nd\u00ebrronte ekipin e saj, se \u00e7\u00ebshtja ime po kalonte tek nj\u00eb ekip tjet\u00ebr por nuk kishte asnj\u00eb p\u00ebrparim. Un\u00eb nuk u kontaktova nga nj\u00eb oficer i ri nd\u00ebrlidh\u00ebs deri n\u00eb korrik – kur u b\u00eb e qart\u00eb se provat q\u00eb kisha ndar\u00eb fillimisht me policin\u00eb, ata i kishin humbur, di\u00e7ka q\u00eb ata e pranuan m\u00eb von\u00eb.<\/p>\n\n\n\n U p\u00ebrpoqa t’i raportoja oficerit t\u00eb ri nj\u00eb grup tjet\u00ebr k\u00ebrc\u00ebnimesh p\u00ebr p\u00ebrdhunim, k\u00ebrc\u00ebnime me vdekje dhe mesazhe abuzive n\u00eb fund t\u00eb korrikut. Kur u takuam personalisht n\u00eb mes t\u00eb gushtit, oficeri pranoi se ai nuk ishte personi i duhur p\u00ebr t\u00eb trajtuar \u00e7\u00ebshtjen dhe se ajo duhej t’i kalonte nj\u00eb ekipi specialist\u00ebsh. Akoma m\u00eb shum\u00eb vonesa dhe megjith\u00ebse serioziteti i mesazheve u pranua, kishte pak opsione p\u00ebr mb\u00ebshtetjen e viktimave.<\/p>\n\n\n\n Nga fundi i gushtit, isha me oficerin tim t\u00eb tret\u00eb nd\u00ebrlidh\u00ebs t\u00eb policis\u00eb – i cili m\u00eb k\u00ebrkoi t\u00eb rishikoja portofolin e provave q\u00eb tashm\u00eb kisha d\u00ebrguar, duke i ndar\u00eb se cilat mesazhe ishin nga Twitter, Instagram dhe Facebook pasi ai nuk ishte i sigurt se si t’i p\u00ebrdorte platformat.<\/p>\n\n\n\n Oficeri im i fundit nd\u00ebrlidh\u00ebs ka k\u00ebrkuar m\u00eb shum\u00eb informacion nga faqet e mediave sociale – por ende nuk ka p\u00ebrparim.<\/p>\n\n\n\n Sipas t\u00eb dh\u00ebnave nga disa forca policore, gjat\u00eb pes\u00eb viteve t\u00eb fundit numri i njer\u00ebzve q\u00eb raportojn\u00eb urrejtje n\u00eb internet gati \u00ebsht\u00eb trefishuar. Por gjat\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs periudh\u00eb, ka pasur vet\u00ebm nj\u00eb rritje prej 32% n\u00eb numrin e arrestimeve. Viktimat jan\u00eb kryesisht gra.<\/p>\n\n\n\n Ngrita shqet\u00ebsime se njer\u00ebzit q\u00eb m\u00eb d\u00ebrgonin keqtrajtim mund t\u00eb vinin n\u00eb pun\u00ebn time – por thjesht m\u00eb than\u00eb t\u00eb telefonoja 999 n\u00ebse ndihesha n\u00eb rrezik.<\/p>\n\n\n\n Policia Metropolitane thot\u00eb se e marrin shum\u00eb seriozisht urrejtjen n\u00eb internet dhe se \u00e7\u00ebshtja ime \u00ebsht\u00eb n\u00ebn hetim aktiv.<\/p>\n\n\n\n K\u00ebshilli Komb\u00ebtar i Shefave t\u00eb Policis\u00eb thot\u00eb se policia i merr seriozisht t\u00eb gjitha raportet e komunikimeve me q\u00ebllim t\u00eb keq dhe do t\u2019i hetoj\u00eb ato, por duhet t’i jap\u00eb p\u00ebrpar\u00ebsi burimeve t\u00eb limituara. Ata thot\u00eb se mund t\u00eb nd\u00ebrmarrin veprime t\u00eb tjera p\u00ebrve\u00e7 arrestimeve.<\/p>\n\n\n\n Zgjidhjet?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Draft propozimet nga OKB p\u00ebr t’i b\u00ebr\u00eb kompanit\u00eb e mediave sociale t\u00eb mbrojn\u00eb grat\u00eb m\u00eb mir\u00eb jan\u00eb ndar\u00eb ekskluzivisht me Panorama-n<\/em>. Ata po b\u00ebjn\u00eb thirrje q\u00eb platformat e mediave sociale t\u00eb prezantojn\u00eb etiketa p\u00ebr llogarit\u00eb q\u00eb kan\u00eb pasur histori t\u00eb d\u00ebrgimit t\u00eb abuzimeve mizogjene. Ata duan t\u00eb shohin m\u00eb shum\u00eb moderator\u00eb njer\u00ebzor q\u00eb marrin vendime p\u00ebr materiale ofenduese si dhe nj\u00eb sistem paralajm\u00ebrimi t\u00eb hersh\u00ebm p\u00ebr p\u00ebrdoruesit kur ata mendojn\u00eb se abuzimi online mund t\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzohet n\u00eb d\u00ebm real.<\/p>\n\n\n\n “Ne do t\u00eb donim q\u00eb dhuna online me baz\u00eb gjinore t\u00eb trajtohej t\u00eb pakt\u00ebn aq seriozisht sa u trajtua dezinformimi gjat\u00eb pandemis\u00eb”, shpjegon Julie Posetti e cila drejtoi k\u00ebrkimin q\u00eb nxiti k\u00ebto rekomandime.<\/p>\n\n\n\n “Un\u00eb mendoj se ne duhet ta sfidojm\u00eb gjendjen aktuale. Un\u00eb nuk mendoj se \u00ebsht\u00eb n\u00eb interesin e askujt q\u00eb grat\u00eb abuzohen vazhdimisht, n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb burrat nuk e p\u00ebrjetojn\u00eb. E sidomos nuk duhet t\u00eb mendojm\u00eb se k\u00ebshtu \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra se si gj\u00ebrat funksionojn\u00eb”, thot\u00eb Ruth Davidson.<\/p>\n\n\n\n P\u00ebr grat\u00eb e t\u00eb gjitha moshave – duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe veten – kjo do t\u00eb thot\u00eb se duhet t\u00eb refuzojm\u00eb ngacmimet q\u00eb marrim n\u00eb mediat sociale.<\/p>\n\n\n\n