Aborti dhe metodat e kontrollit t\u00eb lindjes jan\u00eb po aq t\u00eb lashta sa qytet\u00ebrimi.<\/p>\n\n\n\n
T\u00eb krishter\u00ebt ungjillor\u00eb jan\u00eb p\u00ebrpjekur prej koh\u00ebsh t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb politikat e qeveris\u00eb rreth abortit dhe planifikimit familjar bazuar n\u00eb fragmentet e Dhiat\u00ebs s\u00eb Vjet\u00ebr n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn thuhet se nj\u00eb fetus ka jet\u00eb dhe duhet t\u00eb mbrohet. I nj\u00ebjti tekst \u00ebsht\u00eb edhe n\u00eb librin e shenjt\u00eb tek Bibla Hebraike e Judaizmit, nd\u00ebrsa me kalimin e koh\u00ebs tradita hebraike ka ardhur n\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb kund\u00ebrt duke pohuar se fetuset nuk kan\u00eb shpirt dhe nd\u00ebrprerja e shtatz\u00ebnis\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb krim. Madje edhe k\u00ebmb\u00ebngul\u00eb n\u00ebse jeta e n\u00ebn\u00ebs \u00ebsht\u00eb n\u00eb rrezik, aborti \u00ebsht\u00eb i domosdosh\u00ebm. Studimet nga Qendra K\u00ebrkimore Pew<\/em> tregojn\u00eb se 83% e atyre n\u00eb komunitetet hebraike n\u00eb SHBA mb\u00ebshtesin t\u00eb drejtat e abortit (krahasuar me 73% t\u00eb popullsis\u00eb s\u00eb p\u00ebrgjithshme).<\/p>\n\n\n\n Talmudi, nj\u00eb tekst hebre dypjes\u00ebsh i p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga mendime, debate dhe diskutime me vler\u00eb shekullore, shpjegon se p\u00ebr dyzet dit\u00ebt e para t\u00eb shtatz\u00ebnis\u00eb, fetusi konsiderohet “thjesht l\u00ebng” dhe pjes\u00eb e nj\u00eb gruaje deri n\u00eb lindje. Foshnja nuk konsiderohet \u2018nefesh\u2019 (fjal\u00eb hebraisht p\u00ebr \u2018shpirtin\u2019) derisa koka e tij t\u00eb ket\u00eb dal\u00eb n\u00eb jet\u00eb. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, aborti lejohet nga \u2018pikuach nefesh\u2019, parimi n\u00eb ligjin hebre q\u00eb ruajtja e nj\u00eb jete njer\u00ebzore tejkalon pothuajse t\u00eb gjitha konsideratat e tjera fetare.<\/p>\n\n\n\n \u201cUn\u00eb gjithmon\u00eb i kam sh\u00ebrbyer dhe kam shikuar politik\u00ebn p\u00ebrmes nj\u00eb lente hebreje. K\u00ebshtu p\u00ebr mua, kur mendoj p\u00ebr t\u00eb drejt\u00ebn e nj\u00eb gruaje p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb zgjedhjet e saj riprodhuese, tradita hebraike q\u00eb m\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00ebsuar gjithmon\u00eb thot\u00eb se jeta ekzistuese duhet t\u00eb ket\u00eb p\u00ebrpar\u00ebsi mbi jet\u00ebn e mundshme, jeta e gruas dhe dhimbja e saj t\u00eb ket\u00eb p\u00ebrpar\u00ebsi mbi nj\u00eb fetus\u201d, tha p\u00ebrfaq\u00ebsuesja amerikane Debbie Wasserman Schultz, gruaja e par\u00eb hebraike q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsoi Florid\u00ebn n\u00eb Kongres.<\/p>\n\n\n\n Prej koh\u00ebsh ka pasur mb\u00ebshtetje t\u00eb p\u00ebrhapur n\u00eb mesin e komuniteteve hebraike p\u00ebr autonomin\u00eb trupore t\u00eb grave, ndryshe nga pakica e vog\u00ebl por shum\u00eb e zhurmshme q\u00eb i sheh grat\u00eb si, sipas fjal\u00ebve t\u00eb George Carlin, “brengos\u00ebse p\u00ebr shtetin”. K\u00ebshilli Komb\u00ebtar i Grave Hebraike, nj\u00eb organizat\u00eb 126-vje\u00e7are, ndihmoi n\u00eb krijimin e disa prej klinikave t\u00eb para t\u00eb kontrollit t\u00eb lindjeve n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Shtetet e Bashkuara.<\/p>\n\n\n\n Megjithat\u00eb, historia e abortit dhe kontrollit t\u00eb lindjeve shkon shum\u00eb m\u00eb prapa n\u00eb histori dhe tregon se pse aborti i ligjsh\u00ebm, i arritsh\u00ebm dhe i sigurt duhet t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb!<\/p>\n\n\n\n Metodat e hershme mbi kontrollin e lindjes ishin t\u00eb diskutueshme n\u00eb rastet m\u00eb t\u00eb mira dhe t\u00eb rrezikshme n\u00eb rastet m\u00eb t\u00eb k\u00ebqija.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Metodat m\u00eb t\u00eb hershme t\u00eb njohura t\u00eb kontrollit t\u00eb lindjes datojn\u00eb mij\u00ebra vjet, q\u00eb nga Mesopotamia e lasht\u00eb, rreth vitit 1850 PES. Rrotullat e zbuluara t\u00eb papirusit p\u00ebrmbajn\u00eb udh\u00ebzime se si t\u00eb p\u00ebrzihet mjalta s\u00eb bashku me gjethet akacieje dhe garza p\u00ebr ta lyer qaf\u00ebn e mitr\u00ebs q\u00eb t\u00eb mos dep\u00ebrtoj sperma. Papirusi gjinekologjik Kahun<\/em> p\u00ebrmban p\u00ebrshkrimet e pesaris\u00eb (blloqe q\u00eb futen n\u00eb vagjin\u00eb nga \u00e7am\u00e7ak\u00ebzi) t\u00eb akacies q\u00eb p\u00ebrdorej si kontraceptiv.<\/p>\n\n\n\n Nd\u00ebrsa egjiptian\u00ebt e lasht\u00eb dhe mesopotamian\u00ebt p\u00ebrzien plehun e krokodilit me p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs t\u00eb tjer\u00eb p\u00ebr t\u00eb formuar pesarin\u00eb.<\/p>\n\n\n\n Grat\u00eb n\u00eb Egjiptin e lasht\u00eb, asirianet, greket dhe kinezet u p\u00ebrpoq\u00ebn t\u00eb parandalonin ngjizjen duke pir\u00eb nj\u00eb ose nj\u00eb kombinim t\u00eb substancave helmuese t\u00eb merkurit t\u00eb l\u00ebngsh\u00ebm, plumbit t\u00eb l\u00ebngsh\u00ebm ose arsenikut, t\u00eb cilat \u00e7uan n\u00eb d\u00ebshtim t\u00eb veshkave dhe mushk\u00ebrive, si dhe d\u00ebmtime n\u00eb tru.<\/p>\n\n\n\n N\u00eb Egjiptin e Lasht\u00eb, nj\u00eb metod\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebr kontrollin e lindjeve ishte edhe ushqyerja e zgjatur me gji deri n\u00eb tre vjet.<\/p>\n\n\n\n Bima e silfiumit, e cila kishte prejardhjen nga Afrika e Veriut, ishte nj\u00eb kontraceptiv i popullarizuar n\u00eb Greqin\u00eb e lasht\u00eb dhe Rom\u00eb. Kultivimi i tep\u00ebrt i silfiumit, i cili rritet vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb Libis\u00eb s\u00eb sotme, p\u00ebrfundimisht shkaktoi zhdukjen e fetusit.<\/p>\n\n\n\n N\u00eb Greqin\u00eb e lasht\u00eb, shum\u00eb bim\u00eb u p\u00ebrdor\u00ebn p\u00ebr t\u00eb kontrolluar lindjet, t\u00eb tilla si asafoetida, e cila ishte pjes\u00eb e familjes s\u00eb silfiumit (tashm\u00eb e zhdukur si bim\u00eb) dhe dantella Mbret\u00ebresh\u00ebs Anne, e cila ende sot p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb kontrolluar lindjet n\u00eb Indi. Grat\u00eb gjithashtu pinin edhe kripe bakri, e cila ishte mjaft toksike, ajo tretej n\u00eb uj\u00eb dhe parandalonte shtatz\u00ebnin\u00eb deri n\u00eb nj\u00eb vit. Gjithashtu, sfungjer\u00ebt e njomur t\u00eb detit t\u00eb b\u00ebr\u00eb me uthull ishin ekuivalent me sfungjer\u00ebt modern\u00eb t\u00eb njomur n\u00eb spermicid. Nd\u00ebrsa prezervativ\u00ebt ishin b\u00ebr\u00eb nga zorr\u00ebt e deleve q\u00eb pastroheshin dhe lidheshin.<\/p>\n\n\n\n Abortet dhe kontraceptiv\u00ebt nxit\u00ebn akuza p\u00ebr magji t\u00eb zez\u00eb<\/strong><\/p>\n\n\n\n N\u00eb mesjet\u00ebn evropiane, kur Kisha Katolike d\u00ebnonte kontrollet e lindjeve si imorale, grat\u00eb q\u00eb p\u00ebrdor\u00ebn kontraceptiv\u00eb ose kishin kryer aborte u akuzuan p\u00ebr magji. Grat\u00eb eksperimentuan duke futur bar\u00ebra dhe bim\u00eb n\u00eb vagjinat e tyre q\u00eb mendonin se do t\u00eb bllokonin sperm\u00ebn, si dhe p\u00ebrzierje bimore p\u00ebr t\u00eb shkaktuar abort.<\/p>\n\n\n\n Prezervativ\u00ebt kan\u00eb ekzistuar q\u00eb nga Rilindja. Ato u shpik\u00ebn p\u00ebr shkak t\u00eb shp\u00ebrthimeve t\u00eb sifilisit n\u00eb Evrop\u00ebn Per\u00ebndimore dhe n\u00eb fillim nuk u p\u00ebrdor\u00ebn p\u00ebr parandalimin e shtatz\u00ebnis\u00eb deri n\u00eb fillim t\u00eb viteve 1600.<\/p>\n\n\n\n Ishte nj\u00eb koh\u00eb kur abortet ishin t\u00eb pakontestueshme<\/strong><\/p>\n\n\n\n N\u00eb fillim e deri n\u00eb mesin e viteve 1800, abortet u konsideruan t\u00eb ligjshme deri n\u00eb “shkelmimin”, kur l\u00ebvizja e fetusit mund t\u00eb ndihej n\u00eb bark. Nga 1830 deri m\u00eb 1860, abortet u rrit\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb konsiderueshme, ku nj\u00eb n\u00eb pes\u00eb gra shtatz\u00ebna, kryenin aborte. Grat\u00eb kishin aborte t\u00eb shkaktuara nga droga ose nga mjek\u00ebt dhe praktikuesit e tjer\u00eb t\u00eb trajnuar q\u00eb kryenin aborte kirurgjikale. Grat\u00eb e bardha, t\u00eb klas\u00ebs s\u00eb lart\u00eb ose t\u00eb mesme, t\u00eb martuara, protestante kishin kryesisht m\u00eb s\u00eb shumti aborte n\u00eb at\u00eb epok\u00eb.<\/p>\n\n\n\n Para Aktit Comstock<\/em> n\u00eb vitin 1873, kontraceptiv\u00ebt dhe aborti ishin t\u00eb ligjsh\u00ebm n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Shtetet e Bashkuara Para se t\u00eb shpikeshin kontraceptiv\u00eb m\u00eb efektiv\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb sigurt, grat\u00eb p\u00ebrdor\u00ebn supozitor\u00eb dhe pesare vagjinal\u00eb q\u00eb bllokonin spermatozoidet dhe spermicidet antiseptike.<\/p>\n\n\n\n Produktet u tregtuan si produkte t\u00eb “higjien\u00ebs fem\u00ebrore”, ose “larje femrash, tonik\u00eb femra dhe ila\u00e7e femrash\u201d.<\/p>\n\n\n\n N\u00eb gjysm\u00ebn e fundit t\u00eb shekullit XIX, teknikat e reja t\u00eb prodhimit dhe r\u00ebnia e \u00e7mimit t\u00eb llastikut rrit\u00ebn popullaritetin e prezervativ\u00ebve si nj\u00eb mjet p\u00ebr t\u00eb parandaluar shtatz\u00ebnit\u00eb dhe SIT (s\u00ebmundjet e transmetueshme seksualisht). Nd\u00ebrsa n\u00eb vitin 1909, pajisjet e para intrauterine t\u00eb b\u00ebra nga zorr\u00ebt e krimbit t\u00eb m\u00ebndafshit u prezantuan dhe u zhvilluan m\u00eb tej gjat\u00eb viteve 1920 n\u00eb Evrop\u00eb.<\/p>\n\n\n\n Qasja n\u00eb kontrollin modern t\u00eb lindjeve u zbulua nga burrat t\u00eb cil\u00ebt e mbanin sekret<\/strong><\/p>\n\n\n\n Pilulat kund\u00ebr shtatz\u00ebnis\u00eb ishin zbuluar n\u00eb vitin 1950, megjithat\u00eb, ato nuk ishin n\u00eb dispozicion deri n\u00eb vitin 1960. N\u00eb mes t\u00eb k\u00ebsaj dekade, \u00e7\u00ebshtja historike e Gjykat\u00ebs Supreme Griswold v. Connecticut<\/em>, rr\u00ebzoi vendimin q\u00eb ndalonte \u00e7iftet e martuara t\u00eb p\u00ebrdornin kontraceptiv\u00eb. Legalizimi p\u00ebr p\u00ebrdorimin e kontraceptiv\u00ebve nga \u00e7iftet e pamartuara u b\u00eb n\u00eb vitin 1972.<\/p>\n\n\n\n Gati pes\u00ebdhjet\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb, grat\u00eb arrit\u00ebn nj\u00eb fitore t\u00eb luftuar prej koh\u00ebsh me vendimin e Roe v. Wade<\/em> t\u00eb vitit 1973. Grupet e s\u00eb djatht\u00ebs ekstreme jan\u00eb p\u00ebrpjekur ta shkat\u00ebrrojn\u00eb q\u00eb nga ajo koh\u00eb k\u00ebt\u00eb vendim (pavar\u00ebsisht statistikave q\u00eb zbulojn\u00eb hipokrizin\u00eb e tyre), kjo p\u00ebrpjekje ka goditur mjaft r\u00ebnd n\u00eb Teksas me ligjin e ri kund\u00ebr abortit, i cili inkurajon taktika fashiste ku njer\u00ebzit paguhen deri n\u00eb 10.000$ n\u00ebse spiunojn\u00eb grat\u00eb e komunitetit t\u00eb tyre n\u00ebse ato d\u00ebshirojn\u00eb t\u00eb abortojn\u00eb. Aktorja Rosanna Arquette p\u00ebrmblodhi ndjenjat e shum\u00eb grave kur shkroi n\u00eb Twitter: \u201cGet your Nazi boots off our Wombs\u201d (Hiqni \u00e7izmet e juaja naziste nga mitra jon\u00eb<\/a>[PE1]<\/a> ).<\/p>\n\n\n\n Shum\u00eb mb\u00ebshtet\u00ebs t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut p\u00ebr grat\u00eb filluan t\u00eb luftonin menj\u00ebher\u00eb kund\u00ebr ueb-faqes q\u00eb kishte krijuar Teksasi p\u00ebr raportimin e aborteve derisa ajo u mbyll pas pak dit\u00ebsh. Disa madje filluan edhe t\u00eb raportonin guvernatorin e Teksasit Greg Abbott dhe disa t\u00eb tjer\u00eb p\u00ebr trajtimin e antitrupave monoklonal\u00eb q\u00eb rrjedhin nga indet e fetusit, si dhe personat q\u00eb ishin kund\u00ebr vaksin\u00ebs dhe mask\u00ebs p\u00ebr Covid-19, t\u00eb cil\u00ebt vazhdonin t\u00eb p\u00ebrhapnin virusin dhe dezinformimin. Si rrjedhoj\u00eb, GoDaddy p\u00ebrfundimisht refuzoi t\u00eb vazhdoj rregullimin e faqes meqen\u00ebse shkelte rregullat dhe parimet e sh\u00ebrbimeve t\u00eb tyre.<\/p>\n\n\n\n Gjithsesi, lufta nuk ka mbaruar. Shtetet e tjera jan\u00eb duke u p\u00ebrgatitur q\u00eb t\u00eb bashkohen me Teksasin n\u00eb k\u00ebt\u00eb rrug\u00ebtim me ide t\u00eb prapambetura. <\/p>\n\n\n\n Her\u00eb pas here statistikat kan\u00eb treguar se normat e abortit jan\u00eb m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta n\u00eb vendet ku aborti ve\u00e7se \u00ebsht\u00eb i ligjsh\u00ebm dhe i arritsh\u00ebm. P\u00ebr t\u00eb kuptuar m\u00eb mir\u00eb pasojat q\u00eb shkakton aborti i jasht\u00ebligjsh\u00ebm, mund t\u00eb marrim shembullin dhe tmerrin distopik t\u00eb Rumanis\u00eb n\u00ebn udh\u00ebheqjen e Nicolae Ceausescu.<\/p>\n\n\n\n N\u00eb dat\u00ebn 2 tetor jan\u00eb organizuar marshe t\u00eb grave n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb SHBA-n\u00eb dhe ne s\u00eb bashku me aleat\u00ebt q\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb me ne dhe mb\u00ebshtesin t\u00eb drejtat tona, do ta b\u00ebjm\u00eb z\u00ebrin ton\u00eb t\u00eb d\u00ebgjohet nd\u00ebrsa k\u00ebrkojm\u00eb p\u00ebr her\u00eb t\u00eb nj\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb q\u00eb t\u00eb drejtat tona riprodhuese dhe qasja n\u00eb siguri dhe planifikim efektiv t\u00eb familjes p\u00ebr ata q\u00eb b\u00ebjn\u00eb at\u00eb zgjedhje t\u00eb respektohen.<\/p>\n\n\n\n Jennifer Lee<\/strong><\/p>\n\n\n\n E p\u00ebrktheu: Medin\u00eb Dauti<\/p>\n\n\n\n Tekstin origjinal mund ta gjeni n\u00eb: https:\/\/aninjusticemag.com\/women-throughout-history-have-refused-to-be-host-bodies-3c5290b731a7<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"featured_media":3091,"template":"","class_list":["post-3090","lexo-post","type-lexo-post","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\n