<\/p>\n\n\n\n
Karakteri i Ev\u00ebs n\u00eb bibl\u00ebn krishtere \u00ebsht\u00eb thell\u00ebsisht i influencuar nga miti i Pandor\u00ebs dhe filozofia e Platonit.<\/em><\/p>\n\n\n\n M\u00eb shum\u00eb se \u00e7do tekst tjet\u00ebr biblik, libri i Zanafill\u00ebs ka pasur nj\u00eb ndikim fundamental n\u00eb idet\u00eb tona rreth roleve gjinore n\u00eb krishterimin per\u00ebndimor. Q\u00ebndrimet sociale rreth m\u00ebnyr\u00ebs se si burrat dhe grat\u00eb duhet t\u00eb krijojn\u00eb relacione me nj\u00ebri tjetrin kan\u00eb rrjedhur nga interpretimet e Zanafill\u00ebs 2-3. Tregimi rreth d\u00ebbimit t\u00eb Adamit dhe Ev\u00ebs nga kopshti i Edenit ka qen\u00eb nj\u00eb lente p\u00ebrmes s\u00eb cil\u00ebs jan\u00eb filtruar vazhdimisht debatet mbi gjinin\u00eb.<\/p>\n\n\n\n Pozicioni i n\u00ebnshtruar i grave p\u00ebrgjat\u00eb historis\u00eb per\u00ebndimore mendohet q\u00eb ka burimin n\u00eb k\u00ebto kapituj \u2013 t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb influencuar perspektiv\u00ebn mbi inferioritetin e grave, natyr\u00ebn e krijimit t\u00eb grave dhe \u2018mallkimin\u2019 e supozuar n\u00eb Zanafill\u00ebn 3:16.<\/p>\n\n\n\n Megjithat\u00eb, shum\u00eb nga k\u00ebto ide negative rreth \u201cgruas s\u00eb par\u00eb\u201d nuk kan\u00eb zanafill\u00ebn n\u00eb Bib\u00ebl, por n\u00eb mitologjin\u00eb dhe filozofin\u00eb greke. Idet\u00eb rreth Ev\u00ebs n\u00eb Kopshtin e Edenit dhe doktrinat e nd\u00ebrlidhura me \u201cR\u00ebnien e Njeriut\u201d dhe \u201cM\u00ebkatin Fillestar\u201d jan\u00eb influencuar nga traditat greke. Ve\u00e7an\u00ebrisht, nga filozofia platonike dhe nga tregimi mitologjik mbi Pandor\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n Interpretimet e Hershme n\u00eb Zanafill\u00ebn 2-3<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dy shpjegimet rreth krijimit n\u00eb Zanafill\u00eb, Zanafilla 1 dhe Zanafilla 2-3, p\u00ebrgjith\u00ebsisht kuptohen si t\u00eb ndara nga nj\u00ebra-tjetra, t\u00eb shkruara nga autor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm n\u00eb kontekste t\u00eb ndryshme. N\u00eb narrativ\u00ebn e par\u00eb t\u00eb krijimit, Zoti krijon nj\u00eb burr\u00eb dhe nj\u00eb grua n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb – q\u00eb \u00ebsht\u00eb interpretuar q\u00eb t\u00eb implikoj\u00eb krijimin egalitarian t\u00eb gruas dhe burrit. Narrativa e dyt\u00eb e krijimit deklaron q\u00eb Zoti krijoi Ev\u00ebn nga Adami, pasi q\u00eb ky i fundit ishte i vetmuar.<\/p>\n\n\n\n N\u00eb dekadat e fundit, akademik\u00ebt si Phyllis Trible kan\u00eb tentuar t\u00eb ri-interpretojn\u00eb narrativ\u00ebn e dyt\u00eb nga nj\u00eb perspektiv\u00eb feministe, duke argumentuar q\u00eb edhe pse Eva \u00ebsht\u00eb krijuar p\u00ebr dhe nga nj\u00eb burr\u00eb, ata u krijuan si t\u00eb barabart\u00eb. Sipas k\u00ebtij interpretimi, pabarazia mes sekseve hyri n\u00eb ekuacion pas d\u00ebbimit t\u00eb tyre nga Eden-i. Madje, ka shum\u00eb ide t\u00eb gabuara edhe rreth k\u00ebsaj pike. Eva nuk ka joshur Adamin q\u00eb t\u00eb mos i bindet Zotit dhe t\u00eb ha nga Pema e Njohjes. Nuk p\u00ebrmendet as q\u00eb Djalli merr form\u00ebn e gjarprit, dhe as Adami e as Eva nuk mallkohen nga Zoti p\u00ebr m\u00ebkatin e tyre \u2013 mallkohen toka dhe gjarpri, por jo Adami dhe Eva. Nuk p\u00ebrmendet askund q\u00eb Adami dhe Eva kan\u00eb \u201cm\u00ebkatuar\u201d dhe nuk p\u00ebrmendet \u201cr\u00ebnia e njeriut\u201d. K\u00ebto ide u formuan dhe normalizuan shekuj m\u00eb von\u00eb.<\/p>\n\n\n\n Duke u bazuar n\u00eb r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e k\u00ebsaj historie n\u00eb tradit\u00ebn krishtere, shumica do supozonin q\u00eb ajo mbart\u00eb nj\u00eb influenc\u00eb po kaq t\u00eb madhe edhe n\u00eb judaizmin antik. Por, kjo nuk \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtja. Eva nuk p\u00ebrmendet n\u00eb Bibl\u00ebn hebreje pas Zanafill\u00ebs 4; dhe vet\u00ebm nga fundi i Periudh\u00ebs s\u00eb Tempullit t\u00eb Dyt\u00eb, Adami dhe Eva fillojn\u00eb t\u00eb shfaqen vazhdimisht n\u00eb literatur\u00ebn judaike.<\/p>\n\n\n\n Interpretuesit e k\u00ebsaj periudhe nuk u mor\u00ebn me rolet dhe marr\u00ebdh\u00ebniet gjinore. N\u00eb k\u00ebto tekste t\u00eb hershme nuk p\u00ebrmendet as \u201cm\u00ebkati\u201d e as \u201cr\u00ebnia e njeriut\u201d. Para Kish\u00ebs s\u00eb Hershme, ky tregim kuptohej etiologjikisht si nj\u00eb p\u00ebrrall\u00eb rreth par\u00ebsis\u00eb s\u00eb njeriut n\u00eb raport me krijesat e tjera. Q\u00ebllimi i saj ishte t\u00eb shpjegonte dhe justifikonte v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb e jet\u00ebs njer\u00ebzore, si puna fizike dhe lindja e f\u00ebmij\u00ebve dhe thelbi zakonisht vihej n\u00eb r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e p\u00ebrvet\u00ebsimit t\u00eb njohuris\u00eb n\u00eb tekst. Ngr\u00ebnia e moll\u00ebs nga Pema e Njohjes interpretohej pozitivisht.<\/p>\n\n\n\n Interpretimi konvencional i Zanafill\u00ebs 2-3 si nj\u00eb tregim i thjesht\u00eb, para-monarkik mbi origjin\u00ebn hyjnore t\u00eb njer\u00ebzimit dhe mbi mundimet e jet\u00ebs njer\u00ebzore ndryshoi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dramatike p\u00ebrgjat\u00eb zhvillimit te krishterimit t\u00eb hersh\u00ebm. Q\u00eb nga shekulli i V-t\u00eb, t\u00eb krishter\u00ebt per\u00ebndimor\u00eb kan\u00eb lexuar Zanafill\u00ebn p\u00ebrmes lentes helenistike q\u00eb ka deformuar mesazhin e tekstit origjinal. Shpjegimi hebraik i k\u00ebtij teksti na m\u00ebson q\u00eb njer\u00ebzit duhet t\u00eb synojn\u00eb njohjen pavar\u00ebsisht pasojave dhe p\u00ebr interpretuesit m\u00eb t\u00eb hersh\u00ebm t\u00eb tij, ky ishte nj\u00eb aspekt shum\u00eb esencial i Zanafill\u00ebs 2-3. Kjo ide ishte po ashtu shum\u00eb influencuese n\u00eb t\u00eb gjitha shkollat filozofike helenistike. D\u00ebshira p\u00ebr njohje dhe urti ishte e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr t\u00eb dy traditat dhe ky motiv i p\u00ebrbashk\u00ebt mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb arsye q\u00eb shpjegon mb\u00ebshtetjen e fuqishme t\u00eb interpretuesve t\u00eb Zanafill\u00ebs 2-3 n\u00eb idet\u00eb helene.<\/p>\n\n\n\n \u201cM\u00ebkati fillestar,\u201d \u201cR\u00ebnia e njeriut,\u201d dhe Filozofia Greke<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nj\u00eb num\u00ebr i Et\u00ebrve t\u00eb hersh\u00ebm t\u00eb Kish\u00ebs bazuan doktrinat e tyre n\u00eb konceptet filozofike helene. Mbi t\u00eb gjitha, ata huazuan nga platonizmi – shum\u00eb studiues krishter\u00eb alternuan idet\u00eb e Platonit q\u00eb t\u2019i p\u00ebrshtateshin teologjis\u00eb krishtere. Teoria e Platonit mbi format \u00ebsht\u00eb baz\u00eb e nj\u00eb sasie surprizuese t\u00eb mendimit krishter\u00eb mbi natyr\u00ebn e bot\u00ebs s\u00eb vdekshme dhe mund t\u00eb argumentohet q\u00eb veprat e Platonit kan\u00eb pasur aq ndikim n\u00eb ideologjit\u00eb e Et\u00ebrve te Kish\u00ebs sa edhe bibla hebraike.<\/p>\n\n\n\n Sa i takon Ev\u00ebs, Platoni \u00ebsht\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb dy m\u00ebnyra. Intelektual\u00ebt e krishter\u00eb mor\u00ebn disa nga teorit\u00eb m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb Platonit dhe i aplikuan ato n\u00eb Zanafill\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtonin dy doktrina t\u00eb nd\u00ebrlidhura: \u201cM\u00ebkatin fillestar\u201d dhe \u201cR\u00ebnien e njeriut\u201d. Leximi krishter\u00eb i Zanafill\u00ebs dhe t\u00ebr\u00eb pik\u00ebpamja krishtere ngriten mbi k\u00ebto ide.<\/p>\n\n\n\n Duke u mb\u00ebshtetur n\u00eb iden\u00eb platonike q\u00eb hyjnorja nuk ka asnj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb b\u00ebmat e k\u00ebqija t\u00eb njeriut, teolog\u00ebt krishter\u00eb zhvilluan konceptin e \u201cM\u00ebkatit fillestar\u201d. Fillimisht njer\u00ebzit ishin krijuar me lirin\u00eb p\u00ebr t\u00eb zgjedhur mes s\u00eb mir\u00ebs dhe s\u00eb keqes, por p\u00ebr shkak t\u00eb m\u00ebkatit t\u00eb trash\u00ebguar, i gjith\u00eb njer\u00ebzimi tani \u00ebsht\u00eb i shtyr\u00eb nga d\u00ebshira bazike drejt\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsive materiale.<\/p>\n\n\n\n Bazuar n\u00eb teorin\u00eb e Platonit mbi ndarjen trepjes\u00ebshe t\u00eb shpirtit, Sh\u00ebn Agustini lexoi Zanafill\u00ebn 2-3 n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb alegorike, me burrin si pjesa racionale dhe gruan si pjesa irracionale e shpirtit. Sipas tij m\u00ebkati buron vet\u00ebm nga vullneti i lir\u00eb. Idet\u00eb e nxjerra nga platonizmi mbi shpirtin e pavdeksh\u00ebm dhe deficitin e brendsh\u00ebm njer\u00ebzor, u b\u00ebn\u00eb fundament p\u00ebr doktrin\u00ebn e \u201cM\u00ebkatit fillestar\u201d. Njer\u00ebzimi lind me m\u00ebkat t\u00eb trash\u00ebguar, por mund ta tejkaloj\u00eb at\u00eb p\u00ebrmes mir\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n Edhe koncepti i \u201cR\u00ebnies s\u00eb njeriut\u201d ka shum\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta me teorin\u00eb e Platonit mbi r\u00ebnien e qenieve hyjnore n\u00eb tok\u00eb, dhe iden\u00eb e tij q\u00eb njer\u00ebzimi u largua nga favori hyjnor, si\u00e7 aludohet n\u00eb Phaedrus. Intelektual\u00ebt e krishter\u00eb adaptuan k\u00ebto koncepte p\u00ebr t\u00eb formuar iden\u00eb q\u00eb pas d\u00ebbimit t\u00eb tyre nga Eden-i, njer\u00ebzimi \u201cra\u201d nga hiri; di\u00e7ka p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn Eva p\u00ebrfundoi duke u faj\u00ebsuar. Eva u interpretua si bart\u00ebse e p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb p\u00ebr r\u00ebnien e njer\u00ebzimit nga parajsa dhe gjendjen negative t\u00eb bot\u00ebs. Rrjedhimisht, faji iu trash\u00ebgua t\u00eb gjitha grave. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb konkludohej se nj\u00eb grua ishte nxit\u00ebse e \u201cr\u00ebnies\u201d, ose q\u00eb t\u00eb interpretohej Zanafilla 2-3 si nj\u00eb narrativ\u00eb e \u201cr\u00ebnies\u201d, et\u00ebrit e krishter\u00eb u mb\u00ebshtet\u00ebn n\u00eb lexime selektive t\u00eb shpjegimeve biblike dhe ky lexim u form\u00ebsua n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb parevokueshme nga filozofia helenistike.<\/p>\n\n\n\n Edhe pse ai nuk ishte i vetmi q\u00eb u q\u00ebndroi prapa k\u00ebtyre doktrinave, Sh\u00ebn Agustini bart\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb kryesore p\u00ebr popullarizimin e tyre. \u201cM\u00ebkati fillestar\u201d dhe \u201cR\u00ebnia e njer\u00ebzimit\u201d jan\u00eb b\u00ebr\u00eb sinonime t\u00eb historis\u00eb s\u00eb Adamit dhe Ev\u00ebs. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, filozofia dhe mitologjia e Platonit ndihmoi n\u00eb form\u00ebsimin e kuptim\u00ebsis\u00eb krishtere mbi fajin e gruas primordiale \u2013 dhe rrjedhimisht t\u00eb gjitha grave.<\/p>\n\n\n\n Pandora dhe Eva \u2013 Ngjashm\u00ebrit\u00eb dhe Dallimet<\/strong><\/p>\n\n\n\n Pse u shpall vet\u00ebm Eva fajtore, dhe jo Adami? Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pyetje q\u00eb shpesh huton historian\u00ebt biblik\u00eb. N\u00eb aludimet e hershme ndaj Zanafill\u00ebs n\u00eb literatur\u00ebn \u00e7ifute, duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe referencat e pakta p\u00ebr Adamin dhe Ev\u00ebn n\u00eb letrat e Paul-it n\u00eb Testamentin e Ri, n\u00ebse ndokush ishte fajtor p\u00ebr largimin nga Kopshti i Edenit, ishte Adami. Megjithat\u00eb, gradualisht, Eva u b\u00eb bart\u00ebse e k\u00ebtij faji; ajo e nxiti q\u00eb t\u00eb b\u00ebnte zgjedhjen e gabuar, andaj faji nuk ishte v\u00ebrtet\u00eb i tiji. Arsyeja prapa gjykimit t\u00eb saj si fajtore p\u00ebr m\u00ebkatin e par\u00eb kuptohet nga ngjashm\u00ebrit\u00eb mes historis\u00eb s\u00eb saj dhe nj\u00eb miti tjet\u00ebr t\u00eb famsh\u00ebm, rreth nj\u00eb gruaje q\u00eb zhyti bot\u00ebn n\u00eb vese, korrupsion dhe v\u00ebshtir\u00ebsi. Historia e Pandor\u00ebs dhe kutis\u00eb s\u00eb saj influencuan m\u00ebnyr\u00ebn se si Kisha e Hershme lexoi historin\u00eb e Ev\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n Ka qen\u00eb nj\u00eb supozim i zakonsh\u00ebm p\u00ebrgjat\u00eb historis\u00eb krishtere q\u00eb Pandora paraqet nj\u00eb \u201clloj Eve\u201d. P\u00ebr shkak t\u00eb fam\u00ebs s\u00eb Pandor\u00ebs n\u00eb filozofin\u00eb, literatur\u00ebn dhe mitologjin\u00eb greko-romake, aspektet e historive t\u00eb tyre q\u00eb bartnin ngjashm\u00ebri u ekzagjeruan n\u00eb at\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb Pandora u b\u00eb \u201cEva greke\u201d dhe Eva u b\u00eb \u2018Pandora krishtere\u201d.<\/p>\n\n\n\n N\u00eb shikim t\u00eb par\u00eb, \u00ebsht\u00eb e jasht\u00ebzakonshme se sa shum\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta duken t\u00eb ken\u00eb mitologjit\u00eb rreth k\u00ebtyre dy grave. N\u00eb fakt, gati \u00e7do kultur\u00eb antike ka pasur nj\u00eb mit krijimi dhe shumica prej tyre kan\u00eb nj\u00eb num\u00ebr surprizues t\u00eb ngjashm\u00ebrive me mitin e krijimit tek Zanafilla: njer\u00ebzit, q\u00eb fillimisht u krijuan nga balta; p\u00ebrvet\u00ebsimi i njohjes dhe vullneti i lir\u00eb si aspekte qendrore t\u00eb tregimit dhe nj\u00eb grua q\u00eb bart\u00eb fajin p\u00ebr vuajtjet njer\u00ebzore – t\u00eb gjitha jan\u00eb tema t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta n\u00eb mitologjin\u00eb e krijimit.<\/p>\n\n\n\n Kur flasim p\u00ebr Ev\u00ebn dhe Pandor\u00ebn, secila portretizohet si gruaja e par\u00eb n\u00eb bot\u00eb. T\u00eb dyja luajn\u00eb nj\u00eb rol kryesor n\u00eb historin\u00eb e tranzicionit nga gjendja origjinale e boll\u00ebkut dhe rehatis\u00eb n\u00eb at\u00eb t\u00eb vuajtjes dhe vdekjes. T\u00eb dyja jan\u00eb t\u00eb krijuara pas meshkujve. T\u00eb dyja joshen p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb di\u00e7ka q\u00eb nuk duhet ta b\u00ebjn\u00eb. T\u00eb dyja jan\u00eb fajtore p\u00ebr ardhjen e s\u00eb keqes n\u00eb k\u00ebt\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n\n\n\n Por, mes Ev\u00ebs dhe Pandor\u00ebs ekzistojn\u00eb edhe nj\u00eb num\u00ebr i dallimeve. Ndoshta, dallimi m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm shtrihet n\u00eb q\u00ebllimin e tyre origjinal. Historia e Pandor\u00ebs na paraqitet n\u00eb dy versione, q\u00eb t\u00eb dyja t\u00eb shkruara nga poeti Hesiod. Gjersa kan\u00eb ekzistuar edhe interpretime dhe versione tjera t\u00eb miteve t\u00eb Pandor\u00ebs, ato t\u00eb Hesiod-it i kan\u00eb mbijetuar koh\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n N\u00eb \u201cTeogonin\u00eb\u201d e Hesiod-it, Pandora etiketohet si nj\u00eb \u201cbukuri djall\u00ebzore\u201d, por nuk p\u00ebrmendet q\u00eb ajo ka hapur ndonj\u00eb kuti. N\u00eb \u201cPunime dhe Dit\u00eb\u201d, zotat krijojn\u00eb Pandor\u00ebn dhe kutin\u00eb e saj specifikisht si nd\u00ebshkim p\u00ebr njer\u00ebzimin. Zotat i japin asaj kutin\u00eb me q\u00ebllimin q\u00eb ajo ta hap dhe t\u00eb \u00e7liroj\u00eb vuajtjet dhe tortur\u00ebn mbi bot\u00ebn njer\u00ebzore – dhe ajo, e shtyr\u00eb nga \u201cdhurata\u201d paradoksale e kuriozitetit hap k\u00ebt\u00eb kuti, duke \u00e7liruar t\u00eb gjitha llojet e s\u00eb keqes mbi bot\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n Ndryshe nga Pandora, n\u00eb Zanafill\u00ebn 2-3 Eva nuk i \u2018dhurohet\u2019 Adamit nga zem\u00ebrimi hyjnor. N\u00eb Zanafill\u00ebn 2:18, Zoti deklaron q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb mir\u00eb q\u00eb burri t\u00eb jet\u00eb i vet\u00ebm \u2013 atij i duhet nj\u00eb ndihm\u00ebs dhe homolog, dhe Eva plot\u00ebson k\u00ebt\u00eb nevoj\u00eb. Ajo krijohet si shoq\u00ebruese komplementare p\u00ebr Adamin, e jo si nd\u00ebshkim. N\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, ata krijohen si dy gjysma t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs t\u00ebr\u00ebsi \u2013 nj\u00eb imazh shum\u00eb m\u00eb pozitiv sesa imazhi mizogjenik i gruas si nj\u00eb dhurat\u00eb e mallkuar n\u00eb mitin e Pandor\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n R\u00ebnd\u00ebsia e Miteve t\u00eb Pandor\u00ebs dhe Ev\u00ebs<\/strong><\/p>\n\n\n\n Intelektual\u00ebt e krishter\u00eb u kap\u00ebn pas disa ngjashm\u00ebrive mes k\u00ebtyre dy miteve dhe g\u00ebrshetuan s\u00eb bashku elemente t\u00eb ndryshme nga secila n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb amplifikonin fajin e Ev\u00ebs dhe rrjedhimisht fajin e t\u00eb gjitha grave. N\u00eb interpretimet krishtere t\u00eb narrativ\u00ebs s\u00eb Zanafill\u00ebs, elementet e nj\u00eb perspektive \u2018anti-Eva\u2019 dhe \u2018anti-grave\u2019 dalin n\u00eb shesh. Ajo u portretizua si rr\u00ebnuese e njer\u00ebzimit, dhe interpretuesit si Tertullian kan\u00eb kontribuar n\u00eb iden\u00eb q\u00eb ky ishte q\u00ebllimi i vet\u00ebm i ekzistenc\u00ebs s\u00eb saj. Tertullian-i injoron faktin q\u00eb edhe ajo ishte krijuar n\u00eb imazhin e Zotit sikurse edhe Adami. Ajo nuk u krijua p\u00ebr t\u00eb mund\u00ebsuar r\u00ebnien e njeriut. Por, ajo p\u00ebrfundoi duke u perceptuar, sikurse edhe Pandora, si nj\u00eb lloj e lige e domosdoshme. P\u00ebrgjith\u00ebsisht, ngjashm\u00ebrit\u00eb mes k\u00ebtyre narrativave mbi peshojn\u00eb ndryshimet.<\/p>\n\n\n\n Duke pasur parasysh ngjashm\u00ebrit\u00eb mes Pandor\u00ebs dhe legjendave t\u00eb Zanafill\u00ebs, ne mund t\u00eb dalim n\u00eb p\u00ebrfundimin se ndoshta k\u00ebto histori ndajn\u00eb nj\u00eb origjin\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00eb. N\u00ebse hulumtojm\u00eb mjaftuesh\u00ebm, ka tema dhe motive t\u00eb ngjashme n\u00eb shumic\u00ebn e miteve antike mbi krijimin. Por, \u00ebsht\u00eb m\u00eb e mundshme q\u00eb ngjashm\u00ebrit\u00eb mes k\u00ebtyre miteve jan\u00eb rast\u00ebsore. Miti i Pandor\u00ebs influencoi m\u00ebnyr\u00ebn se si t\u00eb krishter\u00ebt e hersh\u00ebm lexuan Zanafill\u00ebn 2-3, e jo shkrimin e vet tekstit.<\/p>\n\n\n\n Traditat e tjera, si judaizmi dhe krishterimi lindor ortodoks nuk e interpretojn\u00eb Zanafill\u00ebn 2-3 si nj\u00eb histori t\u00eb \u201cr\u00ebnies\u201d por e konsiderojn\u00eb si nj\u00eb fillim t\u00eb maturimit t\u00eb njer\u00ebzimin. At\u00eb q\u00eb krishterimi per\u00ebndimor e sheh si nj\u00eb form\u00eb t\u00eb parajs\u00ebs, traditat e tjera e konceptojn\u00eb n\u00ebn nj\u00eb drit\u00eb shum\u00eb m\u00eb pak pozitive. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kopsht, njer\u00ebzimi nuk kishte vullnet t\u00eb lir\u00eb, pavar\u00ebsi, dhe njohuri. Vet\u00ebm pasi q\u00eb Adami dhe Eva han\u00eb nga Pema e Njohjes, ata v\u00ebrtet\u00eb jan\u00eb \u201cn\u00eb imazhin e Zotit\u201d.<\/p>\n\n\n\n Historia e Ev\u00ebs: Konkluzioni<\/strong><\/p>\n\n\n\n Pak karaktere n\u00eb historin\u00eb biblike kan\u00eb pasur m\u00eb pak fat n\u00eb portretizimin e tyre, sesa Eva. \u201cParadise Lost\u201d nga Milton sh\u00ebrben si nj\u00eb nd\u00ebr shembujt e vet\u00ebm q\u00eb shpjegon se sa i keqinterpretuar \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb personazhi i Ev\u00ebs n\u00eb teologjin\u00eb krishtere \u2013 ajo \u00ebsht\u00eb josh\u00ebse, egoiste dhe tin\u00ebzare. Ajo \u00ebsht\u00eb paraqitur si nj\u00eb grua q\u00eb ka p\u00ebrdorur seksualitetin e saj p\u00ebr t\u00eb shfryt\u00ebzuar Adamin e gjor\u00eb, duke e t\u00ebrhequr at\u00eb drejt\u00eb grack\u00ebs s\u00eb djallit, dhe q\u00eb i ktheu shpin\u00ebn krijuesit t\u00eb saj nga zem\u00ebrimi dhe xhelozia e pavend. Faktikisht, Eva \u00ebsht\u00eb nj\u00eb karakter minor n\u00eb Bib\u00ebl dhe shumica e vizioneve tona mbi t\u00eb jan\u00eb rezultat i ideve helene q\u00eb iu aplikuan kapitujve t\u00eb shkurt\u00ebr t\u00eb Zanafill\u00ebs 2-3 n\u00eb shekujt IV dhe V.<\/p>\n\n\n\n Et\u00ebrit e Kish\u00ebs s\u00eb pari huazuan shum\u00eb\u00e7ka nga teorit\u00eb e Platonit dhe i p\u00ebrshtat\u00ebn idet\u00eb e tij me skriptur\u00ebn krishtere, n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb atill\u00eb q\u00eb rezultoi duke i b\u00ebr\u00eb konceptet e \u201cM\u00ebkatit fillestar\u201d dhe \u201cR\u00ebnies s\u00eb njeriut\u201d dy nga doktrinat baz\u00eb te teologjis\u00eb krishtere. Si rezultat, k\u00ebto doktrina esencialisht mallkuan Ev\u00ebn dhe pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb grave. P\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb gj\u00ebrat edhe m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira, mes tregimit t\u00eb Ev\u00ebs dhe atij t\u00eb Pandor\u00ebs \u2013 nj\u00eb gruaje tjet\u00ebr, gabimet e s\u00eb cil\u00ebs rezultuan n\u00eb nj\u00eb zhvendosje dramatike t\u00eb vendit t\u00eb njer\u00ebzimit n\u00eb bot\u00eb, u nxor\u00ebn shum\u00eb paralele.<\/p>\n\n\n\n Ngjashm\u00ebrit\u00eb e pakta mes tyre u ekzagjeruan deri n\u00eb pik\u00ebn ku Eva, ashtu si edhe Pandora, u b\u00ebn\u00eb simbole mizogjene t\u00eb inferioritetit fem\u00ebror. T\u00eb themi q\u00eb kjo ka form\u00ebsuar pozicionin e grave n\u00eb historin\u00eb krishtere dhe per\u00ebndimore n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb parevokueshme, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb minimizim. P\u00ebr shekuj t\u00eb t\u00ebr\u00eb, k\u00ebto keqinterpretime t\u00eb Zanafill\u00ebs 2-3 kan\u00eb luajtur rolin e baz\u00ebs mbi t\u00eb cil\u00ebn jan\u00eb strukturuar q\u00ebndrimet sociale ndaj roleve dhe relacioneve gjinore n\u00eb bot\u00ebn krishtere dhe at\u00eb per\u00ebndimore.<\/p>\n\n\n\n Katie Brown<\/strong><\/p>\n\n\n\n E p\u00ebrktheu: Vesa Gashi<\/p>\n\n\n\n Tekstin origjinal mund ta gjeni n\u00eb: https:\/\/www.thecollector.com\/pandora-plato-first-woman\/?fbclid=IwAR2dInsg1Hqg-VveILl05hH9qJCkas3JiS1McsNR3V4gI77FrMkWdvALjR0<\/p>\n","protected":false},"featured_media":3214,"template":"","class_list":["post-3213","lexo-post","type-lexo-post","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\n