{"id":3491,"date":"2022-01-12T13:49:05","date_gmt":"2022-01-12T12:49:05","guid":{"rendered":"https:\/\/qika.org\/?post_type=lexo-post&#038;p=3491"},"modified":"2022-01-12T13:49:06","modified_gmt":"2022-01-12T12:49:06","slug":"grate-e-tjera-afgane","status":"publish","type":"lexo-post","link":"https:\/\/qika.org\/en\/lexo-post\/grate-e-tjera-afgane\/","title":{"rendered":"Grat\u00eb e tjera afgane"},"content":{"rendered":"\n<p><em>N\u00eb fshat, vrasja e pafund e civil\u00ebve i ktheu grat\u00eb kund\u00ebr pushtuesve q\u00eb pretendonin se po i ndihmonin.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb pasdite t\u00eb von\u00eb n\u00eb gushtin e kaluar, Shakira d\u00ebgjoi nj\u00eb goditje n\u00eb port\u00ebn e sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb saj. N\u00eb Lugin\u00ebn Sangin, e cila \u00ebsht\u00eb n\u00eb Provinc\u00ebn Helmand n\u00eb Afganistanin jugor, grat\u00eb nuk duhet t\u00eb shihen nga burrat q\u00eb nuk kan\u00eb lidhje familjare me to dhe k\u00ebshtu djali i saj n\u00ebnt\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb vje\u00e7ar, Ahmed, shkoi te porta. Jasht\u00eb ishin dy burra me bandolier\u00eb dhe turban\u00eb t\u00eb zinj, q\u00eb mbanin pushk\u00eb. Ata ishin an\u00ebtar\u00eb t\u00eb taleban\u00ebve, t\u00eb cil\u00ebt po b\u00ebnin nj\u00eb sulm p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr fshatrat nga Ushtria Komb\u00ebtare Afgane. &#8220;N\u00ebse nuk largoheni menj\u00ebher\u00eb, t\u00eb gjith\u00eb do t\u00eb vdesin&#8221;, paralajm\u00ebroi nj\u00ebri nga burrat.<\/p>\n\n\n\n<p>Shakira, e cila \u00ebsht\u00eb n\u00eb t\u00eb dyzetat e hershme, e mblodhi familjen e saj: burri i saj, nj\u00eb tregtar opiumi, i cili ishte n\u00eb gjum\u00eb t\u00eb thell\u00eb duke iu n\u00ebnshtruar tundimeve t\u00eb produktit t\u00eb tij dhe tet\u00eb f\u00ebmij\u00ebt e saj, p\u00ebrfshir\u00eb Nilofarin nj\u00ebzet vje\u00e7are, e vjet\u00ebr sa vet\u00eb lufta, e t\u00eb cil\u00ebn Shakira e quajti &#8220;z\u00ebvend\u00ebse&#8221;, sepse ajo ndihmonte n\u00eb kujdesin p\u00ebr t\u00eb vegjlit. Familja kaloi nj\u00eb ur\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr k\u00ebmb\u00ebsore q\u00eb p\u00ebrfshinte nj\u00eb kanal, pastaj vijuan rrug\u00ebn p\u00ebrmes kallamishteve dhe parcelave t\u00eb parregullta t\u00eb fasuleve dhe qep\u00ebve, pran\u00eb sht\u00ebpive t\u00eb err\u00ebta dhe t\u00eb zbraz\u00ebta. Fqinj\u00ebt e tyre poashtu ishin paralajm\u00ebruar, dhe p\u00ebrve\u00e7 pulave endacake dhe bag\u00ebtive jetime, fshati ishte bosh.<\/p>\n\n\n\n<p>Familja e Shakiras eci p\u00ebr or\u00eb t\u00eb t\u00ebra n\u00ebn diellin p\u00ebrc\u00ebllues. Ajo filloi t\u00eb ndiej\u00eb zhurmat e larg\u00ebta dhe pa njer\u00ebz q\u00eb v\u00ebrshonin nga fshatrat buz\u00eb lumenjve: burra duke u p\u00ebrkulur posht\u00eb paketave t\u00eb mbushura me gjith\u00e7ka, grat\u00eb q\u00eb ecnin shpejt aq sa kishin mund\u00ebsi nga burkat e tyre.<\/p>\n\n\n\n<p>Zhurma e artileris\u00eb mbushi ajrin, duke njoftuar fillimin e nj\u00eb sulmi t\u00eb taleban\u00ebve mbi nj\u00eb post t\u00eb ushtris\u00eb afgane. Shakira qet\u00ebsonte f\u00ebmij\u00ebt e saj m\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl, nj\u00eb vajz\u00eb dyvje\u00e7are, nd\u00ebrsa qielli shk\u00eblqente dhe gj\u00ebmonte. N\u00eb mbr\u00ebmje, ata kishin ardhur n\u00eb tregun qendror t\u00eb lugin\u00ebs. Vrimat e dyqaneve prej hekuri t\u00eb val\u00ebzuar ishin shkat\u00ebrruar kryesisht gjat\u00eb luft\u00ebs. Shakira gjeti nj\u00eb dyqan me nj\u00eb dhom\u00eb me \u00e7ati t\u00eb paprekur dhe familja e saj u vendos aty p\u00ebr nj\u00eb nat\u00eb. Ajo qepi disa kukulla prej p\u00eblhure p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt. Kjo ishte nj\u00eb nd\u00ebr shp\u00ebrqendrimet vizuele q\u00eb ajo kishte kultivuar gjat\u00eb viteve t\u00eb ikjes nga beteja. Nd\u00ebrsa ajo mbante figurat n\u00eb drit\u00ebn e nj\u00eb shkrep\u00ebseje, toka u trondit.<\/p>\n\n\n\n<p>Af\u00ebr agimit, Shakira doli jasht\u00eb dhe pa se disa dhjet\u00ebra familje ishin strehuar n\u00eb tregun e braktisur. Dikur kishte qen\u00eb pazari m\u00eb i lul\u00ebzuar n\u00eb veri t\u00eb Helmandit, me dyqanxhinjt\u00eb q\u00eb peshonin shafran dhe er\u00ebza n\u00eb peshore, karroca t\u00eb ngarkuara me fustane grash dhe vitrina kushtuar shitjes s\u00eb opiumit. Tani shtyllat endacake u hodh\u00ebn lart dhe n\u00eb aj\u00ebr nuhatej era e kafsh\u00ebve t\u00eb kalbura dhe plastika e djegur.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb distanc\u00eb, toka papritmas shp\u00ebrtheu n\u00eb fontana dheu. Helikopter\u00ebt nga Ushtria Afgane gum\u00ebzhinin sip\u00ebr dhe familjet u fsheh\u00ebn pas dyqaneve, duke marr\u00eb parasysh l\u00ebvizjen e tyre t\u00eb radh\u00ebs. Kishte luftime p\u00ebrgjat\u00eb mureve prej guri n\u00eb veri dhe bregut t\u00eb lumit n\u00eb per\u00ebndim. N\u00eb lindje ishte nj\u00eb shkret\u00ebtir\u00eb me r\u00ebr\u00eb t\u00eb kuqe p\u00ebr aq sa mund t\u00eb shihte Shakira. Opsioni i vet\u00ebm ishte t\u00eb drejtoheshim n\u00eb jug, drejt qytetit me gjethe t\u00eb Lashkar Gah, i cili mbeti n\u00ebn kontrollin e qeveris\u00eb afgane.<\/p>\n\n\n\n<p>Udh\u00ebtimi do t\u00eb p\u00ebrfshinte kalimin e nj\u00eb rrafshi t\u00eb ekspozuar ndaj bazave t\u00eb braktisura t\u00eb SHBA-s\u00eb dhe Britanis\u00eb, ku snajper\u00ebt kishin fole si dhe kalimin e kanaleve potencialisht t\u00eb mbushura me eksploziv. Disa familje ve\u00e7se filluan. Edhe n\u00ebse arrinin n\u00eb Lashkar Gah, ata nuk mund t\u00eb ishin t\u00eb sigurt se \u00e7far\u00eb do t\u00eb gjenin atje. Q\u00eb nga fillimi i goditjes nga taleban\u00ebt, ushtar\u00ebt e Ushtris\u00eb Afgane u dor\u00ebzuan n\u00eb grupe, duke u lutur p\u00ebr kalim t\u00eb sigurt n\u00eb sht\u00ebpi. Ishte e qart\u00eb se taleban\u00ebt do t\u00eb arrinin s\u00eb shpejti n\u00eb Kabul dhe se nj\u00ebzet vitet dhe triliona dollar\u00ebt kushtuar mposhtjes s\u00eb tyre kishin shkuar d\u00ebm. Familja e Shakira-s q\u00ebndroi n\u00eb shkret\u00ebtir\u00eb duke diskutuar situat\u00ebn. T\u00eb sht\u00ebnat me arm\u00eb ting\u00eblluan m\u00eb af\u00ebr. Shakira vuri re automjetet talebane q\u00eb po vraponin drejt pazarit dhe ajo vendosi t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb e qet\u00eb. Ajo ishte e lodhur deri n\u00eb asht, nervat e saj ishin prishur. Ajo do t\u00eb p\u00ebrballej me \u00e7do gj\u00eb q\u00eb do t\u00eb vinte m\u00eb pas, do ta pranonte at\u00eb si nj\u00eb gjykim. &#8220;Ne kemi vrapuar gjith\u00eb jet\u00ebn ton\u00eb,&#8221; m\u00eb tha ajo. &#8220;Un\u00eb nuk do t\u00eb shkoj askund.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Lufta m\u00eb e gjat\u00eb n\u00eb historin\u00eb amerikane p\u00ebrfundoi m\u00eb 15 gusht, kur taleban\u00ebt zaptuan Kabulin pa q\u00eblluar nj\u00eb plumb t\u00eb vet\u00ebm. Burra me mjek\u00ebr dhe me \u00e7allma t\u00eb zeza mor\u00ebn kontrollin e pallatit presidencial dhe rreth kryeqytetit u ngrit\u00ebn flamujt e rrept\u00eb t\u00eb bardh\u00eb t\u00eb Emiratit Islamik t\u00eb Afganistanit. Ishte gjendje paniku. Disa gra dogj\u00ebn regjistrat e tyre t\u00eb shkoll\u00ebs dhe u fsheh\u00ebn nga frika e nj\u00eb kthimi n\u00eb vitet n\u00ebnt\u00ebdhjeta, kur taleban\u00ebt u ndaluan atyre t\u00eb dilnin vet\u00ebm dhe ndaluan arsimimin e vajzave. P\u00ebr amerikan\u00ebt, mund\u00ebsia m\u00eb se reale q\u00eb fitimet e dy dekadave t\u00eb fundit mund t\u00eb fshihen duket se p\u00ebrb\u00ebnte nj\u00eb zgjedhje t\u00eb tmerrshme: t\u00eb angazhoheshin p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb luft\u00eb t\u00eb pafundme, ose t\u00eb braktisnit grat\u00eb afgane.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebt\u00eb ver\u00eb, un\u00eb udh\u00ebtova n\u00eb pjes\u00ebn rurale t\u00eb Afganistanit p\u00ebr t\u00eb takuar gra q\u00eb tashm\u00eb jetonin n\u00ebn pushtimin e taleban\u00ebve, p\u00ebr t\u00eb d\u00ebgjuar se \u00e7far\u00eb mendonin ato p\u00ebr k\u00ebt\u00eb dilem\u00eb t\u00eb af\u00ebrt. M\u00eb shum\u00eb se 70% e afgan\u00ebve nuk jetojn\u00eb n\u00eb qytete dhe n\u00eb dekad\u00ebn e fundit grupi kryengrit\u00ebs kishte g\u00eblltitur pjes\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb fshatit. Ndryshe nga Kabuli i cili relativisht \u00ebsht\u00eb liberal, t\u00eb vizitosh grat\u00eb n\u00eb k\u00ebto vende nuk \u00ebsht\u00eb e leht\u00eb: edhe pa sundimin taleban, grat\u00eb tradicionalisht nuk flasin me burra t\u00eb cil\u00ebt nuk i njohin. Bota publike dhe private jan\u00eb t\u00eb ndara ashp\u00ebr dhe kur nj\u00eb grua largohet nga sht\u00ebpia e saj ajo mban nj\u00eb fasad\u00eb t\u00eb izolimit p\u00ebrmes burk\u00ebs, e cila paraprinte taleban\u00ebt me shekuj. Vajzat n\u00eb thelb zhduken n\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e tyre n\u00eb pubertet, duke dal\u00eb vet\u00ebm kur b\u00ebhen gjyshe, n\u00ebse dalin ndonj\u00ebher\u00eb. Isha n\u00eb gjendje q\u00eb t\u00eb takoja dhjet\u00ebra gra, t\u00eb t\u00eb gjitha moshave, p\u00ebrmes gjysheve, duke gjetur secil\u00ebn me referim dhe duke folur me shum\u00eb pa par\u00eb fytyrat e tyre. Shum\u00eb prej tyre jetonin n\u00eb tenda t\u00eb shkret\u00ebtir\u00ebs ose vitrina t\u00eb zbraz\u00ebta t\u00eb dyqaneve, si Shakira; kur taleban\u00ebt has\u00ebn n\u00eb familjen e saj t\u00eb fshehur n\u00eb treg, luft\u00ebtar\u00ebt i k\u00ebshilluan ata dhe t\u00eb tjer\u00ebt t\u00eb mos ktheheshin n\u00eb sht\u00ebpi derisa dikush t\u00eb mund t\u00eb zbulonte zonat e minuara. P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb e takova n\u00eb nj\u00eb sht\u00ebpi t\u00eb sigurt n\u00eb Helmand. &#8220;Un\u00eb kurr\u00eb nuk kam takuar nj\u00eb t\u00eb huaj m\u00eb par\u00eb,&#8221; tha ajo me turp. \u201cNj\u00eb i huaj pa arm\u00eb.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Shakira ka nj\u00eb aft\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb gjetur humor n\u00eb \u00e7do situat\u00eb dhe n\u00eb absurditetin e plot\u00eb t\u00eb burrave n\u00eb jet\u00ebn e saj: n\u00eb vitet n\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb, taleban\u00ebt kishin ofruar t\u00eb furnizonin me energji elektrike fshatin, dhe mjekrat gri t\u00eb zon\u00ebs fillimisht kishin refuzuar, nga frika e magjis\u00eb s\u00eb zez\u00eb. &#8220;Sigurisht, ne grat\u00eb e dinim q\u00eb energjia elektrike ishte pozitive,&#8221; tha ajo, duke qeshur. Kur ajo qesh, ajo t\u00ebrheq shallin e saj mbi fytyr\u00eb, duke l\u00ebn\u00eb vet\u00ebm syt\u00eb e saj t\u00eb ekspozuar. Un\u00eb i thash\u00eb se ajo ndan nj\u00eb em\u00ebr me nj\u00eb yll pop me fam\u00eb bot\u00ebrore dhe syt\u00eb e saj u zgjeruan. &#8220;A \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb?&#8221; pyeti nj\u00eb shoqe q\u00eb e kishte shoq\u00ebruar n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e sigurt. &#8220;A mund t\u00eb jet\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb?&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Shakira, nj\u00eblloj si grat\u00eb e tjera q\u00eb takova, \u00ebsht\u00eb rritur n\u00eb Lugin\u00ebn Sangin, nj\u00eb pjes\u00eb e gjelb\u00ebr midis qafave t\u00eb mprehta malore. Lugina ka qasje n\u00eb lumin Helmand dhe nga nj\u00eb kanal q\u00eb amerikan\u00ebt nd\u00ebrtuan n\u00eb vitet 1950-t\u00eb. Ju mund t\u00eb ecni n\u00eb kanal brena nj\u00eb ore, duke kaluar dhjet\u00ebra fshatra t\u00eb vegj\u00ebl dhe mure me tulla balte. Kur ishte vajz\u00eb, Shakira d\u00ebgjoi histori nga n\u00ebna e saj e koh\u00ebve t\u00eb vjetra n\u00eb fshatin e saj, Pan Killay, e cila ishte streh\u00eb p\u00ebr rreth tet\u00ebdhjet\u00eb familje: f\u00ebmij\u00ebt q\u00eb notonin n\u00eb kanal n\u00ebn diellin e ngroht\u00eb, grat\u00eb q\u00eb godisnin grurin n\u00eb lla\u00e7 guri. N\u00eb dim\u00ebr, tymi dilte nga vatrat prej balte; n\u00eb pranver\u00eb, fushat e rrokullisura mbusheshin me lul\u00ebkuqe.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb vitin 1979, kur Shakira ishte foshnj\u00eb, komunist\u00ebt mor\u00ebn pushtetin n\u00eb Kabul dhe u p\u00ebrpoq\u00ebn t\u00eb nisnin nj\u00eb program t\u00eb shkrim-leximit t\u00eb grave me disa shkolla vajzash n\u00eb Helmand &#8211; nj\u00eb provinc\u00eb me madh\u00ebsin\u00eb e Virxhinias Per\u00ebndimore. Pleqt\u00eb dhe pronar\u00ebt e fiseve nuk pranuan. N\u00eb rr\u00ebfimin e fshatar\u00ebve, m\u00ebnyra tradicionale e jet\u00ebs n\u00eb Sangin u shkat\u00ebrrua brenda nat\u00ebs, sepse t\u00eb huajt k\u00ebmb\u00ebngul\u00ebn t\u00eb sillnin t\u00eb drejtat e grave n\u00eb lugin\u00eb. &#8220;Kultura jon\u00eb nuk mund t\u00eb pranoj\u00eb d\u00ebrgimin e vajzave t\u00eb tyre n\u00eb shkoll\u00eb. Ishte k\u00ebshtu para koh\u00ebs s\u00eb babait tim, para koh\u00ebs s\u00eb gjyshit tim&#8221;, kujton Shakira. Kur autoritetet filluan t&#8217;i detyrojn\u00eb vajzat t\u00eb ndjekin m\u00ebsimet me arm\u00eb, shp\u00ebrtheu nj\u00eb rebelim, i udh\u00ebhequr nga njer\u00ebz t\u00eb armatosur q\u00eb e quanin veten muxhahidin\u00eb. N\u00eb operacionin e tyre t\u00eb par\u00eb, ata rr\u00ebmbyen t\u00eb gjith\u00eb m\u00ebsuesit e shkoll\u00ebs n\u00eb lugin\u00eb, shum\u00eb prej t\u00eb cil\u00ebve mb\u00ebshtet\u00ebn arsimin e vajzave dhe i pren\u00eb fytin. T\u00eb nes\u00ebrmen, qeveria arrestoi pleqt\u00eb e fiseve dhe pronar\u00ebt e tokave me dyshimin se ata po financonin muxhahedin\u00ebt. K\u00ebta udh\u00ebheq\u00ebs t\u00eb komunitetit nuk u pan\u00eb m\u00eb kurr\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanke nga Bashkimi Sovjetik kaluan kufirin p\u00ebr t\u00eb forcuar qeverin\u00eb komuniste dhe p\u00ebr t\u00eb \u00e7liruar grat\u00eb. Shpejt Afganistani u nda n\u00eb dysh. N\u00eb fshat, ku t\u00eb rinjt\u00eb ishin t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb vdisnin duke luftuar imponimin e m\u00ebnyrave t\u00eb reja t\u00eb jet\u00ebs p\u00ebrfshir\u00eb shkollat \u200b\u200be vajzave dhe reform\u00ebn e tok\u00ebs, grat\u00eb e reja mbet\u00ebn t\u00eb padukshme. N\u00eb qytete, qeveria e mb\u00ebshtetur nga Sovjetiku ndaloi martes\u00ebn e f\u00ebmij\u00ebve dhe u dha grave t\u00eb drejt\u00ebn t\u00eb zgjedhin partner\u00ebt e tyre. Vajzat u regjistruan n\u00eb shkolla dhe universitete n\u00eb num\u00ebr rekord dhe n\u00eb fillim t\u00eb viteve tet\u00ebdhjet\u00eb grat\u00eb mbanin vendet parlamentare dhe madje edhe zyr\u00ebn e n\u00ebnkryetarit.<\/p>\n\n\n\n<p>Dhuna n\u00eb fshat vazhdoi t\u00eb p\u00ebrhapet. Nj\u00eb m\u00ebngjes her\u00ebt kur Shakira ishte pes\u00eb vje\u00e7, tezja e saj e zgjoi me nxitim t\u00eb madh. F\u00ebmij\u00ebt u d\u00ebrguan nga t\u00eb rriturit e fshatit n\u00eb nj\u00eb shpell\u00eb malore, ku q\u00ebndruan p\u00ebr or\u00eb t\u00eb t\u00ebra. Kur familja u kthye n\u00eb Pan Killay, fushat e grurit ishin djegur dhe ishin kryq\u00ebzuar me shenjat e shkeljes s\u00eb tankeve sovjetike. Lop\u00ebt ishin goditur me mitraloz. Kudo q\u00eb shikonte, ajo pa t\u00eb gjakosur burrat q\u00eb i quante &#8220;xhaxha&#8221;. Gjyshi i saj nuk ishte fshehur me t\u00eb dhe ajo nuk mund ta gjente n\u00eb fshat. Kur ajo u rrit, m\u00ebsoi se ai kishte shkuar n\u00eb nj\u00eb shpell\u00eb tjet\u00ebr ku ishte kapur dhe ekzekutuar nga sovjetik\u00ebt.<\/p>\n\n\n\n<p>Evakuimet e nat\u00ebs u b\u00ebn\u00eb nj\u00eb dukuri e shpesht\u00eb dhe p\u00ebr Shakira-n burim pozitiv ishin qoshet e err\u00ebta t\u00eb shpellave dhe grupet e zhurmshme t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve. &#8220;Ne k\u00ebrkonim helikopter\u00eb rus\u00eb,&#8221; tha ajo. &#8220;Ishte si t\u00eb dalloje zogj t\u00eb \u00e7uditsh\u00ebm.&#8221; Ndonj\u00ebher\u00eb, ata zogj hidheshin posht\u00eb, toka shp\u00ebrthente dhe f\u00ebmij\u00ebt nxitonin n\u00eb vend p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar ushqim p\u00ebr hekur, i cili mund t\u00eb shitej p\u00ebr nj\u00eb \u00e7mim t\u00eb mir\u00eb. Her\u00eb pas here ajo mblidhte copa metalike n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mund t\u00eb nd\u00ebrtonte nj\u00eb sht\u00ebpi kukullash. Nj\u00eb her\u00eb, ajo i tregoi n\u00ebn\u00ebs s\u00eb saj nj\u00eb fotografi reviste t\u00eb nj\u00eb kukulle plastike q\u00eb shfaqte form\u00ebn fem\u00ebrore; n\u00ebna e saj e rr\u00ebmbeu at\u00eb, duke e quajtur t\u00eb pap\u00ebrshtatshme. K\u00ebshtu Shakira m\u00ebsoi t\u00eb b\u00ebnte kukulla nga rroba dhe shkopinj.<\/p>\n\n\n\n<p>Kur ishte nj\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb vje\u00e7, ajo ndaloi s\u00eb daluri jasht\u00eb. Bota e saj u tkurr n\u00eb tre dhomat e sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb saj dhe brenda oborrit, ku ajo m\u00ebsoi t\u00eb qepte, t\u00eb piqte buk\u00eb dhe t\u00eb mjelte lop\u00eb. Nj\u00eb dit\u00eb, avion\u00ebt q\u00eb kaluan trondit\u00ebn sht\u00ebpin\u00eb dhe ajo u fsheh n\u00eb nj\u00eb dollap. N\u00ebn nj\u00eb grumbull rrobash, ajo zbuloi librin e alfabetit p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb q\u00eb i p\u00ebrkiste gjyshit t\u00eb saj &#8211; personit t\u00eb fundit n\u00eb familje q\u00eb ndoqi shkoll\u00ebn. Gjat\u00eb pasditeve, nd\u00ebrsa prind\u00ebrit e saj flinin gjum\u00eb, ajo filloi t\u00eb p\u00ebrputhte fjal\u00ebt me fotografit\u00eb. &#8220;Un\u00eb kisha nj\u00eb plan p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar vet\u00eb \u00e7do dit\u00eb nga pak&#8221;, tha ajo.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb vitin 1989, sovjetik\u00ebt u t\u00ebrhoq\u00ebn n\u00eb disfat\u00eb, por Shakira vazhdoi t\u00eb d\u00ebgjonte goditjet e mortajave jasht\u00eb mureve t\u00eb balt\u00ebs s\u00eb sht\u00ebpis\u00eb. Fraksionet konkurruese muxhahidine tani po p\u00ebrpiqeshin t\u00eb nd\u00ebrtonin vendin p\u00ebr veten e tyre. Fshatrat si Pan Killay ishin objektiva fitimprur\u00ebse: kishte fermer\u00eb p\u00ebr t\u00eb taksuar, tanke t\u00eb ndryshkura sovjetike p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar, opium p\u00ebr t\u00eb eksportuar. Pazaro, nj\u00eb grua nga nj\u00eb fshat aty pran\u00eb tha: \u201cNe nuk kishim nj\u00eb nat\u00eb t\u00eb vetme paqeje. Terrori yn\u00eb kishte nj\u00eb em\u00ebr dhe ishte Amir Dado.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Her\u00ebn e par\u00eb q\u00eb Shakira pa Dadon, p\u00ebrmes xhudas s\u00eb der\u00ebs s\u00eb p\u00ebrparme t\u00eb prind\u00ebrve t\u00eb saj, ai ishte n\u00eb nj\u00eb kamion\u00e7in\u00eb t\u00eb shoq\u00ebruar nga nj\u00eb num\u00ebr burrash t\u00eb armatosur, duke parakaluar n\u00ebp\u00ebr fshat &#8220;sikur t\u00eb ishte Presidenti&#8221;. Dado, nj\u00eb shit\u00ebs i pasur i frutave i kthyer n\u00eb komandant muxhahedin, me mjek\u00ebr t\u00eb zez\u00eb dhe bark t\u00eb madh, kishte filluar t\u00eb sulmonte fuqit\u00eb rivale edhe para humbjes s\u00eb sovjetik\u00ebve. Ai p\u00ebrsh\u00ebndeti nga Lugina e sip\u00ebrme e Sangin, ku fisi i tij, Alikozais, kishte mbajtur plantacione t\u00eb m\u00ebdha feudale p\u00ebr shekuj me radh\u00eb. Lugina e poshtme ishte sht\u00ebpia e Ishaqzais, fisit t\u00eb varf\u00ebr t\u00eb cilit i p\u00ebrkiste Shakira. Shakira shikoi nd\u00ebrsa burrat e Dados shkonin der\u00eb m\u00eb der\u00eb, duke k\u00ebrkuar nj\u00eb &#8220;taks\u00eb&#8221; dhe duke kontrolluar sht\u00ebpit\u00eb. Disa jav\u00eb m\u00eb von\u00eb, personat e armatosur u kthyen, duke pla\u00e7kitur dhom\u00ebn e ndenjes s\u00eb familjes s\u00eb saj, nd\u00ebrsa ajo q\u00ebndroi n\u00eb nj\u00eb qoshe. Asnj\u00ebher\u00eb m\u00eb par\u00eb t\u00eb huajt nuk kishin shkelur shenjt\u00ebrin\u00eb e sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb saj dhe ajo ndihej sikur e kishin zhveshur lakuriq.<\/p>\n\n\n\n<p>Nga fillimi i viteve n\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb, qeveria komuniste e Afganistanit, tani pa mb\u00ebshtetjen sovjetike, ishte duke u shkat\u00ebrruar. N\u00eb 1992, Lashkar Gah ra n\u00ebn nj\u00eb fraksion muxhahedin\u00ebsh. Shakira kishte nj\u00eb xhaxha q\u00eb jetonte atje, nj\u00eb komunist q\u00eb kishte pak koh\u00eb p\u00ebr t\u00eb shkuar n\u00eb xhami dhe kishte nj\u00eb dob\u00ebsi p\u00ebr melodit\u00eb pashtune. Koh\u00ebt e fundit ai ishte martuar me nj\u00eb grua t\u00eb re, Sana, e cila kishte shp\u00ebtuar nga nj\u00eb fejes\u00eb e detyruar me nj\u00eb burr\u00eb kat\u00ebr her\u00eb m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr se mosha e saj. Dyshja kishin filluar nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb re n\u00eb Mosk\u00ebn e Vog\u00ebl, nj\u00eb lagje Lashkar Gah q\u00eb Sana e quajti &#8220;toka ku grat\u00eb kan\u00eb liri&#8221; &#8211; por, kur muxhahid\u00ebt mor\u00ebn kontrollin, ata u detyruan t\u00eb iknin n\u00eb Pan Killay.<\/p>\n\n\n\n<p>Shakira po kujdesej p\u00ebr lop\u00ebt nj\u00eb mbr\u00ebmje kur burrat e Dados e rrethuan me arm\u00eb. &#8220;Ku \u00ebsht\u00eb xhaxhai juaj?&#8221;, b\u00ebrtiti nj\u00ebri prej tyre. Luft\u00ebtar\u00ebt sulmuan me dhun\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi. &#8220;Kjo \u00ebsht\u00eb ajo!&#8221;, personat e armatosur e t\u00ebrhoq\u00ebn San\u00ebn larg. Kur xhaxhallar\u00ebt e tjer\u00eb t\u00eb Shakiras u p\u00ebrpoq\u00ebn t\u00eb nd\u00ebrhynin, ata u arrestuan. T\u00eb nes\u00ebrmen, burri i San\u00ebs iu dor\u00ebzua forcave t\u00eb Dados, duke u lutur q\u00eb t\u00eb merrej n\u00eb vendin e t\u00eb fejuar\u00ebs. T\u00eb dy u d\u00ebrguan n\u00eb gjykat\u00ebn fetare dhe u d\u00ebnuan me vdekje.<\/p>\n\n\n\n<p>Jo shum\u00eb koh\u00eb m\u00eb von\u00eb, muxhahedin\u00ebt p\u00ebrmbys\u00ebn komunist\u00ebt n\u00eb Kabul dhe prezantuan zakonet e tyre fshatare. N\u00eb kryeqytet, udh\u00ebheq\u00ebsit e tyre t\u00eb cil\u00ebt kishin marr\u00eb shuma bujare t\u00eb financimit nga SHBA nxor\u00ebn nj\u00eb dekret duke deklaruar se &#8220;grat\u00eb nuk duhet t\u00eb largohen nga sht\u00ebpit\u00eb e tyre fare, p\u00ebrve\u00e7 n\u00ebse \u00ebsht\u00eb absolutisht e nevojshme, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast ato duhet t\u00eb mbulohen plot\u00ebsisht&#8221;. Grat\u00eb gjithashtu u ndaluan t\u00eb &#8220;ecnin me hijeshi ose me krenari&#8221;. Policia fetare filloi t\u00eb bredh\u00eb n\u00eb rrug\u00ebt e qytetit, duke arrestuar gra dhe duke djegur audio dhe videokaseta.<\/p>\n\n\n\n<p>Megjithat\u00eb, qeveria e re muxhahedine shpejt u shp\u00ebrb\u00eb dhe vendi ra n\u00eb luft\u00eb civile. Nat\u00ebn n\u00eb Pan Killay, Shakira d\u00ebgjoi t\u00eb sht\u00ebna arm\u00ebsh dhe nganj\u00ebher\u00eb britma burrash. N\u00eb m\u00ebngjes, nd\u00ebrsa kujdesej p\u00ebr lop\u00ebt, ajo shihte fqinj\u00ebt q\u00eb mbanin trupa t\u00eb mb\u00ebshtjell\u00eb. Familja e saj u mblodh n\u00eb oborr dhe diskutoi me z\u00eb t\u00eb ul\u00ebt se si mund t\u00eb shp\u00ebtonin. Por rrug\u00ebt ishin t\u00eb mbushura me pika kontrolli q\u00eb i p\u00ebrkisnin grupeve t\u00eb ndryshme muxhahedine. N\u00eb jug t\u00eb fshatit, n\u00eb qytetin Gereshk, nj\u00eb milic\u00eb e quajtur Divizioni N\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb e Tret\u00eb mbajti nj\u00eb barrikad\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht fam\u00ebkeqe n\u00eb nj\u00eb ur\u00eb; kishte histori t\u00eb grabitjes ose vrasjes s\u00eb burrave, t\u00eb grave dhe djemve t\u00eb rinj t\u00eb dhunuar. Babai i Shakira nganj\u00ebher\u00eb kalonte ur\u00ebn p\u00ebr t\u00eb shitur prodhime n\u00eb tregun Gereshk dhe n\u00ebna e saj filloi t&#8217;i lutej q\u00eb t\u00eb q\u00ebndronte n\u00eb sht\u00ebpi.<\/p>\n\n\n\n<p>Familja, e mbetur midis Amir Dado n\u00eb veri dhe Divizionit t\u00eb n\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb e tret\u00eb n\u00eb jug, ishte e d\u00ebshp\u00ebruar. Pastaj nj\u00eb pasdite, kur Shakira ishte gjasht\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb vje\u00e7, ajo d\u00ebgjoi britmat nga rruga: &#8220;Taleban\u00ebt jan\u00eb k\u00ebtu!&#8221; Ajo pa nj\u00eb kolon\u00eb Toyota Hiluxes t\u00eb bardh\u00eb t\u00eb mbushur me luft\u00ebtar\u00eb me turban\u00eb t\u00eb zinj q\u00eb mbanin flamuj t\u00eb bardh\u00eb. Shakira nuk kishte d\u00ebgjuar kurr\u00eb p\u00ebr taleban\u00ebt, por babai i saj shpjegoi se ata ishin shum\u00eb si student\u00ebt e varf\u00ebr fetar\u00eb q\u00eb ajo kishte par\u00eb gjat\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs s\u00eb saj duke lypur l\u00ebmosh\u00eb. Shum\u00eb kishin luftuar n\u00ebn flamurin e muxhahid\u00ebve, por u larguan pas t\u00ebrheqjes s\u00eb sovjetik\u00ebve; tani, than\u00eb ata, ata po l\u00ebviznin p\u00ebrs\u00ebri p\u00ebr t&#8217;i dh\u00ebn\u00eb fund trazirave. Me pak fjal\u00eb, ata kishin sulmuar ur\u00ebn e Gereshkut, duke \u00e7montuar Divizionin e N\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb e tret\u00eb dhe vullnetar\u00ebt ishin dyndur p\u00ebr t&#8217;u bashkuar me ta teksa kishin zbritur n\u00eb Sangin. V\u00ebllai i saj erdhi n\u00eb sht\u00ebpi duke raportuar se taleban\u00ebt kishin pushtuar gjithashtu pozicionet e Dados. Komandanti i luft\u00ebs kishte braktisur njer\u00ebzit e tij dhe kishte ikur n\u00eb Pakistan. &#8220;Ai \u00ebsht\u00eb zhdukur,&#8221; tha v\u00ebllai i Shakira. &#8220;Ai me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb zhdukur.&#8221; Taleban\u00ebt shpejt shp\u00ebrb\u00ebn\u00eb gjykat\u00ebn fetare t\u00eb Dados duke liruar Sanan dhe burrin e saj, t\u00eb cil\u00ebt prisnin ekzekutimin si dhe eliminuan pikat e kontrollit. Pas pes\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb vjet\u00ebsh, Lugina e Sangin m\u00eb n\u00eb fund ishte n\u00eb paqe.<\/p>\n\n\n\n<p>Kur i k\u00ebrkova Shakira-s dhe grave t\u00eb tjera nga lugina q\u00eb t\u00eb reflektonin mbi sundimin taleban, ato nuk ishin t\u00eb gatshme ta gjykonin l\u00ebvizjen sipas ndonj\u00eb standardi universal p\u00ebr shkak t\u00eb asaj q\u00eb kishte ndodhur m\u00eb par\u00eb. &#8220;Ata ishin m\u00eb t\u00eb but\u00eb,&#8221; tha Pazaro, gruaja q\u00eb jetonte n\u00eb fshatin ngjitur. &#8220;Ata po silleshin me ne me respekt.&#8221; Grat\u00eb e p\u00ebrshkruan jet\u00ebn e tyre n\u00ebn sundimin taleban si identike me jet\u00ebn e tyre n\u00ebn Dadon dhe muxhahid\u00ebt, vet\u00ebm pa t\u00eb huajt q\u00eb binin n\u00ebp\u00ebr dyer gjat\u00eb nat\u00ebs dhe pikat e kontrollit vdekjeprur\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Shakira m\u00eb tregoi nj\u00eb qet\u00ebsi t\u00eb re: m\u00ebngjese t\u00eb qeta me \u00e7aj jeshil t\u00eb avulluar dhe buk\u00eb naan, mbr\u00ebmje verore n\u00eb tavan. N\u00ebnat, hallat dhe gjyshet filluan t\u00eb pyesin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb diskrete p\u00ebr p\u00ebrshtatshm\u00ebrin\u00eb e saj; n\u00eb fshat martesa ishte nj\u00eb lidhje q\u00eb bashkonte dy familje. Ajo shpejt u fejua me nj\u00eb t\u00eb af\u00ebrm t\u00eb larg\u00ebt, babai i t\u00eb cilit ishte zhdukur me sa duket nga duart e sovjetik\u00ebve. Her\u00ebn e par\u00eb q\u00eb ajo vuri syt\u00eb mbi t\u00eb fejuarin e saj ishte n\u00eb dit\u00ebn e dasm\u00ebs, ai ishte ulur i turbullt, i rrethuar nga grat\u00eb e fshatit t\u00eb cilat i tregonin p\u00ebr planet e tij p\u00ebr nat\u00ebn e dasm\u00ebs. &#8220;Ai ishte nj\u00eb budalla!&#8221; Shakira e kujtonte duke qeshur. &#8220;Ai ishte aq i turpsh\u00ebm sa u p\u00ebrpoq t\u00eb ikte. Njer\u00ebzit duhej ta kapnin dhe ta sillnin p\u00ebrs\u00ebri. &#8220;<\/p>\n\n\n\n<p>Ashtu si shum\u00eb t\u00eb rinj me iniciativ\u00eb n\u00eb lugin\u00eb, ai ishte i pun\u00ebsuar n\u00eb trafikun e opiumit dhe Shakiras i p\u00eblqente shk\u00eblqimi i vendosm\u00ebris\u00eb n\u00eb syt\u00eb e tij. Megjithat\u00eb ajo filloi t\u00eb shqet\u00ebsohej se vet\u00ebm zhurma mund t\u00eb mos ishte e mjaftueshme. Nd\u00ebrsa sundimi taleban u vendos, filloi nj\u00eb fushat\u00eb rekrutimi. T\u00eb rinjt\u00eb u d\u00ebrguan n\u00eb Afganistanin verior, p\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr nj\u00eb bande t\u00eb kryekomandant\u00ebve muxhahedin\u00eb t\u00eb njohur si Aleanca Veriore. Nj\u00eb dit\u00eb, Shakira shikoi nj\u00eb helikopter t\u00eb zbriste n\u00eb nj\u00eb fush\u00eb dhe t\u00eb shkarkonte trupat e rekrut\u00ebve t\u00eb r\u00ebn\u00eb. Burrat n\u00eb lugin\u00eb filluan t\u00eb fshiheshin n\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e miqve duke l\u00ebvizur nga fshati n\u00eb fshat, t\u00eb tmerruar nga thirrja. Fermer\u00ebt e varf\u00ebr qiramarr\u00ebs ishin m\u00eb t\u00eb rrezikuarit, nd\u00ebrsa t\u00eb pasurit mund t\u00eb blinin rrug\u00ebn e tyre jasht\u00eb sh\u00ebrbimit. &#8220;Kjo ishte padrejt\u00ebsia e v\u00ebrtet\u00eb e taleban\u00ebve,&#8221; m\u00eb tha Shakira. Ajo filloi t\u00eb urrente pamjen e patrullave talebane.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb vitin 2000, Provinca Helmand p\u00ebrjetoi that\u00ebsir\u00ebn nd\u00ebshkuese. Fushat e shalqirit ishin t\u00eb shkat\u00ebrruara dhe kufomat e fryra t\u00eb kafsh\u00ebve t\u00eb zhavorosura i kishin mbushur rrug\u00ebt. N\u00eb nj\u00eb ndezje mizorie, udh\u00ebheq\u00ebsi suprem i taleban\u00ebve, Mullah Omar, zgjodhi at\u00eb moment p\u00ebr t\u00eb ndaluar kultivimin e opiumit. Ekonomia e lugin\u00ebs u shemb. Pazaro kujtoi, &#8220;Ne nuk kishim asgj\u00eb p\u00ebr t\u00eb ngr\u00ebn\u00eb, toka nuk na dha asgj\u00eb dhe burrat tan\u00eb nuk mund t\u00eb siguronin p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt tan\u00eb. F\u00ebmij\u00ebt po qanin, ata b\u00ebrtisnin dhe ne ndiheshim sikur kishim d\u00ebshtuar.&#8221; Shakira, e cila ishte shtatz\u00ebn\u00eb, zhyti sheshe t\u00eb naanit t\u00eb ndenjur n\u00eb \u00e7aj jeshil p\u00ebr t\u00eb ushqyer mbesat dhe nip\u00ebrit e saj. Burri i saj u nis p\u00ebr n\u00eb Pakistan, p\u00ebr t\u00eb provuar fatin e tij n\u00eb fushat atje. Shakira u godit nga mendimi se f\u00ebmija i saj do t\u00eb dilte pa jet\u00eb, se burri i saj nuk do t\u00eb kthehej kurr\u00eb, se ajo do t\u00eb ishte vet\u00ebm. \u00c7do m\u00ebngjes, ajo lutej p\u00ebr shi, p\u00ebr \u00e7lirim.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb dit\u00eb, nj\u00eb spiker n\u00eb radio tha se kishte pasur nj\u00eb sulm n\u00eb Amerik\u00eb. Papritur, u fol se ushtar\u00eb nga vendi m\u00eb i pasur n\u00eb tok\u00eb do t\u00eb vinin p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbysur taleban\u00ebt. P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb nd\u00ebr vite, zemra e Shakira-s u trazua me shpres\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb nat\u00eb t\u00eb vitit 2003, Shakira u zgjua nga z\u00ebrat e njer\u00ebzve t\u00eb \u00e7uditsh\u00ebm. Ajo nxitoi t\u00eb mbulohej. Kur ajo vrapoi n\u00eb dhom\u00ebn e ndenjes, ajo pa me panik gryk\u00ebt e pushk\u00ebve q\u00eb ishin drejtuar drejt saj. Burrat ishin m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj se sa kishte par\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb dhe ishin me uniform\u00eb. K\u00ebta jan\u00eb amerikan\u00ebt, e kuptoi ajo, me frik\u00eb. Disa afgan\u00eb ishin me ta, burra t\u00eb dob\u00ebt me kallashnikov dhe shalle me kuadrate. Nj\u00eb burr\u00eb me mjek\u00ebr t\u00eb madhe po urdh\u00ebronte: Amir Dado.<\/p>\n\n\n\n<p>Shtetet e Bashkuara kishin p\u00ebrmbysur me shpejt\u00ebsi taleban\u00ebt pas pushtimit t\u00eb tyre, duke instaluar n\u00eb Kabul qeverin\u00eb e Hamid Karzai. Dado, i cili ishte miq\u00ebsuar me Forcat Speciale Amerikane, u b\u00eb shefi i inteligjenc\u00ebs p\u00ebr Provinc\u00ebn Helmand. Nj\u00eb nga v\u00ebllez\u00ebrit e tij ishte guvernatori i rrethit Sangin dhe v\u00ebllau tjet\u00ebr i tij u b\u00eb shef i policis\u00eb s\u00eb Sangin. N\u00eb Helmand, viti i par\u00eb i pushtimit amerikan kishte qen\u00eb paq\u00ebsor dhe fushat edhe nj\u00eb her\u00eb shp\u00ebrthyen me lul\u00ebkuqe. Shakira tani kishte dy f\u00ebmij\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl, Nilofar dhe Ahmed. Burri i saj ishte kthyer nga Pakistani dhe gjeti pun\u00eb duke transportuar qese me rr\u00ebshir\u00eb opiumi n\u00eb tregun Sangin. Por tani, me Dadon p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb krye i shp\u00ebtuar nga m\u00ebrgimi nga amerikan\u00ebt jeta u kthye n\u00eb dit\u00ebt e luft\u00ebs civile.<\/p>\n\n\n\n<p>Pothuajse \u00e7do person q\u00eb Shakira e njihte kishte nj\u00eb histori p\u00ebr Dadon. Nj\u00eb her\u00eb, luft\u00ebtar\u00ebt e tij k\u00ebrkuan q\u00eb dy t\u00eb rinj ose t\u00eb paguanin nj\u00eb taks\u00eb ose t\u00eb bashkoheshin me milicin\u00eb e tij private, t\u00eb cil\u00ebn ai e mbajti pavar\u00ebsisht se mbante postin e tij zyrtar. Kur ata refuzuan, luft\u00ebtar\u00ebt e tij i rrah\u00ebn p\u00ebr vdekje, duke i varur trupat e tyre n\u00eb nj\u00eb pem\u00eb. Nj\u00eb fshatar kujton: &#8220;Ne shkuam t&#8217;i shkurtonim ato dhe ata ishin prer\u00eb n\u00eb feta, barku i tyre dilte jasht\u00eb.&#8221; N\u00eb nj\u00eb fshat tjet\u00ebr, forcat e Dados shkuan sht\u00ebpi m\u00eb sht\u00ebpi, duke ekzekutuar njer\u00ebz t\u00eb dyshuar si taleban\u00eb; nj\u00eb studiues i moshuar q\u00eb kurr\u00eb nuk i p\u00ebrkiste l\u00ebvizjes u q\u00ebllua p\u00ebr vdekje.<\/p>\n\n\n\n<p>Shakira ishte e hutuar nga zgjedhja e aleat\u00ebve t\u00eb amerikan\u00ebve. &#8220;A ishte ky plani i tyre?&#8221; me pyeti ajo. &#8220;A erdh\u00ebn ata p\u00ebr t\u00eb sjell\u00eb paqen, apo kishin q\u00ebllime t\u00eb tjera?&#8221; Ajo k\u00ebmb\u00ebnguli q\u00eb burri i saj t\u00eb ndalonte marrjen e rr\u00ebshir\u00ebs n\u00eb tregun Sangin, k\u00ebshtu q\u00eb ai e zhvendosi tregtin\u00eb e tij n\u00eb jug, n\u00eb Gereshk. Por ai u kthye nj\u00eb pasdite me lajmin se edhe kjo ishte b\u00ebr\u00eb e pamundur. \u00c7udit\u00ebrisht, Shtetet e Bashkuara kishin ringjallur Divizionin e n\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb e tret\u00eb dhe e b\u00ebn\u00eb at\u00eb partnerin e saj m\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb n\u00eb provinc\u00eb. Personat e armatosur t\u00eb Divizionit filluan p\u00ebrs\u00ebri t\u00eb ndalonin udh\u00ebtar\u00ebt n\u00eb ur\u00eb dhe t\u00eb pla\u00e7kisnin at\u00eb q\u00eb mundnin. Tani, megjithat\u00eb, p\u00ebrpjekja e tyre m\u00eb fitimprur\u00ebse ishte mbledhja e dhuratave t\u00eb ofruara nga SHBA; sipas Mike Martin, nj\u00eb ish oficer britanik q\u00eb shkroi nj\u00eb histori t\u00eb Helmand, ata fituan deri n\u00eb dy mij\u00eb dollar\u00eb p\u00ebr komandant taleban t\u00eb kapur.<\/p>\n\n\n\n<p>Sidoqoft\u00eb, kjo paraqiste nj\u00eb sfid\u00eb, sepse v\u00ebshtir\u00eb se kishte ndonj\u00eb taleban aktiv p\u00ebr t\u00eb kapur. &#8220;Ne e dinim se cil\u00ebt ishin taleban\u00ebt n\u00eb fshatin ton\u00eb,&#8221; tha Shakira dhe ata nuk ishin t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb luft\u00eb guerile. &#8220;Ata t\u00eb gjith\u00eb ishin ulur n\u00eb sht\u00ebpi, duke mos b\u00ebr\u00eb asgj\u00eb&#8221;, shtoi ajo. Nj\u00eb n\u00ebnkolonel me Forcat Speciale t\u00eb SHBA, Stuart Farris, i cili ishte vendosur n\u00eb at\u00eb zon\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb i tha nj\u00eb historiani t\u00eb Ushtris\u00eb Amerikane, &#8220;Praktikisht nuk kishte asnj\u00eb rezistenc\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb rrotullim.&#8221; K\u00ebshtu, milicit\u00eb si Divizioni N\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb e tret\u00eb filluan t\u00eb akuzojn\u00eb njer\u00ebz t\u00eb pafajsh\u00ebm. N\u00eb shkurt t\u00eb vitit 2003, ata e em\u00ebruan Hajji Bismillah, drejtorin e transportit t\u00eb qeveris\u00eb Karzai p\u00ebr Gereshk, p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr mbledhjen e tarifave n\u00eb qytet &#8211; nj\u00eb terrorist, duke i shtyr\u00eb amerikan\u00ebt ta d\u00ebrgojn\u00eb at\u00eb n\u00eb Guantanamo. Me eliminimin e Bismillah, Divizioni N\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb e tret\u00eb monopolizoi t\u00eb ardhurat nga tarifat.<\/p>\n\n\n\n<p>Dado shkoi edhe m\u00eb tej. N\u00eb mars 2003, ushtar\u00ebt amerikan\u00eb vizituan guvernatorin e Sangin &#8211; v\u00ebllain e Dados p\u00ebr t\u00eb diskutuar rinovimin e nj\u00eb shkolle dhe nj\u00eb klinike sh\u00ebndet\u00ebsore. Pas largimit, konvoji i tyre u godit nga zjarri dhe rreshteri i shtabit Jacob Frazier dhe Rreshteri Orlando Morales u b\u00ebn\u00eb viktimat e para luftarake amerikane n\u00eb Helmand. Personeli amerikan dyshoi se fajtor\u00ebt nuk ishin taleban\u00ebt por Dado, nj\u00eb dyshim q\u00eb mu konfirmua nj\u00eb nga ish -komandant\u00ebt e luft\u00ebs, i cili tha se shefi i tij kishte projektuar sulmin p\u00ebr t\u00eb mbajtur amerikan\u00ebt t\u00eb mb\u00ebshtetur tek ai. Sidoqoft\u00eb, kur forcat e Dados pohuan se kishin kapur vras\u00ebsin e v\u00ebrtet\u00eb nj\u00eb ish-rekrut i taleban\u00ebve i quajtur Mullah Jalil &#8211; amerikan\u00ebt e d\u00ebrguan Jalilin n\u00eb Guantanamo. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pap\u00ebrfillshme, kjo ndodhi pavar\u00ebsisht nga fakti se, sipas dosjes s\u00eb klasifikuar t\u00eb Gantanamos t\u00eb Jalilit, zyrtar\u00ebt amerikan\u00eb e dinin se Jalili ishte v\u00ebn\u00eb n\u00eb gisht thjesht p\u00ebr t\u00eb &#8220;mbuluar&#8221; faktin se forcat e Dados ishin &#8220;p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb prit\u00eb&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Incidenti nuk ndikoi n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnien e Dados me forcat speciale amerikane, t\u00eb cil\u00ebt e konsideruan at\u00eb shum\u00eb t\u00eb vlefsh\u00ebm n\u00eb sh\u00ebrbimin e &#8220;terrorist\u00ebve&#8221;. Ata tani po patrullonin s\u00eb bashku dhe menj\u00ebher\u00eb pas sulmit, operacioni i p\u00ebrbashk\u00ebt kontrolloi fshatin p\u00ebr terrorist\u00eb t\u00eb dyshuar. Ushtar\u00ebt nuk q\u00ebndruan gjat\u00eb n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e saj, por ajo nuk mund t\u00eb hiqte nga mendja syt\u00eb e grykave t\u00eb pushk\u00ebs. T\u00eb nes\u00ebrmen n\u00eb m\u00ebngjes, ajo hoqi qilimat dhe fshiu shenjat e \u00e7izmeve.<\/p>\n\n\n\n<p>Miqt\u00eb dhe fqinj\u00ebt e Shakir\u00ebs ishin shum\u00eb t\u00eb tmerruar p\u00ebr t\u00eb folur, por Kombet e Bashkuara filluan t\u00eb b\u00ebjn\u00eb agjitacion p\u00ebr largimin e Dados. SHBA bllokoi vazhdimisht p\u00ebrpjekjen dhe nj\u00eb udh\u00ebzues p\u00ebr Trupat Detare t\u00eb SHBA argumentoi se megjith\u00ebse Dado ishte &#8220;larg nga t\u00eb qenit demokrat Jeffersonian&#8221;, forma e tij e drejt\u00ebsis\u00eb s\u00eb ashp\u00ebr ishte &#8220;zgjidhja e testuar me koh\u00eb p\u00ebr kontrollin e Pashtun\u00ebve rebel\u00eb&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Burri i Shakiras ndaloi s\u00eb daluri nga sht\u00ebpia nd\u00ebrsa Helmandis vazhdoi t\u00eb merrej me pretekste t\u00eb dob\u00ebta. Nj\u00eb fermer n\u00eb nj\u00eb fshat aty pran\u00eb, Mohammed Nasim, u arrestua nga forcat amerikane dhe u d\u00ebrgua n\u00eb Guant\u00e1namo sepse sipas nj\u00eb vler\u00ebsimi t\u00eb klasifikuar, emri i tij ishte i ngjash\u00ebm me at\u00eb t\u00eb nj\u00eb komandanti taleban\u00eb. Nj\u00eb zyrtar i qeveris\u00eb Karzai i quajtur Ehsanullah vizitoi nj\u00eb baz\u00eb amerikane p\u00ebr t\u00eb informuar mbi dy an\u00ebtar\u00ebt taleban\u00eb; asnj\u00eb p\u00ebrkthyes nuk ishte i pranish\u00ebm dhe n\u00eb konfuzion, ai u arrestua vet\u00eb dhe u d\u00ebrgua n\u00eb Guantanamo. Nasrullah, nj\u00eb mbledh\u00ebs i taksave qeveritare, u d\u00ebrgua n\u00eb Guantanamo pasi u nxor rast\u00ebsisht nga nj\u00eb autobus pas nj\u00eb p\u00ebrleshje midis Forcave Speciale t\u00eb SHBA dhe fisnor\u00ebve lokal\u00eb. &#8220;Ne ishim shum\u00eb t\u00eb lumtur me amerikan\u00ebt. Nuk e dija q\u00eb p\u00ebrfundimisht do t\u00eb vija n\u00eb Kub\u00eb&#8221;, tha ai m\u00eb von\u00eb, n\u00eb nj\u00eb gjykat\u00eb ushtarake.<\/p>\n\n\n\n<p>Nasrullah p\u00ebrfundimisht u kthye n\u00eb sht\u00ebpi, por disa t\u00eb burgosur nuk u kthyen m\u00eb. Abdul Wahid, nga Gereshk, u arrestua nga Divizioni N\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb e tret\u00eb dhe u rrah r\u00ebnd\u00eb; ai u dor\u00ebzua n\u00eb paraburgimin amerikan dhe u la n\u00eb nj\u00eb kafaz, aty ku edhe vdiq. Personeli ushtarak amerikan vuri n\u00eb dukje djegie n\u00eb gjoks dhe stomak dhe mavijosje n\u00eb ijet e tij. Sipas nj\u00eb hetimi t\u00eb deklasifikuar, ushtar\u00ebt e Forcave Speciale raportuan se plag\u00ebt e Wahid ishin n\u00eb p\u00ebrputhje me &#8220;nj\u00eb metod\u00eb normale t\u00eb intervistimit\/marrjes n\u00eb pyetje&#8221; t\u00eb p\u00ebrdorur nga Divizioni N\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb e tret\u00eb. Nj\u00eb rreshter tha se ai &#8220;mund t\u00eb siguronte fotografi t\u00eb t\u00eb burgosurve t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm me l\u00ebndime t\u00eb ngjashme&#8221;. Sidoqoft\u00eb, Shtetet e Bashkuara vazhduan t\u00eb mb\u00ebshtesin Divizionin e n\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb e tret\u00eb &#8211; nj\u00eb shkelje e Ligjit Leahy, i cili ndalon personelin amerikan t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb me vet\u00ebdije nj\u00ebsit\u00eb q\u00eb kryejn\u00eb abuzime flagrante t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb vitin 2004, OKB-ja nisi nj\u00eb program p\u00ebr t\u00eb \u00e7armatosur milicit\u00eb pro-qeveritare. Nj\u00eb komandant i n\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb e tre m\u00ebsoi p\u00ebr planin dhe riem\u00ebrtoi nj\u00eb segment t\u00eb milicis\u00eb si nj\u00eb &#8220;kompani private t\u00eb siguris\u00eb&#8221; sipas kontrat\u00ebs me amerikan\u00ebt, duke mund\u00ebsuar af\u00ebrsisht nj\u00eb t\u00eb tret\u00ebn e luft\u00ebtar\u00ebve t\u00eb Divizionit t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb t\u00eb armatosur. Nj\u00eb e treta tjet\u00ebr i mbajti arm\u00ebt e tyre duke n\u00ebnshkruar nj\u00eb kontrat\u00eb me nj\u00eb firm\u00eb me baz\u00eb n\u00eb Teksas p\u00ebr t\u00eb mbrojtur ekuipazhet e shtrimit t\u00eb rrug\u00ebve. (Kur qeveria Karzai z\u00ebvend\u00ebsoi k\u00ebta roje privat\u00eb me polici, udh\u00ebheq\u00ebsi i N\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb e tret\u00ebs krijoi nj\u00eb sulm q\u00eb vrau pes\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb polic\u00eb, dhe m\u00eb pas rikuperoi kontrat\u00ebn.) E treta e mbetur e Divizionit, duke u gjendur n\u00ebnshtruar ndaj k\u00ebrc\u00ebnimeve t\u00eb zhvatjes nga ish-koleg\u00ebt e tyre, ik\u00ebn me arm\u00ebt e tyre dhe iu bashkuan taleban\u00ebve.<\/p>\n\n\n\n<p>Mesazhet nga koalicioni i udh\u00ebhequr nga SHBA tentonin t\u00eb portretizonin rebelimin n\u00eb rritje si nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje e ekstremist\u00ebve q\u00eb luftonin me lirin\u00eb, por dokumentet e NATO-s q\u00eb mora pranuan se Ishaqzais nuk kishte &#8220;asnj\u00eb arsye valide&#8221; p\u00ebr t&#8217;u besuar forcave t\u00eb koalicionit, pasi kishte p\u00ebsuar &#8220;shtypje nga duart e babait \u201cMohammad Khan,\u201dose Amir Dado. N\u00eb Pan Killay, pleqt\u00eb inkurajuan bijt\u00eb e tyre q\u00eb t\u00eb merrnin arm\u00ebt p\u00ebr t\u00eb mbrojtur fshatin dhe disa iu drejtuan ish-an\u00ebtar\u00ebve taleban\u00eb. Shakira d\u00ebshironte q\u00eb burri i saj t\u00eb b\u00ebnte di\u00e7ka, t\u00eb ndihmonte n\u00eb ruajtjen e fshatit ose t&#8217;i zhvendoste ata n\u00eb Pakistan, por ai nuk u zem\u00ebrua. N\u00eb nj\u00eb fshat aty pran\u00eb, kur forcat amerikane sulmuan sht\u00ebpin\u00eb e nj\u00eb plaku t\u00eb fisit t\u00eb dashur, duke e vrar\u00eb at\u00eb dhe duke e l\u00ebn\u00eb djalin e tij me paraplegji, grat\u00eb u b\u00ebrtit\u00ebn burrave t\u00eb tyre: \u201cJu njer\u00ebz keni \u00e7allma t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb kok\u00eb, por \u00e7far\u00eb keni b\u00ebr\u00eb? Ju as nuk mund t\u00eb na mbroni. A e quani veten burra?&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Tani ishte viti 2005, kat\u00ebr vjet pas pushtimit amerikan dhe Shakira kishte nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb t\u00eb tret\u00eb gjat\u00eb rrug\u00ebs. Detyrat e saj sht\u00ebpiake e konsumuan at\u00eb &#8220;nga m\u00ebngjesi n\u00eb mbr\u00ebmje, un\u00eb isha duke punuar dhe duke u djersitur&#8221;, por kur ajo ndaloi t\u00eb ushqente tandurin ose t\u00eb krasiste pem\u00ebt e pjeshk\u00ebs, ajo kuptoi se kishte humbur ndjenj\u00ebn e premtimit q\u00eb kishte ndjer\u00eb dikur. Pothuajse \u00e7do jav\u00eb, ajo d\u00ebgjoi p\u00ebr nj\u00eb djal\u00eb tjet\u00ebr t\u00eb larguar nga amerikan\u00ebt ose milicit\u00eb. Burri i saj ishte i papun\u00eb, dhe koh\u00ebt e fundit ai kishte filluar t\u00eb pinte opium. Martesa e tyre u prish. Nj\u00eb aj\u00ebr mosbesimi u vendos mbi sht\u00ebpin\u00eb e tyre, gj\u00eb q\u00eb p\u00ebrputhej me gjendjen e zymt\u00eb t\u00eb fshatit.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebshtu, kur nj\u00eb autokolon\u00eb talebane u fut n\u00eb Pan Killay, me burra me turban\u00eb t\u00eb zinj q\u00eb ngrinin flamuj t\u00eb bardh\u00eb t\u00eb lart\u00eb, ajo i konsideroi vizitor\u00eb me interes. K\u00ebt\u00eb her\u00eb ajo mendoi se gj\u00ebrat mund t\u00eb jen\u00eb ndryshe.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb 2006, Mbret\u00ebria e Bashkuar u bashkua me nj\u00eb kontigjent n\u00eb rritje t\u00eb Forcave t\u00eb Operacioneve Speciale t\u00eb SHBA q\u00eb punonin p\u00ebr t\u00eb shuar rebelimin n\u00eb Sangin. S\u00eb shpejti, Shakira kujtonte, &#8220;ferri filloi&#8221;. Taleban\u00ebt sulmuan patrullat, filluan bastisje n\u00eb poste luftarake dhe ngrit\u00ebn postblloqe. N\u00eb nj\u00eb maj\u00eb kodre n\u00eb Pan Killay, amerikan\u00ebt komanduan sht\u00ebpin\u00eb e nj\u00eb shefi t\u00eb drog\u00ebs, duke e shnd\u00ebrruar at\u00eb n\u00eb nj\u00eb kompleks t\u00eb qeseve me r\u00ebr\u00eb, kulla vrojtimi dhe tela koncertine. Para shumic\u00ebs s\u00eb betejave, taleban\u00ebt e rinj vizituan sht\u00ebpit\u00eb, duke paralajm\u00ebruar banor\u00ebt q\u00eb t\u00eb largoheshin menj\u00ebher\u00eb. At\u00ebher\u00eb taleban\u00ebt fillonin sulmin e tyre, koalicioni n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr p\u00ebrgjigjej vrullsh\u00ebm dhe toka dridhej.<\/p>\n\n\n\n<p>Ndonj\u00ebher\u00eb, edhe ikja nuk garantonte siguri. Gjat\u00eb nj\u00eb beteje, Abdul Salam, nj\u00eb xhaxha i burrit t\u00eb Shakiras, u strehua n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e nj\u00eb shoku. Pasi p\u00ebrfunduan luftimet, ai vizitoi nj\u00eb xhami p\u00ebr t\u00eb falur namazin. Disa taleban\u00eb ishin gjithashtu atje. Nj\u00eb sulm ajror i koalicionit vrau pothuajse t\u00eb gjith\u00eb brenda. T\u00eb nes\u00ebrmen, vajtuesit u mblodh\u00ebn p\u00ebr funeralin; nj\u00eb sulm i dyt\u00eb vrau nj\u00eb duzin\u00eb njer\u00ebz t\u00eb tjer\u00eb. Nd\u00ebr trupat e kthyer n\u00eb Pan Killay ishin ato t\u00eb Abdul Salam, kush\u00ebririt t\u00eb tij dhe tre nip\u00ebrve t\u00eb tij, t\u00eb mosh\u00ebs gjasht\u00eb deri n\u00eb pes\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb vje\u00e7.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u00eb nga f\u00ebmij\u00ebria Shakira nuk kishte njohur dik\u00eb q\u00eb kishte vdekur nga sulmet ajrore. Ajo tani ishte nj\u00ebzet e shtat\u00eb vje\u00e7 dhe flinte mir\u00eb, sikur n\u00eb \u00e7do moment t\u00eb kishte nevoj\u00eb t\u00eb vraponte p\u00ebr t&#8217;u mbuluar. Nj\u00eb nat\u00eb, ajo u zgjua nga nj\u00eb zhurm\u00eb k\u00ebrcit\u00ebse aq e fort\u00eb saq\u00eb pyeti veten n\u00ebse sht\u00ebpia po cop\u00ebtohej. Burri i saj ishte ende duke g\u00ebrhitur dhe ajo e mallkoi n\u00ebn z\u00eb. Ajo shkoi me gishta n\u00eb oborrin e p\u00ebrparm\u00eb. Automjetet ushtarake t\u00eb koalicionit po kalonin pran\u00eb, duke l\u00ebvizur mbi hekurishte t\u00eb shp\u00ebrndara p\u00ebrpara. Ajo zgjoi familjen. Ishte shum\u00eb von\u00eb p\u00ebr t&#8217;u evakuuar dhe Shakira u lut q\u00eb taleban\u00ebt t\u00eb mos sulmonin. Ajo i futi f\u00ebmij\u00ebt n\u00ebn dritare, nj\u00eb p\u00ebrpjekje e d\u00ebshp\u00ebruar p\u00ebr t&#8217;i mbrojtur ata n\u00eb rast se nj\u00eb goditje shkaktonte shembjen e \u00e7atis\u00eb dhe i mbuloi me batanije t\u00eb r\u00ebnda.<\/p>\n\n\n\n<p>Duke u kthyer n\u00eb pjes\u00ebn e p\u00ebrparme t\u00eb oborrit, Shakira vuri re nj\u00eb nga automjetet e t\u00eb huajve t\u00eb pa l\u00ebvizur. Nj\u00eb pal\u00eb antena t\u00eb projektuara drejt qiellit. Ata do t\u00eb na vrasin, mendoi ajo. Ajo u ngjit n\u00eb \u00e7ati dhe pa q\u00eb automjeti ishte bosh: ushtar\u00ebt e kishin parkuar dhe ishin larguar n\u00eb k\u00ebmb\u00eb. Ajo i pa ata t\u00eb marshonin mbi ur\u00ebn e k\u00ebmb\u00ebs dhe t\u00eb zhdukeshin n\u00eb kallamishte.<\/p>\n\n\n\n<p>Disa fusha larg, taleban\u00ebt dhe t\u00eb huajt filluan t\u00eb q\u00ebllonin. P\u00ebr or\u00eb t\u00eb t\u00ebra, familja u grumbullua brenda. Muret u drodh\u00ebn dhe f\u00ebmij\u00ebt qanin. Shakira nxori kukullat e saj prej p\u00eblhure, e tundi Ahmedin n\u00eb kraharor dhe p\u00ebshp\u00ebriti histori. Kur arm\u00ebt hesht\u00ebn, rreth agimit, Shakira doli p\u00ebr nj\u00eb v\u00ebshtrim tjet\u00ebr. Automjeti mbeti aty, pa mbik\u00ebqyrje. Ajo po dridhej nga zem\u00ebrimi. Gjat\u00eb gjith\u00eb vitit, af\u00ebrsisht nj\u00eb her\u00eb n\u00eb muaj, ajo i ishte n\u00ebnshtruar k\u00ebtij terrori. Taleban\u00ebt kishin nisur sulmin, por pjesa m\u00eb e madhe e zem\u00ebrimit t\u00eb saj ishte drejtuar te nd\u00ebrhyr\u00ebsit. Pse ajo dhe f\u00ebmij\u00ebt e saj duhej t\u00eb vuanin?<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb mendim i eg\u00ebr i kaloi n\u00eb kok\u00eb. Ajo nxitoi n\u00eb sht\u00ebpi dhe foli me vjehrr\u00ebn e saj. Ushtar\u00ebt ishin akoma n\u00eb an\u00ebn e larg\u00ebt t\u00eb kanalit. Shakira gjeti disa shkrep\u00ebse dhe vjehrra e saj kapi nj\u00eb shishe me naft\u00eb. N\u00eb rrug\u00eb, nj\u00eb fqinj i hodhi nj\u00eb v\u00ebshtrim shishes dhe e kuptoi, duke nxituar p\u00ebrs\u00ebri me nj\u00eb shishe t\u00eb dyt\u00eb. Vjehrra e Shakiras shp\u00ebrtheu nj\u00eb gom\u00eb, pastaj e hudhi naft\u00ebn dhe njomi motorin. Shakira ndezi nj\u00eb shkreps\u00eb dhe e hodhi mbi gom\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Nga sht\u00ebpia, ata shikuan qiellin t\u00eb kthehej n\u00eb hi nga zjarri. Shum\u00eb shpejt, ata d\u00ebgjuan vorbull\u00ebn e nj\u00eb helikopteri q\u00eb po afrohej nga jugu. &#8220;Po vjen p\u00ebr ne!&#8221; b\u00ebrtiti vjehrra e saj. Kunati i Shakira-s, i cili po q\u00ebndronte me ta i mblodhi f\u00ebmij\u00ebt me t\u00ebrbim, por Shakira e dinte q\u00eb ishte tep\u00ebr von\u00eb. N\u00ebse do t\u00eb vdesim, le t\u00eb vdesim n\u00eb sht\u00ebpi, mendoi ajo.<\/p>\n\n\n\n<p>Ata u hodh\u00ebn n\u00eb nj\u00eb grop\u00eb t\u00eb cek\u00ebt n\u00eb pjes\u00ebn e pasme t\u00eb oborrit, t\u00eb rriturit mbi f\u00ebmij\u00ebt. Toka u trondit fuqish\u00ebm, pastaj helikopteri u largua. Kur u shfaq\u00ebn, Shakira pa q\u00eb t\u00eb huajt kishin v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje automjetin e djegur, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb nuk kishte pjes\u00ebmarr\u00ebs dhe q\u00eb t\u00eb mos binte n\u00eb duart e armikut.<\/p>\n\n\n\n<p>Grat\u00eb e Pan Killay erdh\u00ebn p\u00ebr t\u00eb uruar Shakira; ajo ishte, si\u00e7 tha nj\u00eb grua, &#8220;hero&#8221;. Por ajo nuk ndihej krenare, vet\u00ebm e leht\u00ebsuar. &#8220;Po mendoja se ata nuk do t\u00eb vinin m\u00eb k\u00ebtu dhe ne do t\u00eb kishim paqe\u201d, tha ajo.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb vitin 2008, marinsat amerikan\u00eb u vendos\u00ebn n\u00eb Sangin, duke p\u00ebrforcuar forcat speciale amerikane dhe ushtar\u00ebt britanik\u00eb. Forcat britanike u rrethuan &#8211; nj\u00eb e treta e viktimave t\u00eb tyre n\u00eb Afganistan do t\u00eb ndodhej n\u00eb Sangin, duke b\u00ebr\u00eb q\u00eb disa ushtar\u00eb ta quanin misionin &#8220;Sangingrad&#8221;. Nilofar, tani tet\u00eb vje\u00e7, mund t\u00eb ndjente ritmet e koh\u00ebs s\u00eb luft\u00ebs. Ajo do t\u00eb pyeste Shakira-n: &#8220;Kur do t\u00eb shkojm\u00eb n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tezes Farzana?&#8221; Farzana jetonte n\u00eb shkret\u00ebtir\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Por kaosi nuk ishte gjithmon\u00eb i parashikuesh\u00ebm: nj\u00eb pasdite, t\u00eb huajt u shfaq\u00ebn p\u00ebrs\u00ebri para se dikush t\u00eb mund t\u00eb ikte dhe familja nxitoi n\u00eb grop\u00ebn e oborrit. Disa dyer posht\u00eb, gruaja dhe f\u00ebmij\u00ebt e t\u00eb ndjerit Abdul Salam b\u00ebn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gj\u00eb, por nj\u00eb mortaj\u00eb vrau vajz\u00ebn e tij pes\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb vje\u00e7are, Bor Jana.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb dy pal\u00ebt e luft\u00ebs b\u00ebn\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb shmangur vdekjen e civil\u00ebve. P\u00ebrve\u00e7 l\u00ebshimit t\u00eb paralajm\u00ebrimeve p\u00ebr evakuim, taleban\u00ebt i mbanin fshatar\u00ebt t\u00eb informuar se cilat zona ishin mbjell\u00eb me mjete shp\u00ebrthyese t\u00eb improvizuara dhe mbyllnin rrug\u00ebt p\u00ebr trafikun civil kur sh\u00ebnjestronin autokolonat. Koalicioni vendosi bomba t\u00eb drejtuara me laser, p\u00ebrdori altoparlant\u00ebt p\u00ebr t\u00eb paralajm\u00ebruar fshatar\u00ebt p\u00ebr luftimet dhe d\u00ebrgoi helikopter\u00eb p\u00ebrpara betej\u00ebs. \u201cAta do t\u00eb l\u00ebshonin flet\u00ebpalosje ku thuhej: Q\u00ebndroni n\u00eb sht\u00ebpit\u00eb tuaja! Shp\u00ebtoni veten!\u201d, kujton Shakira. N\u00eb nj\u00eb luft\u00eb t\u00eb zhvilluar n\u00eb mure me balt\u00eb dhe plot jet\u00eb, megjithat\u00eb, asnj\u00eb vend nuk ishte v\u00ebrtet i sigurt dhe nj\u00eb num\u00ebr i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm civil\u00ebsh vdiq\u00ebn. Ndonj\u00ebher\u00eb, viktima t\u00eb tilla shkaktuan d\u00ebnim t\u00eb gjer\u00eb, nj\u00eblloj si raketa e NATO-s q\u00eb goditi nj\u00eb turm\u00eb fshatar\u00ebsh n\u00eb Sangin n\u00eb 2010, duke vrar\u00eb pes\u00ebdhjet\u00eb e dy persona. Por shumica d\u00ebrrmuese e incidenteve p\u00ebrfshinin nj\u00eb ose dy vdekje &#8211; jet\u00eb anonime q\u00eb nuk u raportuan kurr\u00eb, nuk u regjistruan kurr\u00eb nga organizatat zyrtare dhe prandaj kurr\u00eb nuk u llogarit\u00ebn si pjes\u00eb e numrit civil t\u00eb luft\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, tragjedit\u00eb e Shakir\u00ebs u rrit\u00ebn. Ishte Muhamedi, nj\u00eb kush\u00ebrir\u00eb pes\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb vje\u00e7: ai u vra nga nj\u00eb zhurm\u00eb, nj\u00eb dron, nd\u00ebrsa po ecte me motorin e tij n\u00ebp\u00ebr fshat me nj\u00eb shok. &#8220;Ky tingull ishte kudo,&#8221; kujton Shakira. &#8220;Kur e d\u00ebgjuam, f\u00ebmij\u00ebt filluan t\u00eb qajn\u00eb dhe un\u00eb nuk mund t&#8217;i ngush\u00eblloja.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Muhammad Wali, nj\u00eb kush\u00ebri i rritur: Fshatar\u00ebt u udh\u00ebzuan nga forcat e koalicionit q\u00eb t\u00eb q\u00ebndronin brenda p\u00ebr tre dit\u00eb nd\u00ebrsa kryenin nj\u00eb operacion, por pas dit\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb uji i pijsh\u00ebm ishte pak\u00ebsuar dhe Wali u detyrua t\u00eb dilte jasht\u00eb. Ai u q\u00ebllua.<\/p>\n\n\n\n<p>Khan Muhammad, nj\u00eb kush\u00ebri shtat\u00ebvje\u00e7ar: Familja e tij po ikte nga nj\u00eb p\u00ebrplasje me makin\u00eb kur gabimisht iu afrua nj\u00eb pozicioni koalicioni; makina u sh\u00ebnjestrua dhe u q\u00ebllua me arm\u00eb, duke e vrar\u00eb at\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Bor Agha, nj\u00eb kush\u00ebri dymb\u00ebdhjet\u00eb vje\u00e7: Ai po sh\u00ebtiste n\u00eb mbr\u00ebmje kur u vra nga arm\u00ebt nga nj\u00eb baz\u00eb e Policis\u00eb Komb\u00ebtare Afgane. T\u00eb nes\u00ebrmen n\u00eb m\u00ebngjes, babai i tij vizitoi baz\u00ebn, i tronditur dhe duke k\u00ebrkuar p\u00ebrgjigje, atij iu tha se djali ishte paralajm\u00ebruar m\u00eb par\u00eb t\u00eb mos kalonte pran\u00eb instalimit. &#8220;Komandanti i tyre dha urdhrin p\u00ebr ta v\u00ebn\u00eb n\u00eb sh\u00ebnjest\u00ebr&#8221;, kujtoi babai i tij.<\/p>\n\n\n\n<p>Amanullah, nj\u00eb kush\u00ebri gjasht\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb vje\u00e7: Ai po punonte tok\u00ebn kur u sh\u00ebnjestrua nga nj\u00eb snajperist i Ushtris\u00eb Afgane. Askush nuk dha nj\u00eb shpjegim dhe familja kishte shum\u00eb frik\u00eb t&#8217;i afrohej baz\u00ebs s\u00eb Ushtris\u00eb dhe t\u00eb pyeste.<\/p>\n\n\n\n<p>Ahmed, nj\u00eb kush\u00ebri i rritur: Pas nj\u00eb dite t\u00eb gjat\u00eb n\u00eb fusha ai u nis p\u00ebr n\u00eb sht\u00ebpi, duke mbajtur nj\u00eb pjat\u00eb t\u00eb nxeht\u00eb kur u godit nga forcat e koalicionit. Familja beson se t\u00eb huajt e ngat\u00ebrruan pjat\u00ebn e nxeht\u00eb me nj\u00eb I.E.D. (bomb\u00eb).<\/p>\n\n\n\n<p>Niamatullah, v\u00ebllai i Ahmedit: Ai ishte duke korrur opium kur nj\u00eb p\u00ebrplasje zjarri shp\u00ebrtheu aty pran\u00eb dhe teksa p\u00ebrpiqej t\u00eb ikte, ai u q\u00ebllua nga nj\u00eb mitroloz.<\/p>\n\n\n\n<p>Gul Ahmed, xhaxhai i burrit t\u00eb Shakira -s: Ai donte t\u00eb fillonte dit\u00ebn e tij m\u00eb her\u00ebt, k\u00ebshtu q\u00eb ai u k\u00ebrkoi djemve t\u00eb tij q\u00eb ta sillnin m\u00ebngjesin e tij n\u00eb fusha. Kur mb\u00ebrrit\u00ebn, gjet\u00ebn trupin e tij t\u00eb vdekur. D\u00ebshmitar\u00ebt than\u00eb se ai ishte ndeshur me nj\u00eb patrull\u00eb t\u00eb koalicionit. Ushtar\u00ebt &#8220;e lan\u00eb k\u00ebtu, si nj\u00eb kafsh\u00eb&#8221;, tha Shakira.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb gjitha deg\u00ebt e pem\u00ebs familjare t\u00eb Shakir\u00ebs, \u200b\u200bnga xhaxhallar\u00ebt q\u00eb i tregonin historit\u00eb e saj tek kush\u00ebrinjt\u00eb q\u00eb luanin me t\u00eb n\u00eb shpella, u zhduk\u00ebn. N\u00eb total, ajo humbi gjasht\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb an\u00ebtar\u00eb t\u00eb familjes. Pyesja veten n\u00ebse ishte e nj\u00ebjta gj\u00eb p\u00ebr familjet e tjera n\u00eb Pan Killay. Mora mostra t\u00eb nj\u00eb duzine familjesh rast\u00ebsisht n\u00eb fshat dhe b\u00ebra pyetje t\u00eb ngjashme n\u00eb fshatra t\u00eb tjer\u00eb. P\u00ebr secil\u00ebn familje, un\u00eb dokumentova emrat e t\u00eb vdekurve, rastet e kryq\u00ebzuara me \u00e7ertifikata vdekjeje dhe d\u00ebshmi t\u00eb d\u00ebshmitar\u00ebve okular\u00eb. Mesatarisht, zbulova, \u00e7do familje humbi dhjet\u00eb deri n\u00eb dymb\u00ebdhjet\u00eb civil\u00eb n\u00eb at\u00eb q\u00eb vendasit e quajn\u00eb Lufta Amerikane.<\/p>\n\n\n\n<p>Kjo shkall\u00eb e vuajtjes ishte e panjohur n\u00eb nj\u00eb metropol t\u00eb zhurmsh\u00ebm si Kabuli, ku qytetar\u00ebt g\u00ebzonin siguri relative. Por n\u00eb enklavat fshatare si Sangin, vrasjet e pand\u00ebrprera t\u00eb civil\u00ebve \u00e7uan shum\u00eb afgan\u00eb t\u00eb t\u00ebrhiqeshin nga taleban\u00ebt. Deri n\u00eb vitin 2010, shum\u00eb familje n\u00eb fshatrat Ishaqzai kishin djem si taleban\u00eb, shumica e t\u00eb cil\u00ebve ishin bashkuar thjesht p\u00ebr t\u00eb mbrojtur veten ose p\u00ebr t&#8217;u hakmarr\u00eb; l\u00ebvizja u integrua m\u00eb t\u00ebr\u00ebsisht n\u00eb jet\u00ebn e Sangin sesa kishte qen\u00eb n\u00eb vitet n\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb. Tani, kur Shakira dhe miqt\u00eb e saj diskutonin p\u00ebr taleban\u00ebt, ata po diskutonin p\u00ebr miqt\u00eb, fqinj\u00ebt dhe m\u00eb t\u00eb dashurit e tyre.<\/p>\n\n\n\n<p>Disa oficer\u00eb britanik\u00eb n\u00eb terren u shqet\u00ebsuan se SHBA po vriste shum\u00eb civil\u00eb dhe lobuan pa sukses p\u00ebr t\u00eb hequr Forcat Speciale Amerikane nga zona. N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, trupa nga e gjith\u00eb bota shkuan n\u00eb Helmand, p\u00ebrfshir\u00eb australian\u00ebt, kanadez\u00ebt dhe danez\u00ebt. Por fshatar\u00ebt nuk mund t\u00eb b\u00ebnin dallimin &#8211; p\u00ebr ta, pushtuesit ishin thjesht &#8220;amerikan\u00eb&#8221;. Pazaro, gruaja nga nj\u00eb fshat aty pran\u00eb, kujton: \u201cKishte dy lloje njer\u00ebzish, me fytyra t\u00eb zeza dhe me fytyr\u00eb roz\u00eb. Kur i shihnim, tmerroheshim. Koalicioni i portretizoi vendasit si t\u00eb uritur p\u00ebr \u00e7lirimin nga taleban\u00ebt, por nj\u00eb raport i klasifikuar i inteligjenc\u00ebs i vitit 2011 p\u00ebrshkroi perceptimet e komunitetit p\u00ebr forcat e koalicionit si &#8220;t\u00eb pafavorshme&#8221;, me fshatar\u00ebt q\u00eb paralajm\u00ebronin se, n\u00ebse koalicioni \u201cnuk do t\u00eb largohej nga zona, shtetasit vendas do t\u00eb ishin detyruar t\u00eb evakuohen.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Si p\u00ebrgjigje, koalicioni kaloi n\u00eb strategjin\u00eb e zemr\u00ebs dhe mendjes s\u00eb kund\u00ebr-kryengritjes. Por p\u00ebrpjekjet e t\u00eb huajve p\u00ebr t&#8217;u p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb mesin e popullat\u00ebs ishin t\u00eb pap\u00ebrpunuara: ata shpesh zinin sht\u00ebpi, vet\u00ebm duke i ekspozuar m\u00eb tej fshatar\u00ebt ndaj zjarrit. &#8220;Ata po vinin me forc\u00eb, pa marr\u00eb leje nga ne,&#8221; m\u00eb tha Pashtana, nj\u00eb grua nga nj\u00eb fshat tjet\u00ebr Sangin. \u201cAta ndonj\u00ebher\u00eb hynin n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb ton\u00eb, thyenin t\u00eb gjitha dritaret dhe q\u00ebndronin gjith\u00eb nat\u00ebn. Ne do t\u00eb na duhej t\u00eb iknim, n\u00eb rast se taleban\u00ebt do t\u00eb q\u00ebllonin mbi ta.\u201d Marzia, nj\u00eb grua nga Pan Killay, kujtoi: &#8220;Taleban\u00ebt do t\u00eb q\u00ebllonin disa her\u00eb, por amerikan\u00ebt do t\u00eb p\u00ebrgjigjeshin me mortaj\u00eb&#8221;. Nj\u00eb lla\u00e7 u p\u00ebrplas n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e vjehrr\u00ebs s\u00eb saj. Ajo mbijetoi, tha Marzia, por q\u00eb at\u00ebher\u00eb kishte &#8220;humbur kontrollin mbi veten&#8221; dhe gjithmon\u00eb duke b\u00ebrtitur nga gj\u00ebrat q\u00eb nuk mund t&#8217;i shohim, nga fantazmat.<\/p>\n\n\n\n<p>Me qasjen e zemrave dhe mendjeve t\u00eb trazuara, disa zyrtar\u00eb t\u00eb NATO-s u p\u00ebrpoq\u00ebn t\u00eb bindnin komandant\u00ebt taleban\u00eb q\u00eb t\u00eb rr\u00ebzoheshin. N\u00eb vitin 2010, nj\u00eb grup komandant\u00ebsh taleban\u00eb q\u00eb kishin lidhje me britanik\u00ebt, premtuan t\u00eb nd\u00ebrronin an\u00ebn n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb ndihm\u00ebs p\u00ebr komunitetet lokale. Por, kur udh\u00ebheq\u00ebsit taleban\u00eb u takuan p\u00ebr t\u00eb arritur p\u00ebrfundimin e marr\u00ebveshjes, forcat speciale amerikane duke vepruar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavarur bombarduan tubimin, duke vrar\u00eb figur\u00ebn m\u00eb t\u00eb lart\u00eb talebane prapa aventur\u00ebs s\u00eb paqes.<\/p>\n\n\n\n<p>Marinsat m\u00eb n\u00eb fund u larguan nga Sangin n\u00eb 2014; ushtria afgane e mbajti vendin e saj p\u00ebr tre vjet, derisa taleban\u00ebt kishin v\u00ebn\u00eb n\u00ebn kontroll pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb lugin\u00ebs. SHBA -ja nxori jasht\u00eb trupat e Ushtris\u00eb Afgane dhe shkat\u00ebrroi shum\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs t\u00eb qeveris\u00eb duke l\u00ebn\u00eb, si\u00e7 thuhet n\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb t\u00eb NATO-s, vet\u00ebm &#8220;rr\u00ebnoja dhe papast\u00ebrti&#8221;. Tregu Sangin ishte fshir\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb. Kur Shakira pa p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb dyqanet e rr\u00ebnuara, ajo i tha burrit t\u00eb saj: &#8220;Ata nuk lan\u00eb asgj\u00eb p\u00ebr ne&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Sidoqoft\u00eb, nj\u00eb ndjenj\u00eb optimizmi u shfaq n\u00eb Pan Killay. Burri i Shakiras theri nj\u00eb dele p\u00ebr t\u00eb festuar p\u00ebrfundimin e luft\u00ebs dhe familja diskutoi p\u00ebr rinovimin e kopshtit. Vjehrra e saj foli p\u00ebr dit\u00ebt para rus\u00ebve dhe amerikan\u00ebve, kur familjet b\u00ebnin piknik p\u00ebrgjat\u00eb kanalit, burrat shtriheshin n\u00ebn hijen e pjeshk\u00ebve dhe grat\u00eb flinin n\u00eb \u00e7atit\u00eb n\u00ebn yje.<\/p>\n\n\n\n<p>Por n\u00eb vitin 2019, nd\u00ebrsa SHBA po zhvillonte bisedime me udh\u00ebheq\u00ebsit taleban\u00eb n\u00eb Doha, Katar, qeveria afgane dhe forcat amerikane l\u00ebviz\u00ebn s\u00eb bashku n\u00eb Sangin p\u00ebr her\u00eb t\u00eb fundit. At\u00eb janar, ata filluan ndoshta sulmin m\u00eb shkat\u00ebrrues q\u00eb lugina ishte d\u00ebshmitare n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb luft\u00ebn. Shakira dhe fshatar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb u larguan p\u00ebr n\u00eb shkret\u00ebtir\u00eb, por jo t\u00eb gjith\u00eb mund t\u00eb shp\u00ebtonin. Ahmed Noor Mohammad, i cili zot\u00ebronte nj\u00eb biznes me telefona me pages\u00eb, vendosi t\u00eb priste t\u00eb evakuohej, sepse djemt\u00eb e tij binjak\u00eb ishin t\u00eb s\u00ebmur\u00eb. Familja e tij shkoi n\u00eb shtrat n\u00ebn zhurm\u00ebn e artileris\u00eb s\u00eb larg\u00ebt. At\u00eb nat\u00eb, nj\u00eb bomb\u00eb amerikane u p\u00ebrplas n\u00eb dhom\u00ebn ku flinin djemt\u00eb binjak\u00eb, duke i vrar\u00eb ata. Nj\u00eb bomb\u00eb e dyt\u00eb goditi nj\u00eb dhom\u00eb ngjitur, duke vrar\u00eb baban\u00eb e Mohamedit dhe shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, tet\u00eb prej tyre f\u00ebmij\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb nes\u00ebrmen, n\u00eb funeral, nj\u00eb sulm tjet\u00ebr ajror vrau gjasht\u00eb vajtues. N\u00eb nj\u00eb fshat aty pran\u00eb, nj\u00eb arm\u00eb goditi tre f\u00ebmij\u00eb. T\u00eb nes\u00ebrmen, kat\u00ebr f\u00ebmij\u00eb t\u00eb tjer\u00eb u q\u00eblluan p\u00ebr vdekje. Diku tjet\u00ebr n\u00eb Sangin, nj\u00eb sulm ajror goditi nj\u00eb shkoll\u00eb islame, duke vrar\u00eb nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb. Nj\u00eb jav\u00eb m\u00eb von\u00eb, dymb\u00ebdhjet\u00eb mysafir\u00eb n\u00eb nj\u00eb martes\u00eb u vran\u00eb n\u00eb nj\u00eb sulm ajror.<\/p>\n\n\n\n<p>Pas bombardimit, v\u00ebllai i Mohammad shkoi n\u00eb Kandahar p\u00ebr t\u00eb raportuar masakrat n\u00eb Kombet e Bashkuara dhe qeverin\u00eb afgane. Kur nuk gjeti drejt\u00ebsi, ai u bashkua me taleban\u00ebt.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb fuqin\u00eb e nj\u00eb furnizimi n\u00eb dukje t\u00eb pafund t\u00eb rekrut\u00ebve, taleban\u00ebt nuk e pat\u00ebn t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb mbijetojn\u00eb koalicionin. Por, megjith\u00ebse kryengritja m\u00eb n\u00eb fund ka sjell\u00eb paqe n\u00eb fshatin afgan, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb paqe e shkretimit: shum\u00eb fshatra jan\u00eb rr\u00ebnuar. Rind\u00ebrtimi do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb sfid\u00eb, por nj\u00eb prov\u00eb m\u00eb e madhe do t\u00eb jet\u00eb ekzorcizimi i kujtimeve t\u00eb dy dekadave t\u00eb fundit. &#8220;Vajza ime zgjohet duke b\u00ebrtitur se amerikan\u00ebt po vijn\u00eb. &#8220;Ne duhet t\u00eb vazhdojm\u00eb t\u00eb flasim me t\u00eb but\u00eb dhe t&#8217;i themi: \u2018Jo, jo, ata nuk do t\u00eb kthehen\u2019\u201d, tha Pazaro.<\/p>\n\n\n\n<p>Taleban\u00ebt e quajn\u00eb fush\u00ebn e tyre Emiratin Islamik t\u00eb Afganistanit dhe pretendojn\u00eb se pasi t\u00eb huajt t\u00eb largohen ata do t\u00eb kryesojn\u00eb nj\u00eb epok\u00eb t\u00eb stabilitetit t\u00eb qet\u00eb. Nd\u00ebrsa qeveria afgane u shkat\u00ebrrua k\u00ebt\u00eb ver\u00eb, un\u00eb udh\u00ebtova n\u00ebp\u00ebr Provinc\u00ebn Helmand &#8211; kryeqyteti de-fakto i Emirateve, p\u00ebr t\u00eb par\u00eb se si mund t\u00eb duket nj\u00eb Afganistan post-amerikan.<\/p>\n\n\n\n<p>Un\u00eb u largova nga Lashkar Gah, i cili mbeti n\u00ebn kontrollin e qeveris\u00eb. N\u00eb periferi q\u00ebndronte nj\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb \u00e7imentoje me flamur t\u00eb qeveris\u00eb afgane, p\u00ebrtej k\u00ebsaj pike kontrolli autoriteti i Kabulit u zhduk. Nj\u00eb kamion\u00e7in\u00eb pa pun\u00eb pran\u00eb; t\u00eb grumbulluar n\u00eb shtratin e ngarkesave ishin gjysm\u00eb duzin\u00eb an\u00ebtar\u00ebsh t\u00eb sangorian\u00ebve, nj\u00eb milicie e frikshme n\u00eb pag\u00ebn e agjencis\u00eb s\u00eb inteligjenc\u00ebs afgane, e cila u mb\u00ebshtet nga C.I.A. Dy nga luft\u00ebtar\u00ebt dukeshin jo m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr se dymb\u00ebdhjet\u00eb vjet.<\/p>\n\n\n\n<p>Un\u00eb isha me dy vendas n\u00eb nj\u00eb Corolla dhe kaluam pran\u00eb pik\u00ebs s\u00eb kontrollit pa njoftim. S\u00eb shpejti, ne ishim n\u00eb nj\u00eb horizont pa pem\u00eb, praktikisht pa asnj\u00eb rrug\u00eb n\u00ebn ne. Ne kaluam poste t\u00eb braktisura t\u00eb Ushtris\u00eb dhe Policis\u00eb Afgane q\u00eb ishin nd\u00ebrtuar nga amerikan\u00ebt dhe britanik\u00ebt. P\u00ebrtej tyre u shfaq\u00ebn nj\u00eb s\u00ebr\u00eb fortifikimesh rrethore me balt\u00eb, me nj\u00eb snajper t\u00eb vet\u00ebm taleban\u00eb t\u00eb sp\u00ebrkatur n\u00eb barkun e tij. Flamujt e bardh\u00eb u val\u00ebvit\u00ebn pas tij, duke njoftuar port\u00ebn p\u00ebr n\u00eb Emiratin Islamik.<\/p>\n\n\n\n<p>Dallimi m\u00eb i habitsh\u00ebm midis vendit taleban\u00eb dhe bot\u00ebs q\u00eb kishim l\u00ebn\u00eb pas ishte mungesa e armatimit. N\u00eb Afganistan, un\u00eb isha m\u00ebsuar me polic\u00eb me sy t\u00eb mbuluar me pantallona t\u00eb gjera, milic\u00eb n\u00eb balak\u00eb, agjent\u00eb t\u00eb inteligjenc\u00ebs q\u00eb inspektonin makina. Megjithat\u00eb, ne rrall\u00eb kalonim nj\u00eb pik\u00eb kontrolli t\u00eb taleban\u00ebve dhe kur kalonim luft\u00ebtar\u00ebt e ekzaminuan me d\u00ebshir\u00eb makin\u00ebn. &#8220;T\u00eb gjith\u00eb kan\u00eb frik\u00eb nga taleban\u00ebt,&#8221; tha shoferi im, duke qeshur. &#8220;Pikat e kontrollit jan\u00eb n\u00eb zemrat tona.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00ebse njer\u00ebzit kishin frik\u00eb nga sundimtar\u00ebt e tyre t\u00eb rinj, ata gjithashtu v\u00ebllaz\u00ebroheshin me ta. Aty -k\u00ebtu, grupe fshatar\u00ebsh u uleshin n\u00eb pllaka buz\u00eb rrug\u00ebs, duke pir\u00eb \u00e7aj me taleban\u00ebt. Vendi u hap nd\u00ebrsa k\u00ebrcenim p\u00ebrgjat\u00eb nj\u00eb rruge n\u00eb fshatin Sangin. N\u00eb kanal, djemt\u00eb po b\u00ebnin gara noti; burrat e fshatit dhe taleban\u00ebt po zhytnin k\u00ebmb\u00ebt n\u00eb ujin bruz. Ne kaluam tok\u00ebn bujq\u00ebsore t\u00eb gjelb\u00ebr dhe tendat e pem\u00ebve frutore. Grupe grash ecnin p\u00ebrgjat\u00eb nj\u00eb rruge tregu dhe dy vajza k\u00ebrcyen n\u00eb fustane t\u00eb rr\u00ebmujshme.<\/p>\n\n\n\n<p>Ne iu afruam Gereshkut, at\u00ebher\u00eb n\u00ebn autoritetin qeveritar. P\u00ebr shkak se qyteti ishte pika m\u00eb fitimprur\u00ebse e grumbullimit t\u00eb tarifave n\u00eb rajon, u tha se kushdo q\u00eb e mbante at\u00eb kontrollonte t\u00eb gjith\u00eb Helmand. Taleban\u00ebt kishin nisur nj\u00eb sulm dhe goditjet e artileris\u00eb kumbuan n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb fush\u00ebn. Nj\u00eb lum\u00eb familjesh, gomar\u00ebt e tyre duke punuar n\u00ebn pesh\u00ebn e tufave gjigante, po iknin nga ato q\u00eb ata than\u00eb se ishin sulme ajrore. N\u00eb an\u00eb t\u00eb rrug\u00ebs, nj\u00eb grua me nj\u00eb burka ngjyr\u00eb blu q\u00ebndronte me nj\u00eb karroc\u00eb dore; brenda ishte nj\u00eb trup i mb\u00ebshtjell\u00eb. Disa taleban\u00eb u mblodh\u00ebn n\u00eb maj\u00eb t\u00eb nj\u00eb kodre.<\/p>\n\n\n\n<p>U takova me Wakil, nj\u00eb komandant taleban me syze. Ashtu si shum\u00eb luft\u00ebtar\u00eb q\u00eb kisha hasur, ai vinte nga nj\u00eb linj\u00eb fermer\u00ebsh, kishte studiuar disa vjet n\u00eb seminar dhe kishte humbur dhjet\u00ebra t\u00eb af\u00ebrm nga Amir Dado, Divizioni i N\u00ebnt\u00ebdhjetetretit dhe Amerikan\u00ebt. Ai diskutoi fatkeq\u00ebsit\u00eb e&nbsp; familjes s\u00eb tij pa inat, sikur Lufta Amerikane t\u00eb ishte rendi natyror i gj\u00ebrave. Tridhjet\u00eb vje\u00e7, ai kishte arritur grad\u00ebn e tij pasi nj\u00eb v\u00eblla m\u00eb i madh, nj\u00eb komandant taleban, vdiq n\u00eb betej\u00eb. Ai v\u00ebshtir\u00eb se do t\u00eb largohej nga Helmandi dhe fytyra e tij u ndri\u00e7ua nga \u00e7udia n\u00eb mendimin e kapjes s\u00eb Gereshkut, nj\u00eb qytet q\u00eb ai kishte jetuar disa kilometra larg, por nuk kishte qen\u00eb n\u00eb gjendje ta vizitonte p\u00ebr nj\u00ebzet vjet. &#8220;Harrojeni shkrimin tuaj&#8221;, qeshi ai nd\u00ebrsa un\u00eb shkruaja sh\u00ebnime. &#8220;Eja m\u00eb shiko teksa marr qytetin!&#8221; Duke ndjekur nj\u00eb helikopter q\u00eb rr\u00ebshqiste n\u00eb horizont, un\u00eb refuzova. Ai u largua me vrap. Nj\u00eb or\u00eb m\u00eb von\u00eb, nj\u00eb imazh u shfaq n\u00eb telefonin tim t\u00eb Wakil duke t\u00ebrhequr nj\u00eb poster t\u00eb nj\u00eb figure qeveritare t\u00eb lidhur me Divizionin e n\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb e tret\u00eb. Gereshk kishte r\u00ebn\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e guvernatorit t\u00eb rrethit taleban, nj\u00eb grup taleban\u00ebsh u ul\u00ebn duke ngr\u00ebn\u00eb bamje dhe naan t\u00eb dhuruara nga fshati. I pyeta p\u00ebr planet e tyre p\u00ebr p\u00ebrfundimin e luft\u00ebs. Shumica than\u00eb se ata do t\u00eb ktheheshin n\u00eb bujq\u00ebsi, ose do t\u00eb ndiqnin arsimin fetar. Un\u00eb kisha ardhur n\u00eb Afganistan nga Iraku, nj\u00eb fakt q\u00eb i b\u00ebri p\u00ebrshtypje Hamidit, nj\u00eb komandant i ri. Ai tha se \u00ebnd\u00ebrronte t\u00eb shihte rr\u00ebnojat babilonase dhe pyeti: &#8220;A mendoni se, kur t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb kjo, ata do t\u00eb m\u00eb japin nj\u00eb viz\u00eb?&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Ishte e qart\u00eb se taleban\u00ebt ishin t\u00eb ndar\u00eb p\u00ebr at\u00eb q\u00eb do t\u00eb ndodh\u00eb m\u00eb pas. Gjat\u00eb vizit\u00ebs sime, dhjet\u00ebra an\u00ebtar\u00eb nga pjes\u00eb t\u00eb ndryshme t\u00eb Afganistanit ofruan vizione t\u00eb kund\u00ebrta p\u00ebr Emiratin e tyre. Taleban\u00ebt me mendje politike q\u00eb kan\u00eb jetuar jasht\u00eb vendit dhe mbajn\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e tyre n\u00eb Doha ose Pakistan m\u00eb than\u00eb se ata kishin nj\u00eb opinion m\u00eb kozmopolit se m\u00eb par\u00eb. Nj\u00eb studiues i cili kishte kaluar pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb dy dekadave t\u00eb fundit duke l\u00ebvizur midis Helmand dhe Pakistanit tha: \u201cKishte shum\u00eb gabime q\u00eb b\u00ebm\u00eb n\u00eb vitet n\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb. At\u00ebher\u00eb, ne nuk dinim p\u00ebr t\u00eb drejtat e njeriut, arsimin, politik\u00ebn, ne thjesht mor\u00ebm gjith\u00e7ka me pushtet. Por tani e kuptuam.\u201d N\u00eb skenarin roz\u00eb t\u00eb dijetarit, taleban\u00ebt do t\u00eb ndajn\u00eb ministrit\u00eb me armiqt\u00eb e m\u00ebparsh\u00ebm, vajzat do t\u00eb ndjekin shkoll\u00ebn dhe grat\u00eb do t\u00eb punojn\u00eb &#8220;krah p\u00ebr krah&#8221; me burrat.<\/p>\n\n\n\n<p>Megjithat\u00eb, n\u00eb Helmand ishte e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb gjesh k\u00ebt\u00eb lloj talebani. M\u00eb tipiku ishte Hamdullah, nj\u00eb komandant me fytyr\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb i cili humbi an\u00ebtar\u00ebt e familjes n\u00eb Luft\u00ebn Amerikane dhe e ka matur jet\u00ebn e tij me dasma, funerale dhe beteja. Ai tha se komuniteti i tij kishte vuajtur shum\u00eb r\u00ebnd\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndar\u00eb pushtetin dhe se v\u00ebrshimi i nj\u00ebzet viteve t\u00eb m\u00ebparshme ofroi vet\u00ebm nj\u00eb zgjidhje: status quo ante. Ai m\u00eb tha, me krenari, se kishte n\u00eb plan t\u00eb bashkohej me marshimin e taleban\u00ebve n\u00eb Kabul, nj\u00eb qytet q\u00eb nuk e kishte par\u00eb kurr\u00eb. Ai mendoi se do t\u00eb arrinte atje n\u00eb mes t\u00eb gushtit.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr pyetjen m\u00eb t\u00eb ndjeshme n\u00eb jet\u00ebn e fshatit, pra p\u00ebr t\u00eb drejtat e grave, burra si ai nuk kan\u00eb b\u00ebr\u00eb gj\u00eb. N\u00eb shum\u00eb pjes\u00eb t\u00eb zon\u00ebs rurale t\u00eb Helmandit, grave u ndalohet t\u00eb vizitojn\u00eb tregun. Kur nj\u00eb grua Sangin koh\u00ebt e fundit bleu biskota p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt e saj n\u00eb pazar taleban\u00ebt e rrah\u00ebn at\u00eb, burrin e saj dhe shit\u00ebsin. An\u00ebtar\u00ebt taleban\u00eb m\u00eb than\u00eb se kishin n\u00eb plan t\u00eb lejonin vajzat t\u00eb ndiqnin medreset\u00eb, por vet\u00ebm deri n\u00eb pubertet. Si m\u00eb par\u00eb, grat\u00eb do t\u00eb ndaloheshin nga pun\u00ebsimi, p\u00ebrve\u00e7 mamis\u00eb. &#8220;Ata nuk kan\u00eb ndryshuar fare&#8221;, tha Pazaro me keqardhje.<\/p>\n\n\n\n<p>Ky kalkulim i zymt\u00eb fluturonte mbi \u00e7do bised\u00eb q\u00eb kisha me fshatar\u00ebt. N\u00eb fshatin Yakh Chal, hasa n\u00eb rr\u00ebnojat e nj\u00eb sulmi t\u00eb Ushtris\u00eb Afgane q\u00eb ishte b\u00ebr\u00eb koh\u00ebt e fundit nga taleban\u00ebt. Mbetje kishte vet\u00ebm tuma hekuri, litar\u00eb, pllaka t\u00eb nxehta, zhavorr. T\u00eb nes\u00ebrmen n\u00eb m\u00ebngjes, fshatar\u00ebt zbrit\u00ebn n\u00eb vendngjarje, duke k\u00ebrkuar di\u00e7ka p\u00ebr t\u00eb shitur. Abdul Rahman, nj\u00eb fermer, po rr\u00ebzonte plehrat me djalin e tij t\u00eb vog\u00ebl kur nj\u00eb arm\u00eb ushtarake afgane u shfaq n\u00eb horizont. Ai po fluturonte aq ul\u00ebt, kujtoi ai, saq\u00eb &#8220;edhe kallashnikov\u00ebt mund t\u00eb q\u00ebllonin mbi t\u00eb&#8221;. Por nuk kishte taleban\u00eb p\u00ebrreth, vet\u00ebm civil\u00eb. Pushka pushkatoi dhe fshatar\u00ebt filluan t\u00eb binin. Pastaj u kthye p\u00ebrs\u00ebri, duke vazhduar t\u00eb sulmonte. &#8220;Kishte shum\u00eb trupa n\u00eb tok\u00eb, duke gjakosur dhe r\u00ebnkuar,&#8221; tha nj\u00eb d\u00ebshmitar tjet\u00ebr. &#8220;Shum\u00eb f\u00ebmij\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl.&#8221; Sipas fshatar\u00ebve, t\u00eb pakt\u00ebn pes\u00ebdhjet\u00eb civil\u00eb u vran\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00eb von\u00eb, fola n\u00eb telefon me nj\u00eb pilot helikopteri t\u00eb Ushtris\u00eb Afgane, i cili sapo kishte liruar at\u00eb q\u00eb sulmoi post\u00ebn. Ai m\u00eb tha: &#8220;E pyeta ekuipazhin pse e b\u00ebn\u00eb k\u00ebt\u00eb dhe ata m\u00eb than\u00eb se e dinin q\u00eb ata ishin civil\u00eb, por Camp Bastion &#8211; nj\u00eb baz\u00eb e m\u00ebparshme britanike q\u00eb iu ishte dor\u00ebzuar afgan\u00ebve. Nd\u00ebrsa flisnim, helikopter\u00ebt e Ushtris\u00eb Afgane po q\u00ebllonin mbi tregun qendror t\u00eb mbushur me njer\u00ebz n\u00eb Gereshk, duke vrar\u00eb shum\u00eb civil\u00eb. Nj\u00eb zyrtar me nj\u00eb organizat\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare me qend\u00ebr n\u00eb Helmand tha: &#8220;Kur forcat qeveritare humbin nj\u00eb zon\u00eb, ata po hakmerren ndaj civil\u00ebve.&#8221; Piloti i helikopterit e pranoi k\u00ebt\u00eb, duke shtuar: &#8220;Ne po e b\u00ebjm\u00eb at\u00eb me urdh\u00ebr t\u00eb Sami Sadatit.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Gjeneral Sami Sadat drejtoi nj\u00eb nga shtat\u00eb trupat e Ushtris\u00eb Afgane. Ndryshe nga brezi i t\u00eb fort\u00ebve Amir Dado, t\u00eb cil\u00ebt ishin provincial\u00eb dhe analfabet\u00eb, Sadat mori nj\u00eb diplom\u00eb master n\u00eb menaxhimin dhe udh\u00ebheqjen strategjike nga nj\u00eb shkoll\u00eb n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar dhe studioi n\u00eb Akademin\u00eb Ushtarake NATO n\u00eb Mynih. Ai mbajti pozicionin e tij ushtarak nd\u00ebrsa ishte gjithashtu C.E.O. i Blue Sea Logistics, nj\u00eb korporat\u00eb me qend\u00ebr n\u00eb Kabul q\u00eb furnizonte forcat anti-talebane me gjith\u00e7ka, nga pjes\u00ebt e helikopterit deri tek automjetet taktike t\u00eb blinduara. Gjat\u00eb vizit\u00ebs sime n\u00eb Helmand, Blackhawks n\u00ebn komand\u00ebn e tij po kryenin masakra pothuajse \u00e7do dit\u00eb: dymb\u00ebdhjet\u00eb afgan\u00eb u vran\u00eb nd\u00ebrsa fshinin hekurishte n\u00eb nj\u00eb baz\u00eb t\u00eb m\u00ebparshme jasht\u00eb Sangin; dyzet u vran\u00eb n\u00eb nj\u00eb incident pothuajse identik n\u00eb kampin e braktisur t\u00eb Ushtris\u00eb Walid; nj\u00ebzet njer\u00ebz, shumica prej tyre gra dhe f\u00ebmij\u00eb, u vran\u00eb nga sulmet ajrore n\u00eb pazarin e Gereshkut; Ushtar\u00ebt afgan\u00eb q\u00eb ishin mbajtur t\u00eb burgosur nga taleban\u00ebt n\u00eb nj\u00eb stacion elektrik u sh\u00ebnjestruan dhe u vran\u00eb nga shok\u00ebt e tyre n\u00eb nj\u00eb sulm ajror. (Sadat refuzoi k\u00ebrkesat e p\u00ebrs\u00ebritura p\u00ebr koment).<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb dit\u00eb para masakr\u00ebs n\u00eb postin Yakh Chal, CNN transmetoi nj\u00eb intervist\u00eb me gjeneral Sadat. &#8220;Helmand \u00ebsht\u00eb i bukur, n\u00ebse \u00ebsht\u00eb paq\u00ebsor turizmi mund t\u00eb lul\u00ebzoj\u00eb&#8221;, tha ai. Ushtar\u00ebt e tij kishin moral t\u00eb lart\u00eb, shpjegoi ai dhe ishin t\u00eb sigurt se do t\u00eb mposhtnin taleban\u00ebt. Spiranca u shfaq e leht\u00ebsuar. &#8220;Dukesh shum\u00eb optimist&#8221;, tha ajo.<\/p>\n\n\n\n<p>I tregova intervist\u00ebn Mohammed Wali, nj\u00eb shit\u00ebsi karrocash n\u00eb nj\u00eb fshat pran\u00eb Lashkar Gah. Disa dit\u00eb pas masakr\u00ebs s\u00eb Yakh Chal, milicit\u00eb qeveritare n\u00eb zon\u00ebn e tij iu dor\u00ebzuan taleban\u00ebve. Blackhawks e gjeneral Sadatit filluan t\u00eb sulmonin sht\u00ebpit\u00eb. Ata q\u00eblluan mbi sht\u00ebpin\u00eb e Wali dhe vajza e tij u godit n\u00eb kok\u00eb dhe vdiq. V\u00ebllai i tij nxitoi n\u00eb oborr, duke mbajtur trupin e dob\u00ebt t\u00eb vajz\u00ebs tek helikopter\u00ebt, duke b\u00ebrtitur: &#8220;Ne jemi civil\u00eb!&#8221; Sulmuesit vran\u00eb at\u00eb dhe djalin e Wali. Gruaja e tij humbi k\u00ebmb\u00ebn dhe nj\u00eb vajz\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebrfundoi n\u00eb koma. Nd\u00ebrsa Wali shikonte klipin e CNN, ai qau. &#8220;Pse po e b\u00ebjn\u00eb k\u00ebt\u00eb?A po tallen me ne?&#8221; pyeti ai.<\/p>\n\n\n\n<p>Gjat\u00eb disa or\u00ebve n\u00eb 2006, taleban\u00ebt vran\u00eb tridhjet\u00eb e dy miq dhe t\u00eb af\u00ebrm t\u00eb Amir Dado, p\u00ebrfshir\u00eb djalin e tij. Tre vjet m\u00eb von\u00eb, ata vran\u00eb vet\u00eb kryekomandantin i cili deri at\u00ebher\u00eb ishte bashkuar me parlamentin. Orkestruesi i vrasjes u p\u00ebrsh\u00ebndet nga Pan Killay. N\u00eb nj\u00eb an\u00eb, sulmi \u00ebsht\u00eb shenja e nj\u00eb kryengritjeje fundamentaliste q\u00eb lufton me nj\u00eb qeveri t\u00eb njohur nd\u00ebrkomb\u00ebtarisht; n\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr, nj\u00eb fushat\u00eb hakmarrjeje nga fshatar\u00ebt e varf\u00ebr kund\u00ebr torturuesve t\u00eb tyre t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm ose nj\u00eb shp\u00ebtim n\u00eb nj\u00eb luft\u00eb fisnore q\u00eb zien shum\u00eb ose nj\u00eb goditje nga nj\u00eb kartel droge kund\u00ebr nj\u00eb nd\u00ebrmarrjeje rivale. T\u00eb gjitha k\u00ebto lexime jan\u00eb ndoshta t\u00eb v\u00ebrteta. Ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb \u00ebsht\u00eb se SHBA nuk u p\u00ebrpoq t\u00eb zgjidh\u00eb ndarje t\u00eb tilla dhe t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb institucione t\u00eb q\u00ebndrueshme dhe gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse, por n\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj ajo nd\u00ebrhyri n\u00eb nj\u00eb luft\u00eb civile, duke mb\u00ebshtetur nj\u00ebr\u00ebn pal\u00eb kund\u00ebr tjetr\u00ebs. Si rezultat, ashtu si sovjetik\u00ebt, amerikan\u00ebt krijuan n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efektive dy Afganistane: nj\u00ebrin e zhytur n\u00eb konflikt t\u00eb pafund, tjetrin t\u00eb begat\u00eb e shpres\u00ebdh\u00ebn\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Me shpres\u00eb, Afganistani q\u00ebndron tani n\u00ebn k\u00ebrc\u00ebnim, pasi luft\u00ebtar\u00ebt taleban\u00eb marshuan n\u00eb Kabul n\u00eb mes t\u00eb gushtit ashtu si\u00e7 parashikoi Hamdullah. Mij\u00ebra afgan\u00eb kan\u00eb kaluar jav\u00ebt e fundit duke u p\u00ebrpjekur d\u00ebshp\u00ebrimisht p\u00ebr t\u00eb arritur n\u00eb aeroportin e Kabulit, duke ndjer\u00eb se evakuimi i t\u00ebrbuar i amerikan\u00ebve mund t\u00eb jet\u00eb shansi i tyre i fundit p\u00ebr nj\u00eb jet\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb. &#8220;V\u00eblla, duhet t\u00eb m\u00eb ndihmosh&#8221;, u p\u00ebrgjigj n\u00eb telefon piloti i helikopterit me t\u00eb cilin kisha folur m\u00eb par\u00eb. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb, ai po luftonte me turmat p\u00ebr t\u00eb dal\u00eb nga porta e aeroportit; kur rrotat e avionit t\u00eb fundit amerikan dol\u00ebn nga pista, ai u la pas. Shefi i tij, Sami Sadat, thuhet se u arratis n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar.<\/p>\n\n\n\n<p>Deri koh\u00ebt e fundit, Kabuli nga i cili Sadat u largua shpesh ndihej si nj\u00eb vend tjet\u00ebr, madje edhe nj\u00eb shekull tjet\u00ebr nga Sangin. Kryeqyteti ishte b\u00ebr\u00eb nj\u00eb qytet me drita n\u00eb kod\u00ebr, salla vezullimi t\u00eb dasmave dhe tabela neoni q\u00eb ishin mbushur plot g\u00ebzim me gra: n\u00ebnat shfletonin tregjet, vajzat dilnin \u00e7ifte nga shkolla, policet patrullonin me hixhabe, punonj\u00ebset e zyr\u00ebs mbanin \u00e7anta dore projektuese. Fitimet q\u00eb k\u00ebto gra p\u00ebrjetuan gjat\u00eb Luft\u00ebs Amerikane dhe q\u00eb tani i kan\u00eb humbur jan\u00eb trondit\u00ebse dhe t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t&#8217;u kuptuar kur konsiderohen kund\u00ebr fshatrave t\u00eb rrept\u00eb t\u00eb Helmandit: parlamenti afgan kishte nj\u00eb proporcion grash t\u00eb ngjashme me at\u00eb t\u00eb Kongresit Amerikan dhe rreth nj\u00eb e kat\u00ebrta e student\u00ebve t\u00eb universitetit ishin vajza. Mij\u00ebra gra n\u00eb Kabul jan\u00eb t\u00eb tmerruara nga kuptimi se taleban\u00ebt nuk kan\u00eb evoluar. N\u00eb fund t\u00eb gushtit, fola n\u00eb telefon me nj\u00eb dermatologe e cila ishte fshehur n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e saj. Ajo ka studiuar n\u00eb shum\u00eb vende dhe drejton nj\u00eb klinik\u00eb t\u00eb madhe q\u00eb pun\u00ebson nj\u00eb num\u00ebr te grave. &#8220;Kam punuar shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb arritur k\u00ebtu. Kam studiuar shum\u00eb gjat\u00eb, kam b\u00ebr\u00eb biznesin tim, kam krijuar klinik\u00ebn time. Kjo ishte \u00ebndrra e jet\u00ebs sime\u201d, tha ajo. Ajo nuk kishte dal\u00eb jasht\u00eb p\u00ebr dy jav\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Marrja n\u00ebn kontroll e taleban\u00ebve ka ri-vendosur rendin n\u00eb fshatrat konservatore, nd\u00ebrsa i ka zhytur rrug\u00ebt relativisht liberale t\u00eb Kabulit n\u00eb frik\u00eb. Kjo p\u00ebrmbysje e fatit nxjerr n\u00eb drit\u00eb premis\u00ebn e pashprehur t\u00eb dy dekadave t\u00eb fundit: n\u00ebse trupat amerikane vazhdojn\u00eb t\u00eb luftojn\u00eb me taleban\u00ebt n\u00eb fshat, at\u00ebher\u00eb jeta n\u00eb qytete mund t\u00eb lul\u00ebzoj\u00eb. Ky mund t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb nj\u00eb projekt i q\u00ebndruesh\u00ebm, taleban\u00ebt nuk ishin n\u00eb gjendje t\u00eb kapnin qytetet p\u00ebrball\u00eb fuqis\u00eb ajrore amerikane. Por a ishte thjesht\u00eb? A mund t\u00eb varen t\u00eb drejtat e nj\u00eb komuniteti nga privimi i t\u00eb drejtave t\u00eb nj\u00eb tjetri? N\u00eb Sangin, sa her\u00eb q\u00eb e shtroja \u00e7\u00ebshtjen e gjinis\u00eb, grat\u00eb e fshatit reagonin me tallje. &#8220;Ata po u japin t\u00eb drejta grave n\u00eb Kabul dhe po vrasin gra k\u00ebtu&#8221;, tha Pazaro. &#8220;A \u00ebsht\u00eb kjo drejt\u00ebsi?&#8221; Marzia nga Pan Killay, m\u00eb tha: &#8220;Kjo nuk \u00ebsht\u00eb \u2018e drejt\u00eb e grave\u2019 kur ju po na vrisni ne, na vrisni v\u00ebllez\u00ebrit tan\u00eb, po vrisni baballar\u00ebt tan\u00eb.&#8221; Khalida, nga nj\u00eb fshat aty pran\u00eb, tha: \u201cAmerikan\u00ebt nuk na kan\u00eb sjell\u00eb ndonj\u00eb t\u00eb drejt\u00eb. Ata thjesht erdh\u00ebn, luftuan, vran\u00eb dhe u larguan.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Grat\u00eb n\u00eb Helmand nuk pajtohen mes vete p\u00ebr at\u00eb se \u00e7far\u00eb t\u00eb drejtash duhet t\u00eb ken\u00eb. Disa d\u00ebshirojn\u00eb q\u00eb rregullat e vjetra t\u00eb fshatit t\u00eb shk\u00ebrmoqen, ato d\u00ebshirojn\u00eb t\u00eb vizitojn\u00eb tregun ose t\u00eb b\u00ebjn\u00eb piknik pran\u00eb kanalit pa ndezur aludime ose m\u00eb keq. T\u00eb tjer\u00ebt i p\u00ebrmbahen interpretimeve m\u00eb tradicionale. &#8220;Grat\u00eb dhe burrat nuk jan\u00eb t\u00eb barabart\u00eb&#8221;, m\u00eb tha Shakira. &#8220;Ata jan\u00eb b\u00ebr\u00eb secili nga Zoti dhe secili ka rolin e vet, forcat e veta q\u00eb tjetri nuk i ka.&#8221; M\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb her\u00eb, nd\u00ebrsa burri i saj ishte shtrir\u00eb n\u00eb nj\u00eb marramendje opiumi, ajo fantazoi ta linte at\u00eb. Megjithat\u00eb, Nilofar po vjen n\u00eb mosh\u00eb dhe nj\u00eb divorc mund t\u00eb turp\u00ebroj\u00eb familjen, duke d\u00ebmtuar perspektivat e saj. P\u00ebrmes miqve, Shakira d\u00ebgjon histori t\u00eb qyteteve t\u00eb shp\u00ebrb\u00ebra t\u00eb mbushura me martesa t\u00eb prishura dhe prostitucion. &#8220;Liria e shumt\u00eb \u00ebsht\u00eb e rrezikshme, sepse njer\u00ebzit nuk do t&#8217;i din\u00eb kufijt\u00eb&#8221;, tha ajo.<\/p>\n\n\n\n<p>Megjithat\u00eb, t\u00eb gjitha grat\u00eb q\u00eb takova n\u00eb Sangin, dukej se ishin dakord se t\u00eb drejtat e tyre, \u00e7far\u00ebdo q\u00eb t\u00eb n\u00ebnkuptonin, nuk mund t\u00eb rrjedhin nga tyta e nj\u00eb arme dhe se vet\u00eb komunitetet afgane duhet t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsojn\u00eb kushtet e grave. Disa fshatar\u00eb besojn\u00eb se ata posedojn\u00eb nj\u00eb burim t\u00eb fuqish\u00ebm kulturor p\u00ebr t\u00eb zhvilluar at\u00eb luft\u00eb: vet\u00eb Islamin. &#8220;Taleban\u00ebt po thon\u00eb se grat\u00eb nuk mund t\u00eb dalin jasht\u00eb, por n\u00eb fakt nuk ka nj\u00eb rregull islamik si ky&#8221;, m\u00eb tha Pazaro. &#8220;P\u00ebr sa koh\u00eb q\u00eb jemi t\u00eb mbuluara, duhet t\u00eb na lejohet&#8221;, shtoi ajo. E pyeta nj\u00eb studiues kryesor taleban Helmandi se n\u00eb cil\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb Islam ishte p\u00ebrcaktuar q\u00eb grat\u00eb nuk mund t\u00eb shkojn\u00eb n\u00eb treg ose t\u00eb ndjekin shkoll\u00ebn. Ai pranoi, disi i tronditur, se kjo nuk ishte nj\u00eb urdh\u00ebr aktual islamik. &#8220;\u00cbsht\u00eb kultura n\u00eb fshat, jo islami. Njer\u00ebzit atje kan\u00eb k\u00ebto besime p\u00ebr grat\u00eb dhe ne i ndjekim ato&#8221;, tha ai. Ashtu si islami ofron modele m\u00eb t\u00eb drejta p\u00ebr martes\u00ebn, divorcin dhe trash\u00ebgimin\u00eb sesa shum\u00eb norma fisnore dhe fshatare, k\u00ebto gra shpresojn\u00eb t\u00eb mbrojn\u00eb besimin e tyre dhe gjuh\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt n\u00eb t\u00eb gjitha ndarjet e vendit t\u00eb tyre&nbsp; p\u00ebr t\u00eb krijuar liri m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha.<\/p>\n\n\n\n<p>Edhe pse Shakira v\u00ebshtir\u00eb se flet p\u00ebr to, ajo personalisht ka \u00ebndrra t\u00eb tilla. P\u00ebrgjat\u00eb dekadave t\u00eb luft\u00ebs ajo vazhdoi t\u00eb m\u00ebsonte veten p\u00ebr t\u00eb lexuar dhe ajo tani po punon n\u00eb rrug\u00ebn e saj p\u00ebrmes nj\u00eb p\u00ebrkthimi n\u00eb gjuh\u00ebn Pashto t\u00eb Kuranit, nj\u00eb sure n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb. &#8220;M\u00eb jep nj\u00eb ngush\u00ebllim t\u00eb madh&#8221;, tha ajo. Ajo po i m\u00ebson vajz\u00ebs s\u00eb saj m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl alfabetin dhe ka nj\u00eb ambicie t\u00eb guximshme: t\u00eb mbledh\u00eb miqt\u00eb e saj dhe t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb q\u00eb burrat t\u00eb ngren\u00eb nj\u00eb shkoll\u00eb vajzash.<\/p>\n\n\n\n<p>Edhe pse Shakira mendon t\u00eb l\u00ebviz\u00eb Pan Killay p\u00ebrpara, ajo \u00ebsht\u00eb e vendosur t\u00eb kujtoj\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn e saj. Fshati, m\u00eb tha ajo, ka nj\u00eb varrez\u00eb q\u00eb shtrihet n\u00eb disa maja kodrash. Nuk ka pllaka, asnj\u00eb flamur, vet\u00ebm grumbuj gur\u00ebsh q\u00eb shk\u00eblqejn\u00eb n\u00eb t\u00eb kuqe dhe roz\u00eb n\u00eb diellin e mbr\u00ebmjes. Nj\u00eb pal\u00eb gur\u00ebsh jan\u00eb te secili varr, nj\u00eb q\u00eb sh\u00ebnon kok\u00ebn, nj\u00eb k\u00ebmb\u00ebt.<\/p>\n\n\n\n<p>Familja e Shakira-s i viziton \u00e7do jav\u00eb dhe ajo tregon ku shtrihet gjyshi i saj, ku kush\u00ebrinjt\u00eb e saj, sepse ajo nuk d\u00ebshiron q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt e saj t\u00eb harrojn\u00eb. Ata lidhin shalle n\u00eb deg\u00ebt e pem\u00ebve p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr bekimet dhe u luten t\u00eb ndjer\u00ebve. Ata kalojn\u00eb or\u00eb t\u00eb t\u00ebra mes nj\u00eb gjeografie t\u00eb shenjt\u00eb gur\u00ebsh, shkurresh dhe p\u00ebrrenjsh dhe Shakira ndjehet e p\u00ebrt\u00ebrir\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Pak para se amerikan\u00ebt t\u00eb largoheshin, ata hodh\u00ebn dinamit n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e saj, me sa duket n\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb taleban\u00ebve q\u00eb q\u00eblluan nj\u00eb granat\u00eb aty pran\u00eb. Me dy dhoma ende n\u00eb k\u00ebmb\u00eb, sht\u00ebpia \u00ebsht\u00eb gjysm\u00eb e banueshme, gjysm\u00eb e shkat\u00ebrruar, ashtu si vet\u00eb Afganistani. Ajo m\u00eb tha se nuk do ta merrte parasysh kuzhin\u00ebn q\u00eb mungonte, apo vrim\u00ebn e zbraz\u00ebt ku q\u00ebndronte dikur qilarja. N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, ajo zgjedh t\u00eb shoh\u00eb nj\u00eb fshat n\u00eb rilindje. Shakira \u00ebsht\u00eb e sigurt se nj\u00eb rrug\u00eb e sapo shtruar s\u00eb shpejti do t\u00eb kaloj\u00eb pran\u00eb sht\u00ebpis\u00eb, makadami q\u00eb b\u00ebn nxeht\u00eb n\u00eb dit\u00ebt e ver\u00ebs. Zogjt\u00eb e vet\u00ebm n\u00eb qiell do t\u00eb jen\u00eb ata me pend\u00eb. Nilofar do t\u00eb martohet dhe f\u00ebmij\u00ebt e saj do t\u00eb ecin p\u00ebrgjat\u00eb kanalit p\u00ebr n\u00eb shkoll\u00eb. Vajzat do t\u00eb ken\u00eb kukulla plastike, me flok\u00eb t\u00eb cilat mund t\u2019i krehin. Shakira do t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb makin\u00eb q\u00eb mund t\u00eb laj\u00eb rrobat. Burri i saj do t\u00eb pastrohet, ai do t\u00eb pranoj\u00eb d\u00ebshtimet e tij, ai do t&#8217;i tregoj\u00eb familjes s\u00eb tij se i do m\u00eb shum\u00eb se gjith\u00e7ka. Ata do t\u00eb vizitojn\u00eb Kabulin dhe do t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb n\u00ebn hijen e nd\u00ebrtesave gjigante prej qelqi. &#8220;Duhet t\u00eb besoj. P\u00ebrndryshe, p\u00ebr \u00e7far\u00eb ishte e gjitha kjo?\u201d, thot\u00eb ajo.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Anand Gopal<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>E p\u00ebrktheu:\u00a0Rejsa Ku\u00e7i <\/p>\n\n\n\n<p>Tekstin origjinal mund ta gjeni n\u00eb:<a href=\"https:\/\/www.newyorker.com\/magazine\/2021\/09\/13\/the-other-afghan-women?fbclid=IwAR0PXrWCROGWQZ6nnYRsZJ3S15GO02Rtcs8vRBB246e7zwgALxr6dSCJyxA\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"> https:\/\/www.newyorker.com\/magazine\/2021\/09\/13\/the-other-afghan-women?fbclid=IwAR0PXrWCROGWQZ6nnYRsZJ3S15GO02Rtcs8vRBB246e7zwgALxr6dSCJyxA<\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":3492,"template":"","class_list":["post-3491","lexo-post","type-lexo-post","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Grat\u00eb e tjera afgane - QIKA<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/qika.org\/lexime\/grate-e-tjera-afgane\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Grat\u00eb e tjera afgane - QIKA\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"N\u00eb fshat, vrasja e pafund e civil\u00ebve i ktheu grat\u00eb kund\u00ebr pushtuesve q\u00eb pretendonin se po i ndihmonin. Nj\u00eb pasdite t\u00eb von\u00eb n\u00eb gushtin e kaluar, Shakira d\u00ebgjoi nj\u00eb goditje n\u00eb port\u00ebn e sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb saj. N\u00eb Lugin\u00ebn Sangin, e cila \u00ebsht\u00eb n\u00eb Provinc\u00ebn Helmand n\u00eb Afganistanin jugor, grat\u00eb nuk duhet t\u00eb shihen nga burrat [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/qika.org\/lexime\/grate-e-tjera-afgane\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"QIKA\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-01-12T12:49:06+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/210913_r38975.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2559\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1439\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"48 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexime\/grate-e-tjera-afgane\/\",\"url\":\"https:\/\/qika.org\/lexime\/grate-e-tjera-afgane\/\",\"name\":\"Grat\u00eb e tjera afgane - QIKA\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexime\/grate-e-tjera-afgane\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexime\/grate-e-tjera-afgane\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/210913_r38975.jpg\",\"datePublished\":\"2022-01-12T12:49:05+00:00\",\"dateModified\":\"2022-01-12T12:49:06+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexime\/grate-e-tjera-afgane\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/qika.org\/lexime\/grate-e-tjera-afgane\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexime\/grate-e-tjera-afgane\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/210913_r38975.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/210913_r38975.jpg\",\"width\":2559,\"height\":1439},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexime\/grate-e-tjera-afgane\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/qika.org\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Grat\u00eb e tjera afgane\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/qika.org\/\",\"name\":\"QIKA\",\"description\":\"Qendra p\u00ebr Informim, Kritik\u00eb dhe Aksion\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/qika.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Grat\u00eb e tjera afgane - QIKA","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/qika.org\/lexime\/grate-e-tjera-afgane\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Grat\u00eb e tjera afgane - QIKA","og_description":"N\u00eb fshat, vrasja e pafund e civil\u00ebve i ktheu grat\u00eb kund\u00ebr pushtuesve q\u00eb pretendonin se po i ndihmonin. Nj\u00eb pasdite t\u00eb von\u00eb n\u00eb gushtin e kaluar, Shakira d\u00ebgjoi nj\u00eb goditje n\u00eb port\u00ebn e sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb saj. N\u00eb Lugin\u00ebn Sangin, e cila \u00ebsht\u00eb n\u00eb Provinc\u00ebn Helmand n\u00eb Afganistanin jugor, grat\u00eb nuk duhet t\u00eb shihen nga burrat [&hellip;]","og_url":"https:\/\/qika.org\/lexime\/grate-e-tjera-afgane\/","og_site_name":"QIKA","article_modified_time":"2022-01-12T12:49:06+00:00","og_image":[{"width":2559,"height":1439,"url":"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/210913_r38975.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"48 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/qika.org\/lexime\/grate-e-tjera-afgane\/","url":"https:\/\/qika.org\/lexime\/grate-e-tjera-afgane\/","name":"Grat\u00eb e tjera afgane - QIKA","isPartOf":{"@id":"https:\/\/qika.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/qika.org\/lexime\/grate-e-tjera-afgane\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/qika.org\/lexime\/grate-e-tjera-afgane\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/210913_r38975.jpg","datePublished":"2022-01-12T12:49:05+00:00","dateModified":"2022-01-12T12:49:06+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/qika.org\/lexime\/grate-e-tjera-afgane\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/qika.org\/lexime\/grate-e-tjera-afgane\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/qika.org\/lexime\/grate-e-tjera-afgane\/#primaryimage","url":"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/210913_r38975.jpg","contentUrl":"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/210913_r38975.jpg","width":2559,"height":1439},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/qika.org\/lexime\/grate-e-tjera-afgane\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/qika.org\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Grat\u00eb e tjera afgane"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/qika.org\/#website","url":"https:\/\/qika.org\/","name":"QIKA","description":"Qendra p\u00ebr Informim, Kritik\u00eb dhe Aksion","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/qika.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qika.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/lexo-post\/3491","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qika.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/lexo-post"}],"about":[{"href":"https:\/\/qika.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/lexo-post"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qika.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3492"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qika.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3491"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}