Shkel\u00ebsit e ligjit p\u00ebr krime seksuale mund t\u00eb jen\u00eb mashtrues dhe mizor\u00eb, por gjithashtu, shum\u00eb prej tyre mund t\u00eb ndjejn\u00eb turp dhe d\u00ebshp\u00ebrim t\u00eb thell\u00eb p\u00ebr d\u00ebshir\u00ebn p\u00ebr t\u00eb ndryshuar. Ofrimi i ndihm\u00ebs ndaj tyre \u00ebsht\u00eb forma e vetme e parandalimit t\u00eb krimit t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n
Nj\u00eb plak i thinjur q\u00eb ishte ulur p\u00ebrball\u00eb meje p\u00ebr ta intervistuar, tundi kok\u00ebn me shum\u00eb ndrojtje duke mos m\u00eb shikuar n\u00eb sy kur e pyeta se a mundem t\u2019i parashtroj disa pyetje n\u00eb lidhje me ngacmimin seksual q\u00eb i kishte b\u00ebr\u00eb f\u00ebmij\u00ebve. \u201cDisa nga pyetjet mund te jen\u00eb…. pak t\u00eb detajuara dhe personale\u201d, i thash\u00eb atij. Nuk e di se cili prej nesh i druhej intervist\u00ebs m\u00eb shum\u00eb, ai apo un\u00eb. Ishte hera e par\u00eb gjat\u00eb karrier\u00ebs sime q\u00eb isha e vetme n\u00eb nj\u00eb qeli, n\u00eb burg t\u00eb siguris\u00eb s\u00eb lart\u00eb, me nj\u00eb burr\u00eb i cili ishte d\u00ebnuar p\u00ebr vepra t\u00eb r\u00ebnda seksuale.<\/p>\n\n\n\n
Kan\u00eb kaluar 25 vjet q\u00eb nga ajo dit\u00eb e viteve t\u00eb \u201990-ta, koh\u00eb kur un\u00eb isha vet\u00ebm nj\u00eb 22 vje\u00e7are q\u00eb zot\u00ebroja nj\u00eb diplom\u00eb psikologjie, e cila mb\u00ebshtetej n\u00eb vler\u00ebsime, trajtime dhe hulumtime mbi burrat q\u00eb kryenin vepra kriminale seksuale, duke p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebtu edhe vrasjen seksuale.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7ka m\u00eb t\u00ebrhiqte nga psikologjia mjekoligjore ishte, si p\u00ebr shumic\u00ebn, interesi im mbi krimin. N\u00eb thelb, doja t\u00eb kuptoja pse shkel\u00ebsit silleshin ashtu si\u00e7 silleshin; se si ata merrnin vendime q\u00eb kishin pasoja kaq t\u00eb tmerrshme dhe afatgjata tek qeniet tjera. Dhe p\u00ebr t\u00eb kuptuar sakt\u00ebsisht se pse disa persona t\u00eb caktuar p\u00ebrfundonin si kriminel\u00eb, p\u00ebrkund\u00ebr tjer\u00ebve.<\/p>\n\n\n\n
Nga e gjith\u00eb eksperienca ime kam m\u00ebsuar se burrat q\u00eb kryejn\u00eb krime seksuale mund t\u00eb jen\u00eb mashtrues, manipulues, mizor\u00eb, larg me realitetin dhe t\u00eb d\u00ebmtuar thell\u00ebsisht. Por gjithashtu, se ata mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb penduar, t\u00eb turp\u00ebruar, qesharak, t\u00eb sjellsh\u00ebm dhe t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb p\u00ebrpiqen t\u00eb ndryshojn\u00eb sjelljet e tyre t\u00eb d\u00ebmshme. Kam m\u00ebsuar se zakonisht ekziston nj\u00eb kombinim i arsyeve themelore t\u00eb identifikueshme pse ata kryejn\u00eb krimet e tyre, edhe n\u00ebse krimet duken shume jasht\u00eb kontekstit dhe t\u00eb paqarta. N\u00eb t\u00eb gjith\u00eb k\u00ebt\u00eb katrahur\u00eb, \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00eb sfond me trauma t\u00eb ndryshme, abuzim (megjith\u00ebse jo gjithmon\u00eb), v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie me tjer\u00eb, form\u00eb e t\u00eb menduarit t\u00eb shtremb\u00ebruar mbi realitetin p\u00ebr grat\u00eb, f\u00ebmij\u00ebt dhe seksin, tipare t\u00eb padobishme t\u00eb personalitetit, aft\u00ebsi t\u00eb dob\u00ebta p\u00ebr zgjidhjen dhe p\u00ebrballimin e problemeve, dhe shpesh, por jo gjithmon\u00eb, nj\u00eb interes ose aft\u00ebsi p\u00ebr t’u eksituar nga dhuna seksuale.<\/p>\n\n\n\n
P\u00ebrgjat\u00eb eksperienc\u00ebs sime, kam d\u00ebgjuar gj\u00ebra nga m\u00eb t\u00eb neveritshmet dhe m\u00eb posht\u00ebrueset q\u00eb qeniet njer\u00ebzore mund t\u2019i b\u00ebjn\u00eb nj\u00ebri-tjetrit. M\u00eb e v\u00ebshtira nga e gjitha kjo, \u00ebsht\u00eb, t\u00eb d\u00ebgjosh dhe lexosh skedar\u00ebt dhe t\u00eb shikosh fotografit\u00eb. Madje, her\u00eb pas here kam takuar edhe viktimat, e cila \u00ebsht\u00eb nga gj\u00ebrat m\u00eb t\u00eb dhimbshme n\u00eb pun\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
Me kalimin e viteve kam m\u00ebsuar q\u00eb t\u00eb ndaj pun\u00ebn prej jet\u00ebs personale. \u00c7do rast e trajtoj si enigm\u00eb n\u00eb vete, k\u00ebshtu p\u00ebr t\u00eb kuptuar sa m\u00eb mir\u00eb se \u00e7far\u00eb ka ndodhur. Aft\u00ebsit\u00eb kognitive m\u00eb ndihmojn\u00eb q\u00eb t\u00eb shk\u00ebputem dhe t\u00eb mbroj\u00eb gjendjen time emocionale. Shumic\u00ebn e koh\u00ebs, nuk ha n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb kur jam duke lexuar ndonj\u00eb skedar\u00eb \u2013 kombinimi i dyjave m\u00eb b\u00ebn q\u00eb t\u00eb vjell\u00eb \u2013 dhe gjithashtu, tani q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb skedar\u00ebt jan\u00eb n\u00eb form\u00eb elektronike, nuk i lexoj askund tjet\u00ebr p\u00ebrpos se n\u00eb zyr\u00eb, n\u00eb k\u00ebso forme ruaj nj\u00eb stabilitet mes krimeve dhe jet\u00ebs sime.<\/p>\n\n\n\n
Sidoqoft\u00eb, edhe pse p\u00ebrpiqem, krimi p\u00ebrfshihet n\u00eb jet\u00eb individuale n\u00eb form\u00eb t\u00eb pashmangshme. Sado q\u00eb e konsideroj q\u00eb mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb ndarjen e pun\u00ebs nga jeta personale, disa krime m\u00eb prekin shum\u00eb m\u00eb shum\u00eb se tjerat, p\u00ebr shembull ato krime q\u00eb lidhen me moshat dhe gjinit\u00eb e f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb mi. Madje, shpesh her\u00eb kam edhe rikthime t\u00eb pamjeve n\u00eb \u00ebndrra, n\u00eb to un\u00eb jam vet\u00eb vras\u00ebsja dhe e rip\u00ebrjetoj krimin.<\/p>\n\n\n\n
Me kalimin e viteve kam filluar t\u00eb dyshoj m\u00eb shum\u00eb ndaj njer\u00ebzve n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. K\u00ebt\u00eb e pata v\u00ebrejtur n\u00eb fillet e t\u00eb 20-ve t\u00eb mija kur p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb fillova t\u2019i trajtoja t\u00eb burgosurit; U b\u00ebra shum\u00eb m\u00eb shum\u00eb e v\u00ebmendshme ndaj burrave n\u00eb bare, t\u00eb dashurve t\u00eb shoqeve, personave t\u00eb tjer\u00eb n\u00eb trena ose autobus\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb nat\u00ebs. Fillova t\u2019i v\u00ebzhgoja personat e huaj n\u00eb raport me f\u00ebmij\u00ebt e tyre \u2013 isha vazhdimisht n\u00eb gatishm\u00ebri, si alarm tymi super aktiv \u2013 p\u00ebr d\u00ebshmi rr\u00ebmbimi ose abuzimi. Kur u b\u00ebra me f\u00ebmij\u00eb t\u00eb mi, u b\u00ebra hiper-vigjilente dhe tep\u00ebr mbrojt\u00ebse; duke i shmangur dadot burra, nuk ndihesha rehat t\u2019i lija f\u00ebmij\u00ebt e mi t\u00eb shkojn\u00eb vet\u00ebm n\u00eb tualete publike, apo kur ata kishin trajner\u00eb t\u00eb sporteve burra.<\/p>\n\n\n\n
N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb jam shume vigjilente edhe p\u00ebr sigurin\u00eb time. Kam frik\u00eb t\u00eb eci e vetme n\u00eb err\u00ebsir\u00eb, apo edhe gjat\u00eb dit\u00ebs n\u00eb shtigjet e fshatit tim kur jam e shoq\u00ebruar nga qent\u00eb e mi. Po t\u00eb isha e vetme duke ecur ne fshat, do t\u2019i b\u00ebja syt\u00eb kat\u00ebr. Por sidoqoft\u00eb, kjo nuk m\u00eb ndodh\u00eb vet\u00ebm mua, por mendoj se i ndodh\u00eb shumic\u00ebs se grave dhe personave tjer\u00eb t\u00eb cenuesh\u00ebm, e ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb vende t\u00eb vogla dhe t\u00eb izoluara. Nuk e di n\u00ebse jam ndikuar edhe m\u00eb shum\u00eb sepse punoj me kryer\u00ebsit e dhun\u00ebs seksuale, edhe pse p\u00ebrpiqem q\u00eb t\u2019i b\u00ebj t\u00eb gjitha gj\u00ebrat e duhura p\u00ebr t\u00eb ruajtur mir\u00ebqenien \u2013 me k\u00ebshillim, ushtrime etj.<\/p>\n\n\n\n
Pavar\u00ebsisht gjith\u00eb k\u00ebsaj, kam vazhduar p\u00ebrs\u00ebri t\u00eb b\u00ebj pun\u00ebn sepse besoj se \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb p\u00ebrpiqemi t\u00eb parandalojm\u00eb viktima t\u00eb tjera nga vepra t\u00eb r\u00ebnda seksuale dhe t\u00eb dhunshme. Puna \u00ebsht\u00eb e jasht\u00ebzakonshme dhe komplekse, duke sjell\u00eb n\u00eb jet\u00ebn time sfida intelektuale, vet\u00eb-analiz\u00eb, nj\u00eb ndjenj\u00eb arritjeje dhe altruizmi dhe nj\u00eb s\u00ebr\u00eb koleg\u00ebsh interesant\u00eb dhe t\u00eb p\u00ebrkushtuar.<\/p>\n\n\n\n
K\u00ebt\u00eb e b\u00ebj edhe p\u00ebr t\u00eb ndihmuar vet\u00eb burrat. Pothuajse t\u00eb gjith\u00eb shkel\u00ebsit e ligjit q\u00eb kam takuar nuk duan t\u00eb p\u00ebrs\u00ebrisin vepr\u00ebn e tyre, dhe shumica e dhunuesve seksual\u00eb nuk kryejn\u00eb vepr\u00ebn m\u00eb tutje. Ata duan t\u00eb jen\u00eb an\u00ebtar\u00eb t\u00eb dobish\u00ebm t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb. Megjithat\u00eb, dhunuesit seksual\u00eb t\u00eb liruar p\u00ebrballen me shum\u00eb pengesa p\u00ebr k\u00ebt\u00eb: stigma, izolim, mungesa e pun\u00ebs, strehimit, miqve, familjes, lidhjeve njer\u00ebzore. P\u00ebr pakic\u00ebn e shkel\u00ebsve t\u00eb sulmeve seksuale q\u00eb kryejn\u00eb nj\u00eb vep\u00ebr penale, jan\u00eb pik\u00ebrisht k\u00ebto lloj problemesh q\u00eb ndikon q\u00eb ata t\u00eb p\u00ebrs\u00ebrisin vepr\u00ebn e tyre penale.<\/p>\n\n\n\n
Burrat q\u00eb kan\u00eb kryer krime seksuale lirohen \u00e7do dit\u00eb nga burgu n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar \u2013 zakonisht nuk i mbyllim njer\u00ebzit n\u00eb burg dhe pastaj p\u00ebrbijm\u00eb \u00e7el\u00ebsin. Sado e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb jet\u00eb, hapja ndaj mund\u00ebsis\u00eb q\u00eb k\u00ebta lloj dhunuesish mund t\u00eb ndryshojn\u00eb, dhe nj\u00eb toleranc\u00eb e nd\u00ebrgjegjshme ndaj tyre, do t’i ndihmonte ata q\u00eb lirohen t\u00eb jetojn\u00eb t\u00eb sigurt n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb dhe t\u00eb mos e p\u00ebrs\u00ebrisin vepr\u00ebn e tyre penale. Kjo vjen si rezultat i shum\u00eb burimeve t\u00eb tjera si n\u00eb burg ashtu edhe n\u00eb komunitet p\u00ebr t’i menaxhuar ata m\u00eb leht\u00eb. Sipas mendimit tim, k\u00ebto gj\u00ebra kontribuojn\u00eb n\u00eb reduktimin e rasteve t\u00eb tjera penale.<\/p>\n\n\n\n
Asnj\u00ebher\u00eb nuk e kisha konsideruar se stilet e t\u00eb menduarit t\u00eb shum\u00eb prej burrave q\u00eb trajtova n\u00eb burg nuk ishin aq t\u00eb ndryshme nga t\u00eb miat. P\u00ebr shembull, t\u00eb kesh nevoj\u00eb t\u00eb jesh i pari ose m\u00eb i miri n\u00eb di\u00e7ka ose t\u00eb lufta p\u00ebr t’i besuar nj\u00eb partneri n\u00eb nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie. N\u00eb fund t\u00eb fundit, kuptova se n\u00ebn t\u00eb gjitha, ata ishin thjesht qenie njer\u00ebzore: njer\u00ebz q\u00eb kishin kryer krime t\u00eb tmerrshme, por q\u00eb n\u00eb thelb ishin thjesht njer\u00ebz. E duhet t\u00eb trajtohen si t\u00eb till\u00eb, q\u00eb t\u00eb mos krijohet nj\u00eb rreth vicioz.<\/p>\n\n\n\n
Rebecca Myers<\/p>\n\n\n\n
E p\u00ebrktheu: Medin\u00eb Dauti<\/p>\n\n\n\n