Ndalimi i fundit i abajave (nj\u00eb lloj i mbules\u00ebs islame) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebrshkall\u00ebzim i obsesionit francez p\u00ebr t\u00eb kontrolluar trupat e grave dhe vajzave muslimane.<\/p>\n\n\n\n
M\u00eb 8 shtator, gjykata m\u00eb e lart\u00eb administrative e Franc\u00ebs la n\u00eb fuqi rregullin e qeveris\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndaluar abajat n\u00eb shkollat publike. Qeveria e kishte njoftuar mas\u00ebn n\u00eb gusht, duke pretenduar se ajo thyente rregullat shtet\u00ebrore t\u00eb sekularizmit n\u00eb arsim.<\/p>\n\n\n\n
T\u00eb h\u00ebn\u00ebn n\u00eb vijim, afro 300 vajza u paraqit\u00ebn n\u00eb shkoll\u00eb t\u00eb veshura me nj\u00eb abaja; ku rreth 67 prej tyre q\u00eb refuzuan t\u00eb ndryshojn\u00eb veshjen u d\u00ebrguan n\u00eb sht\u00ebpi.<\/p>\n\n\n\n
Ky ndalim \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb s\u00ebr\u00eb masash t\u00eb nd\u00ebrmarra nga qeveria franceze vitet e fundit, duke synuar pakic\u00ebn myslimane me pretekstin e mbrojtjes s\u00eb sekularizmit. Se si duhet t\u00eb vishen grat\u00eb muslimane \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb obsesion i ve\u00e7ant\u00eb i autoriteteve.<\/p>\n\n\n\n
N\u00eb vitin 2004, Franca ndaloi hixhabin n\u00eb shkollat shtet\u00ebrore. M\u00eb pas, n\u00eb vitin 2010, miratoi nj\u00eb ndalim \u2013 mbulesat q\u00eb fshehin fytyr\u00ebn t\u00ebr\u00ebsisht – n\u00eb publik. Q\u00eb nga viti 2016, komuna t\u00eb ndryshme kan\u00eb vendosur ndalimin e veshjes s\u00eb rrobave t\u00eb banj\u00ebs \u201cburkini\u201d n\u00eb pishina publike.<\/p>\n\n\n\n
N\u00eb n\u00ebntor 2022, ministri i at\u00ebhersh\u00ebm i arsimit komb\u00ebtar, Pap Ndiaye, prezantoi nj\u00eb plan La\u00efcit\u00e9 i cili synon t\u00eb parandaloj\u00eb q\u00eb nx\u00ebn\u00ebsit t\u00eb veshin veshje modeste \u2013 ose ato q\u00eb shihen si \u201ct\u00eb lidhura me fen\u00eb\u201d \u2013 n\u00eb shkollat publike franceze duke \u201cforcuar monitorimin njer\u00ebzor\u201d, dmth policimin e tyre.<\/p>\n\n\n\n
Ky plan udh\u00ebzon stafin e shkoll\u00ebs q\u00eb t\u00eb mbik\u00ebqyr\u00eb nx\u00ebn\u00ebset me funde t\u00eb gjata dhe\/ose \u00e7do veshje me m\u00ebng\u00eb t\u00eb gjata p\u00ebr t’i raportuar dhe p\u00ebr t\u2019i sanksionuar sjelljet e tyre n\u00ebse refuzojn\u00eb t\u00eb ndryshojn\u00eb. Masat disiplinore p\u00ebrfshijn\u00eb ndalimin e arsimimit t\u00eb tyre duke \u201cndaluar hyrjen e nx\u00ebn\u00ebseve n\u00eb shkoll\u00eb\u201d derisa ato t\u00eb kuptojn\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet dialogut se \u201csjellja e tyre d\u00ebmton sekularizmin dhe vlerat e Republik\u00ebs\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Angazhimi i Franc\u00ebs ndaj sekularizmit, t\u00eb cilin ajo e p\u00ebrcakton si lirin\u00eb nga ndikimi fetar, \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar qart\u00eb n\u00eb nj\u00eb sistem t\u00eb sh\u00ebmtuar t\u00eb ngjash\u00ebm me kult. Koncepti origjinal i ndarjes s\u00eb kish\u00ebs nga shteti p\u00ebr t\u00eb garantuar lirin\u00eb e mendimit dhe p\u00ebr t\u00eb parandaluar shtr\u00ebngimin e dogmatizmit fetar nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb shtyt\u00ebsi i veprimit zyrtar.<\/p>\n\n\n\n
N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, sekularizmi instrumentalizohet p\u00ebr t\u00eb vendosur kontroll t\u00eb plot\u00eb mbi nj\u00eb pakic\u00eb fetare dhe p\u00ebr t’i shtyr\u00eb m\u00eb tej ata n\u00eb margjinat e shoq\u00ebris\u00eb ku nuk kan\u00eb asnj\u00eb pushtet social apo politik. Asnj\u00eb grup tjet\u00ebr fetar n\u00eb Franc\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb aq i sh\u00ebnjestruar sa komuniteti mysliman.<\/p>\n\n\n\n
Zyrtar\u00ebt e qeveris\u00eb franceze e akuzojn\u00eb qeverin\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb rutinore p\u00ebr at\u00eb q\u00eb ata e quajn\u00eb “separatiz\u00ebm islamist” – ideja se musliman\u00ebt jan\u00eb armiq\u00ebsor\u00eb ndaj kombit francez n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi dhe nuk duan t’i p\u00ebrkasin atij. N\u00eb vitin 2021, qeveria shpalosi legjislacionin q\u00eb synon t\u00eb luftoj\u00eb k\u00ebt\u00eb “separatiz\u00ebm”, duke zgjeruar ndalimin e simboleve fetare, duke e b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb leht\u00eb mbylljen e vendeve t\u00eb lutjeve dhe duke p\u00ebrndjekur organizatat civile myslimane.<\/p>\n\n\n\n
Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb autoritetet franceze kan\u00eb nisur sulme sistematike ndaj t\u00eb gjith\u00eb komunitetit, grat\u00eb dhe vajzat muslimane kan\u00eb bartur pesh\u00ebn kryesore t\u00eb obsesionit t\u00eb autoriteteve franceze p\u00ebr t\u00eb kontrolluar trupat e tyre.<\/p>\n\n\n\n
Nuk ka r\u00ebnd\u00ebsi n\u00ebse fundi apo fustani ka ndonj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi fetare. N\u00ebse trupi i grave muslimane e mban at\u00eb, ai automatikisht b\u00ebhet rrezik p\u00ebr vlerat laike franceze. Nes\u00ebr, n\u00ebse nj\u00eb p\u00eblhur\u00eb e caktuar, nj\u00eb bluz\u00eb apo edhe nj\u00eb stil i caktuar k\u00ebpuc\u00ebsh fiton popullaritet n\u00eb mesin e grave muslimane, Franca do t\u00eb gjej\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr ta ndaluar at\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
Policimi dhe zhveshja fjal\u00eb p\u00ebr fjal\u00eb e grave muslimane \u00ebsht\u00eb e justifikuar, me narrativ\u00ebn dominuese se burri musliman po e detyron f\u00ebmij\u00ebn dhe gruan muslimane t\u00eb veshin veshje islame. Imazhi i gruas apo f\u00ebmij\u00ebs musliman t\u00eb pafuqishme q\u00eb ka nevoj\u00eb p\u00ebr \u00e7lirim \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga forcat l\u00ebviz\u00ebse t\u00eb k\u00ebtyre politikave. Por vet\u00eb fakti q\u00eb ata jan\u00eb vet\u00eb shtyp\u00ebs, natyrisht, mohohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb eg\u00ebr.<\/p>\n\n\n\n
N\u00eb fakt, kjo nuk \u00ebsht\u00eb hera e par\u00eb q\u00eb Franca p\u00ebrpiqet t\u00eb kontrolloj\u00eb se \u00e7far\u00eb veshin grat\u00eb muslimane. N\u00eb librin e tij t\u00eb vitit 1959 \u201cA Dying Colonialism\u201d, mendimtari Francez antikolonial Fanontheksoi se kontrolli i grave muslimane ishte vendimtar p\u00ebr projektin kolonial francez n\u00eb Algjeri. Ai shkroi se duke i detyruar grat\u00eb muslimane t\u00eb zbuloheshin, francez\u00ebt ishin “t\u00eb p\u00ebrkushtuar p\u00ebr t\u00eb shkat\u00ebrruar origjinalitetin e njer\u00ebzve”.<\/p>\n\n\n\n
Sipas Fanon, autoritetet franceze t\u00eb kolonive “ishin n\u00ebn udh\u00ebzime p\u00ebr t\u00eb sjell\u00eb shp\u00ebrb\u00ebrjen me \u00e7do kusht, t\u00eb formave t\u00eb ekzistenc\u00ebs q\u00eb mund t\u00eb evokonin nj\u00eb realitet komb\u00ebtar dhe t\u00eb p\u00ebrqendronin p\u00ebrpjekjet e tyre n\u00eb veshjen e mbules\u00ebs, e cila n\u00eb ato koh\u00eb u pa si simbol i statusit t\u00eb gruas algjeriane\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Sot, autoritetet franceze e kan\u00eb transferuar obsesionin e tyre kolonial me kontrollin e subjekteve koloniale n\u00eb komunitetin mysliman brenda kufijve t\u00eb tyre. P\u00ebr vajzat muslimane, kjo p\u00ebrvoj\u00eb e dhunshme fillon qysh n\u00eb takimin e tyre t\u00eb par\u00eb me sfer\u00ebn publike \u2013 n\u00eb klas\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
Duke kontrolluar t\u00eb drejt\u00ebn e tyre p\u00ebr autonomi trupore q\u00eb n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re, qeveria franceze po p\u00ebrpiqet jo vet\u00ebm t\u00eb hesht\u00eb mospajtimet, por t\u00eb programoj\u00eb n\u00eb mendjet e f\u00ebmij\u00ebve mysliman\u00eb se mund t’u jap\u00eb dhe t\u00eb ndaloj\u00eb lirit\u00eb e tyre sipas d\u00ebshir\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n
Ve\u00e7imi dhe v\u00ebnia n\u00eb sh\u00ebnjest\u00ebr e student\u00ebve mysliman\u00eb n\u00eb shkolla nuk i b\u00ebn ata m\u00eb t\u00eb p\u00ebrkushtuar ndaj interpretimeve aktuale t\u00eb sekularizmit n\u00eb Franc\u00eb. P\u00ebrkundrazi, ajo i traumatizon ata, i izolon dhe i ndan m\u00eb tej nga pjesa tjet\u00ebr e shoq\u00ebris\u00eb \u2013 b\u00ebn t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn e \u201cluftimit t\u00eb separatizmit\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Collectif Contre l’Islamophobie en Europe (CCIE), organizat\u00eb jofitimprur\u00ebse q\u00eb dokumenton dhe lufton kund\u00ebr diskriminimit dhe shkeljeve t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb musliman\u00ebve n\u00eb Evrop\u00eb, ka theksuar rastin e nj\u00eb nx\u00ebn\u00ebseje franceze, e cila u ngacmua nga nj\u00eb prej m\u00ebsueseve t\u00eb saj sepse fundi i saj konsiderohej shum\u00eb i gjat\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
Ajo i tha CCIE se ishte e detyruar t\u00eb hiqte fundin dhe t\u00eb q\u00ebndronte me leginse gjat\u00eb gjith\u00eb dit\u00ebs. M\u00eb keq, stafi i shkoll\u00ebs asocionte zgjedhjen e saj t\u00eb rrobave me terroriz\u00ebm dhe me prerjen e kok\u00ebs s\u00eb m\u00ebsuesit t\u00eb fr\u00ebngjishtes, Samuel Paty, gj\u00eb q\u00eb e shqet\u00ebsoi thell\u00eb dhe e b\u00ebri t\u00eb frik\u00ebsohej p\u00ebr kthimin e saj n\u00eb shkoll\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
CCIE dhe grupe t\u00eb tjera t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb civile myslimane po p\u00ebrpiqen gjithashtu t\u00eb sfidojn\u00eb prapambetjen e republik\u00ebs dhe keqtrajtimin e saj ndaj grave muslimane, por ato po p\u00ebrballen me nj\u00eb betej\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
Grat\u00eb dhe vajzat myslimane franceze po rezistojn\u00eb, pavar\u00ebsisht sulmeve, policis\u00eb dhe ngacmimeve t\u00eb vazhdueshme. Ato vazhdimisht po ripohojn\u00eb agjencin\u00eb dhe autonomin\u00eb e tyre dhe po zgjedhin t\u00eb veshin hixhabin dhe veshjet tradicionale islame p\u00ebrball\u00eb armiq\u00ebsis\u00eb n\u00eb rritje nga autoritetet franceze. Ato e din\u00eb se k\u00ebto ndalime nuk kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me mbrojtjen e tyre, por me mohimin e aft\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre p\u00ebr t\u00eb kontrolluar trupin.<\/p>\n\n\n\n
Grat\u00eb dhe vajzat muslimane nuk jan\u00eb \u201cseparatiste\u201d, si\u00e7 d\u00ebshiron kaq shum\u00eb shteti t’i p\u00ebrshkruaj\u00eb ato. P\u00ebrkundrazi, ato po k\u00ebrkojn\u00eb liri dhe po vazhdojn\u00eb t\u00eb luftojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb drejt\u00ebn e tyre p\u00ebr t\u00eb jetuar nj\u00eb jet\u00eb n\u00eb Franc\u00eb pa frik\u00eb dhe k\u00ebrc\u00ebnime.<\/p>\n\n\n\n