\u00cbsht\u00eb e dukshme se si politika moderne po i vendos grat\u00eb para nj\u00eb zgjedhjeje shum\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb, t\u00eb durojn\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimet dhe abuzimet e vazhdueshme n\u00eb internet ose t\u00eb largohen nga jeta publike.<\/p>\n\n\n\n
Jacinda Ardern, ish-kryeministrja e Zeland\u00ebs s\u00eb Re dhe Sanna Marin, ish-kryeministrja e Finland\u00ebs, jan\u00eb dy rastet e profilit m\u00eb t\u00eb lart\u00eb, por problemi \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb i p\u00ebrhapur.<\/p>\n\n\n\n
P\u00ebrfaq\u00ebsuesit e zgjedhur jan\u00eb p\u00ebrballur gjithmon\u00eb me kritika dhe gjykim publik. Disa argumentojn\u00eb se kjo \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e diskursit, por epoka e rrjeteve sociale po normalizon forma gjithnj\u00eb e m\u00eb agresive t\u00eb abuzimit. Politikan\u00ebt tani presin fyerjet, frik\u00ebsimin, ngacmimet kibernetike dhe trolling (nj\u00eb postim q\u00ebllimisht fyes ose provokues n\u00eb internet me q\u00ebllim t\u00eb m\u00ebrzitjes s\u00eb dikujt ose t\u00eb nxitjes s\u00eb nj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb zem\u00ebruar) si pjes\u00eb e rregullt e nd\u00ebrveprimit t\u00eb tyre t\u00eb p\u00ebrditsh\u00ebm n\u00eb internet.<\/p>\n\n\n\n
P\u00ebr grat\u00eb n\u00eb politik\u00eb gjendja \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb keq. Ato p\u00ebrballen me gjith\u00e7ka, nga komentet seksiste deri tek gjuha e urrejtjes, sulmet kibernetike, komentet rreth trupit t\u00eb tyre e madje edhe k\u00ebrc\u00ebnimet p\u00ebr sulm, p\u00ebrdhunim dhe vdekje, t\u00eb gjitha k\u00ebto krijojn\u00eb nj\u00eb mjedis virtual toksik q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn rrezik real p\u00ebr pjes\u00ebmarrjen e grave n\u00eb jet\u00ebn publike dhe sh\u00ebndetin e demokracis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
Ky problem \u00ebsht\u00eb global. Hulumtimi nga Inter-Parliamentary Union, nj\u00eb organizat\u00eb q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson parlamentet n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, zbuloi se kat\u00ebr nga pes\u00eb gra deputete kan\u00eb p\u00ebrjetuar dhun\u00eb psikologjike si shqet\u00ebsimi, frik\u00ebsimi, abuzimi verbal apo ngacmimi.<\/p>\n\n\n\n
2\/3 e grave kan\u00eb qen\u00eb sh\u00ebnjest\u00ebr e komenteve seksiste apo komenteve posht\u00ebruese me p\u00ebrmbajtje seksuale dhe rreth 2 n\u00eb 5 gra kan\u00eb pranuar k\u00ebrc\u00ebnime p\u00ebr sulm, dhun\u00eb seksuale ose k\u00ebrc\u00ebnim me vdekje.<\/p>\n\n\n\n
Abuzimi ndaj Ardern ka qen\u00eb aq intensiv sa q\u00eb edhe pas pensionimi ajo pritet t\u00eb ket\u00eb mbrojtje shtes\u00eb nga policia. Hulumtimet n\u00eb SHBA, Kanada, Indi, Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar, Azin\u00eb Juglindore, n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Afrik\u00ebn dhe n\u00eb Evrop\u00eb, poashtu prezanton gjetje t\u00eb ngjashme.<\/p>\n\n\n\n
Hulumtimi i cili po vazhdon t\u00eb realizohet nga Universiteti Galway mbi p\u00ebrvojat e politikaneve gra n\u00eb Irland\u00eb, nga k\u00ebshilltare t\u00eb k\u00ebshilleve lokale deri te ish-ministre t\u00eb qeveris\u00eb, p\u00ebrshkruan nj\u00eb pamje t\u00eb ngjashme dhe shqet\u00ebsuese. N\u00eb intervistat cil\u00ebsore, t\u00eb kryera si pjes\u00eb e hulumtimit t\u00eb vazhduesh\u00ebm, kemi gjetur se 9 n\u00eb 10 gra kan\u00eb pranuar mesazhe abuzive.<\/p>\n\n\n\n
K\u00ebto mesazhe variojn\u00eb nga gjuha e ndyr\u00eb deri te komentet me gjuh\u00eb urrejtje p\u00ebr pamjen dhe nivelin e tyre t\u00eb inteligjenc\u00ebs. Pothuajse 3\/4 e tyre kan\u00eb p\u00ebrjetuar k\u00ebrc\u00ebnime p\u00ebr dhun\u00eb fizike n\u00eb rrjetet sociale dhe 38% deklaruan se kishin marr\u00eb k\u00ebrc\u00ebnime p\u00ebr p\u00ebrdhunim ose dhun\u00eb seksuale \u2013 t\u00eb gjitha vepra penale sipas Kodit Penal irlandez.<\/p>\n\n\n\n
Joan Burton, ish-t\u00e1naiste (z\u00ebvend\u00ebskryeministre) e Irland\u00ebs, tregoi se ajo ishte k\u00ebrc\u00ebnuar se do t\u00eb sulmohej me acid dhe vazhdimisht kishte pranuar k\u00ebrc\u00ebnime me vdekje nga troll\u00ebt n\u00eb internet. Abuzimi kibernetik bazuar n\u00eb kategorizimin shoq\u00ebror \u00ebsht\u00eb gjithashtu i zakonsh\u00ebm, sipas nj\u00eb studimi t\u00eb publikuar nga Parlamenti Evropian. Grat\u00eb politikane q\u00eb i p\u00ebrkasin prejardhjes racore a etnike t\u00eb pakicave, ose identifikohen si LGBTQ+, jan\u00eb target shum\u00eb m\u00eb i shpesht\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
Ky rrezik sigurisht q\u00eb nuk i prek vet\u00ebm grat\u00eb politikane. The Economist Intelligence Unit ka raportuar se m\u00eb shum\u00eb se 1 n\u00eb 3 gra kan\u00eb p\u00ebrjetuar dhun\u00eb n\u00eb internet.<\/p>\n\n\n\n
P\u00ebrjashtimi i grave nga jeta publike<\/p>\n\n\n\n
Krejt kjo ka potencial shum\u00eb t\u00eb madh p\u00ebr t\u00eb pasur nj\u00eb efekt frik\u00ebsues n\u00eb pjes\u00ebmarrjen dhe angazhimin e grave n\u00eb jet\u00ebn qytetare e politike, jo vet\u00ebm si politikane, por si pjes\u00ebmarr\u00ebse n\u00eb debatet online q\u00eb tani orientojn\u00eb kultur\u00ebn politike. Nj\u00eb sondazh global i realizuar nga National Democratic Institute, nj\u00eb organizat\u00eb jofitimprur\u00ebse me baz\u00eb n\u00eb Uashington, zbuloi se m\u00eb shum\u00eb se gjysma e grave t\u00eb reja q\u00eb postonin opinione politike n\u00eb internet u sulmuan p\u00ebr shkak t\u00eb pik\u00ebpamjeve t\u00eb tyre.<\/p>\n\n\n\n
Kjo form\u00eb e abuzimit nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb koleksion incidentesh t\u00eb izoluara, por \u00ebsht\u00eb nj\u00eb problem sistematik q\u00eb g\u00ebrryen vlerat demokratike. Nj\u00eb n\u00eb pes\u00eb politikane irlandeze q\u00eb iu p\u00ebrgjigj\u00ebn studimit ton\u00eb than\u00eb se kan\u00eb konsideruar q\u00eb t\u00eb largohen nga politika p\u00ebr shkak t\u00eb ngacmimeve q\u00eb kan\u00eb marr\u00eb n\u00eb internet, bile disa prej tyre deklaruan se nuk ndihen t\u00eb sigurta q\u00eb t\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb takime publike. Shqet\u00ebsimet lidhur me sigurin\u00eb e tyre, stafit dhe familjes s\u00eb tyre e pengojn\u00eb m\u00eb tej pjes\u00ebmarrjen e tyre publike.<\/p>\n\n\n\n
Nj\u00eb raport i vitit 2021 nga NATO gjurmoi abuzimet q\u00eb kishin pranuar ministret gra t\u00eb qeveris\u00eb finlandeze, p\u00ebrfshir\u00eb Marin, n\u00eb X (ish-Twitter) dhe gjeti komente t\u00eb shumta t\u00eb sulmeve armiq\u00ebsore me baz\u00eb gjinore. Raporti zbulon p\u00ebrdorim t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur t\u00eb termave si \u201cqeveri e buz\u00ebkuqeve\u201d, \u201ckuintet feministe\u201d dhe “ekipi i tampon\u00ebve” t\u00eb cilat i referoheshin qeveris\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
Nj\u00eb pik\u00eb ky\u00e7e q\u00eb theksohet n\u00eb raportin e NATO-s \u00ebsht\u00eb se k\u00ebto sulme u orkestruan nga ata q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aktive t\u00eb d\u00ebmtojn\u00eb demokracin\u00eb. Kjo p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb prov\u00eb bind\u00ebse se problemi \u00ebsht\u00eb i thell\u00eb, duke ilustruar se njer\u00ebzit q\u00eb p\u00ebrpiqen t\u00eb minojn\u00eb nj\u00eb qeveri e p\u00ebrdorin sulmin ndaj grave si nj\u00eb strategji fituese.<\/p>\n\n\n\n
Shembujt e p\u00ebrmendur n\u00eb raport nuk operojn\u00eb vet\u00ebm rreth urrejtjes ndaj k\u00ebtyre grave. Aty n\u00ebnvij\u00ebzohet se ata q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb t\u00eb kund\u00ebrshtojn\u00eb nj\u00eb qeveri e kuptojn\u00eb se kjo form\u00eb urrejtjeje \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mjet efektiv p\u00ebr t\u00eb arritur q\u00ebllimet e tyre. Kjo sugjeron nj\u00eb indiferenc\u00eb shqet\u00ebsuese nga ana e sulmuesve, por edhe nj\u00eb perceptim se asgj\u00eb nuk mund ose nuk do t\u00eb b\u00ebhet p\u00ebr t’iu kund\u00ebrv\u00ebn\u00eb sulmeve t\u00eb tyre.<\/p>\n\n\n\n
Pas vitesh tentimi p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb progres n\u00eb rritjen e pjes\u00ebmarrjes s\u00eb grave n\u00eb jet\u00ebn politike, demokracit\u00eb n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn tani jan\u00eb n\u00eb rrezik real t\u00eb regresit n\u00ebse grat\u00eb p\u00ebrjashtohen nga politika dhe jeta publike n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/p>\n\n\n\n
Meq\u00eb e dim\u00eb problemin, ne i dim\u00eb edhe zgjidhjet<\/p>\n\n\n\n
Trajtimi i dhun\u00ebs kibernetike ndaj grave n\u00eb politik\u00eb \u00ebsht\u00eb i nd\u00ebrlikuar, por kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb nuk mund t\u00eb merren masa. Tashm\u00eb ekzistojn\u00eb ligje q\u00eb supozohet t\u00eb mbrojn\u00eb grat\u00eb nga ky lloj abuzimi, por ato nuk po zbatohen efektivisht.<\/p>\n\n\n\n
\u00cbsht\u00eb koha p\u00ebr t\u2019i frenuar platformat e teknologjis\u00eb dhe p\u00ebr t’i mbajtur ato ligj\u00ebrisht p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr p\u00ebrmbajtjen toksike q\u00eb lejojn\u00eb, t\u00eb shtyr\u00eb nga algoritmet e tyre. Nevojitet nj\u00eb p\u00ebrpjekje kolektive nd\u00ebrkomb\u00ebtare q\u00eb t\u00eb avokohet p\u00ebr sanksione t\u00eb ashpra.<\/p>\n\n\n\n
Kjo duhet t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb, p\u00ebr shembull, nj\u00eb \u201ccar sigurie\u201d n\u00eb internet q\u00eb ka fuqin\u00eb p\u00ebr t’i detyruar k\u00ebto monolite t\u00eb largojn\u00eb p\u00ebrmbajtjen abuzive dhe t\u00eb ndalojn\u00eb p\u00ebrhapjen e saj. Kompanit\u00eb e m\u00ebdha t\u00eb teknologjis\u00eb jan\u00eb p\u00ebrhap\u00ebse t\u00eb vazhdueshme t\u00eb urrejtjes dhe duhet t\u00eb p\u00ebrballen me gjoba masive.<\/p>\n\n\n\n
Fushatat e nd\u00ebrgjegj\u00ebsimit dhe edukimit publik duhet t\u00eb targetojn\u00eb djemt\u00eb dhe burrat, duke proklamuar sjelljen e respektueshme n\u00eb internet dhe mendimin kritik p\u00ebr t’i inkurajuar ata t\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb dyshim stereotipat dhe paragjykimet e d\u00ebmshme. Atyre duhet t’u m\u00ebsohet shkrim-leximi dixhital p\u00ebr t\u00eb kuptuar m\u00eb mir\u00eb pasojat e veprimeve t\u00eb tyre n\u00eb internet. Nd\u00ebrkoh\u00eb, nevojiten sisteme t\u00eb fuqishme mb\u00ebshtet\u00ebse p\u00ebr grat\u00eb politikane q\u00eb p\u00ebrballen me abuzime.<\/p>\n\n\n\n
Ndikimi i abuzimit online te politikanet gra \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. Dhe n\u00ebse \u00e7\u00ebshtja nuk trajtohet e grat\u00eb t\u00ebrhiqen nga pozitat e pushtetit, kjo mund t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb pasoja t\u00eb tmerrshme p\u00ebr demokracit\u00eb n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
Tom Felle<\/strong><\/p>\n\n\n\n E p\u00ebrktheu: Blenda Asllani<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tekstin origjinal mund ta gjeni n\u00eb:https:\/\/theconversation.com\/online-abuse-could-drive-women-out-of-political-life-the-time-to-act-is-now-214301?fbclid=IwAR2uiG5OsJN0lCiBKK2Nq1WCwFvU1b5KDWOPqQc1Z-6f_cIUUzxN7UINEyc<\/p>\n","protected":false},"featured_media":7877,"template":"","class_list":["post-7882","lexo-post","type-lexo-post","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\n