{"id":9272,"date":"2024-06-05T12:49:13","date_gmt":"2024-06-05T11:49:13","guid":{"rendered":"https:\/\/qika.org\/?post_type=lexo-post&#038;p=9272"},"modified":"2024-06-05T12:49:14","modified_gmt":"2024-06-05T11:49:14","slug":"grate-po-diagnostikohen-me-adhd-me-ritme-te-paprecedente-pse","status":"publish","type":"lexo-post","link":"https:\/\/qika.org\/en\/lexo-post\/grate-po-diagnostikohen-me-adhd-me-ritme-te-paprecedente-pse\/","title":{"rendered":"Grat\u00eb po diagnostikohen me ADHD me ritme t\u00eb paprecedent\u00eb. Pse?"},"content":{"rendered":"\n<p>N\u00eb mosh\u00ebn 22-vje\u00e7are, Rach Idowu ishte e bindur se kishte demenc\u00eb. Ajo e gjente veten duke harruar dit\u00eblindjet, takimet n\u00eb pun\u00eb e shlyerjen e borxhit n\u00eb kart\u00ebn e kreditit. Nj\u00eb k\u00ebrkim n\u00eb Google sugjeroi se ajo kishte demenc\u00eb t\u00eb hershme, diagnoz\u00eb t\u00eb cil\u00ebn mjeku e hodhi posht\u00eb shpejt. Do t&#8217;i duheshin edhe kat\u00ebr vite t\u00eb tjera dhe vler\u00ebsimet e dy psikiat\u00ebrve, por p\u00ebrfundimisht Idowu u diagnostikua me ADHD (\u00e7rregullimi i deficitit t\u00eb v\u00ebmendjes).<\/p>\n\n\n\n<p>Papritur, gjith\u00e7ka n\u00eb jet\u00ebn e saj filloi t\u00eb kishte kuptim: rr\u00ebmuja e saj e vazhdueshme si f\u00ebmij\u00eb, net\u00ebt e mbushura me kafein\u00eb me q\u00ebllim p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfunduar detyrat e shkoll\u00ebs, jav\u00ebt e t\u00ebra q\u00eb iu duheshin p\u00ebr t&#8217;iu p\u00ebrgjigjur mesazheve t\u00eb miqve. &#8220;Diagnostikimi ishte nj\u00eb moment eureka&#8221;, thot\u00eb Idowu, tani 29 vje\u00e7e.<\/p>\n\n\n\n<p>Idowu \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej miliona grave t\u00eb diagnostikuara me ADHD. P\u00ebrderisa numri i diagnozave tek grat\u00eb \u00ebsht\u00eb rritur p\u00ebr dekada, periudha 2020 deri 2022 pa nj\u00eb rritje masive: numri i grave t\u00eb mosh\u00ebs 23 deri n\u00eb 49 vje\u00e7 q\u00eb u diagnostikuan me ADHD pothuajse u dyfishua. Pandemia e COVID-19, rritja e informatave n\u00eb internet dhe popullariteti i ADHD n\u00eb mediat sociale kan\u00eb shkaktuar disa shqet\u00ebsime se tendenca e diagnostikimit \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb trend. Por a po mbi-diagnostikohen grat\u00eb apo bota thjesht po arrin ta kuptoj\u00eb sa i p\u00ebrhapur \u00ebsht\u00eb problemi?<\/p>\n\n\n\n<p>Ekzistojn\u00eb tri lloje t\u00eb ADHD: hiperaktiv, i pav\u00ebmendsh\u00ebm dhe i kombinuar. Vajzat dhe grat\u00eb priren t\u00eb ken\u00eb tipin e dyt\u00eb, t\u00eb karakterizuar nga \u00e7organizimi, harresa dhe v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb n\u00eb fokusim.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ato kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb gjasa t\u00eb shihen si \u00ebnd\u00ebrrimtare&#8221;, thot\u00eb Julia Schechter, bashk\u00ebdrejtoresh\u00eb e Qendr\u00ebs s\u00eb Universitetit Duke p\u00ebr Grat\u00eb dhe Vajzat me ADHD.<\/p>\n\n\n\n<p>Edhe vajzat hiperaktive ose t\u00eb tipit t\u00eb kombinuar shpesh shfaqin simptomat e tyre ndryshe nga djemt\u00eb &#8211; t\u00eb tilla si t\u00eb folurit e tepruar, luajtja me flok\u00ebt ose tundja e vazhdueshme e k\u00ebmb\u00ebve dhe reaktiviteti emocional. &#8220;Simptomat e tyre jan\u00eb po aq t\u00eb d\u00ebmshme, por shpesh nuk merren parasysh&#8221;, thot\u00eb Schechter.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201c\u00c7rregullim i djemve\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kur Kathleen Nadeau, psikologe klinike, si bashk\u00ebautore publikoi librin &#8220;T\u00eb Kuptojm\u00eb Vajzat me ADHD&#8221; n\u00eb 1999 &#8211; nj\u00eb nga p\u00ebrpjekjet e para reale p\u00ebr t\u00eb karakterizuar se si shfaqej ADHD tek vajzat e reja &#8211; komuniteti hulumtues ende e shihte ADHD pothuajse ekskluzivisht si nj\u00eb &#8220;\u00e7rregullim t\u00eb djemve&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cNa p\u00ebrqeshnin gjat\u00eb konferencave. Na thonin: \u2018Ne i kemi diagnostikuar k\u00ebta djem q\u00eb thirren n\u00eb zyr\u00ebn e drejtorit tri her\u00eb n\u00eb jav\u00eb e pezullohen, nd\u00ebrsa ju i keni k\u00ebto vajza t\u00eb qeta q\u00eb marrin notat m\u00eb t\u00eb larta dhe mendoni se ato kan\u00eb ADHD?\u2019\u201d thot\u00eb Nadeau.<\/p>\n\n\n\n<p>Edhe pse ky q\u00ebndrim ka filluar t\u00eb ndryshoj\u00eb, shumica d\u00ebrrmuese e hulumtimeve mbi ADHD \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb me fokus tek djemt\u00eb dhe burrat, duke \u00e7uar n\u00eb stereotipin hiperaktiv e djaloshar t\u00eb ADHD.<\/p>\n\n\n\n<p>Shum\u00eb vajza me ADHD shk\u00eblqejn\u00eb n\u00eb shkoll\u00eb, megjith\u00ebse kjo ka barr\u00ebn e vet &#8211; ato mund t\u00eb marrin nj\u00eb not\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb punim, por q\u00ebndrojn\u00eb zgjuar gjith\u00eb nat\u00ebn para se ta dor\u00ebzojn\u00eb pasi nuk jan\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb p\u00ebrqendrohen p\u00ebr jav\u00eb t\u00eb t\u00ebra.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cVajzat punojn\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb fshehur problemet e tyre. Nuk duan q\u00eb m\u00ebsuesit e prind\u00ebrit t\u00eb zem\u00ebrohet me to\u201d, thot\u00eb Nadeau. Ekspert\u00ebt k\u00ebt\u00eb e quajn\u00eb maskim, pra m\u00ebnyr\u00ebn se si grat\u00eb priren t\u00eb gjejn\u00eb m\u00ebnyra p\u00ebr t\u00eb kompensuar simptomat e tyre p\u00ebr shkak t\u00eb pritshm\u00ebrive shoq\u00ebrore. &#8220;Ato duhet t\u00eb b\u00ebjn\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn dy her\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebrpjekje se burrat n\u00eb rastet kur vendosin t\u00eb kryejn\u00eb detyra e pun\u00eb\u201d, shton ajo.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u00cbsht\u00eb pothuajse e ndaluar q\u00eb njer\u00ebzit tjer\u00eb ta din\u00eb q\u00eb ju po vuani\u201d thot\u00eb 31 vje\u00e7arja Janna Moen, nj\u00eb hulumtuese postdoktorale n\u00eb Qendr\u00ebn p\u00ebr Infeksion dhe Imunitet t\u00eb Yale, me nj\u00eb doktoratur\u00eb n\u00eb neuroshkenc\u00eb. Ajo vet u diagnostikua me ADHD n\u00eb fund t\u00eb t\u00eb 20-ave t\u00eb saj. Ashtu si shum\u00eb vajza q\u00eb nuk marrin trajtim, Moen kishte nota t\u00eb larta n\u00eb shkoll\u00eb dhe vazhdoi t\u00eb kishte nj\u00eb karrier\u00eb t\u00eb suksesshme, por vitet e maskimit t\u00eb simptomave kontribuan n\u00eb zhvillimin e problemeve t\u00eb sh\u00ebndetit mendor dhe t\u00eb vet\u00ebvler\u00ebsimit t\u00eb saj, si dhe n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet personale.<\/p>\n\n\n\n<p>Ashtu si Moen, e cila shfaqi simptoma t\u00eb ADHD q\u00eb nga f\u00ebmij\u00ebria, vajzat dhe grat\u00eb kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb gjasa q\u00eb simptomat e tyre t\u00eb iu ngat\u00ebrrohen me v\u00ebshtir\u00ebsi emocionale ose v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb t\u00eb m\u00ebsuar dhe k\u00ebshtu kan\u00eb m\u00eb pak gjasa t\u00eb referohen p\u00ebr diagnostikim. Paragjykimi gjinor poashtu mund t\u00eb luaj\u00eb edhe rol tjet\u00ebr. N\u00eb dy studime ku m\u00ebsuesve iu prezantuan profilet e f\u00ebmij\u00ebve me<\/p>\n\n\n\n<p>ADHD, kur profileve iu ndryshuan emrat, prej emrave tipik p\u00ebr vajza n\u00eb ata tipik p\u00ebr djem, kishin m\u00eb shum\u00eb gjasa t\u00eb rekomandoheshin p\u00ebr trajtim dhe t\u00eb ofrim t\u00eb mb\u00ebshtetjes shtes\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb gjitha k\u00ebto keqkuptime n\u00ebnkuptojn\u00eb se vajzat me ADHD po anashkalohen dhe nuk po marrin trajtimin e duhur. Si\u00e7 thekson David Goodman, drejtor i Qendr\u00ebs s\u00eb ADHD n\u00eb Maryland dhe profesor n\u00eb Shkoll\u00ebn e Mjek\u00ebsis\u00eb Johns Hopkins, raporti i djemve ndaj vajzave me ADHD n\u00eb f\u00ebmij\u00ebri \u00ebsht\u00eb rreth tre me nj\u00eb, nd\u00ebrsa tek t\u00eb rriturit \u00ebsht\u00eb rreth nj\u00eb me nj\u00eb, duke sugjeruar se p\u00ebrhapja e ADHD \u00ebsht\u00eb m\u00eb e barabart\u00eb midis gjinive t\u00eb t\u00eb gjitha grupmoshave, vet\u00ebm se grat\u00eb diagnostikohen m\u00eb von\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cF\u00ebmij\u00ebt diagnostikohen sepse u shkaktojn\u00eb probleme njer\u00ebzve t\u00eb tjer\u00eb. T\u00eb rriturit diagnostikohen sepse u shkaktojn\u00eb probleme vetes s\u00eb tyre\u201d, thot\u00eb Goodman.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nj\u00eb \u00e7rregullim i funksionit ekzekutiv<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb fund t\u00eb fundit, ADHD \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u00e7rregullim i funksionimit ekzekutiv; i proceseve mendore si planifikimi, kujtesa dhe rregullimi i emocioneve q\u00eb menaxhojn\u00eb aft\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb individi p\u00ebr t\u00eb vepruar.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrderisa grat\u00eb kalojn\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn madhore, k\u00ebrkesat p\u00ebr funksionet ekzekutive rriten dhe simptomat mund t\u00eb b\u00ebhen edhe m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t&#8217;u diagnostikuar si ADHD. Hiperaktiviteti mund t\u00eb shfaqet si shqet\u00ebsim i brendsh\u00ebm, pav\u00ebmendja mund t\u00eb duket m\u00eb shum\u00eb si p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfunduar pun\u00ebt ose p\u00ebr t\u00eb arritur afatet dhe impulsiviteti mund t\u00eb shfaqet si v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb menaxhimin e nj\u00eb buxheti. Pavar\u00ebsisht k\u00ebtyre sfidave, shum\u00eb gra me ADHD nga jasht\u00eb mund t\u00eb duken si perfeksioniste me arritje t\u00eb larta. Por pasojat e mosdiagnostikimit ose t\u00eb nj\u00eb diagnoze t\u00eb gabuar mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb r\u00ebnda.<\/p>\n\n\n\n<p>Krahasuar me bashk\u00ebmoshatar\u00ebt e tyre neurotipik\u00eb, grat\u00eb me ADHD kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb gjasa t\u00eb vuajn\u00eb nga ankthi, depresioni, abuzimi me substanca dhe \u00e7rregullimet e t\u00eb ngr\u00ebnit. Ato gjithashtu kan\u00eb pes\u00eb her\u00eb m\u00eb shum\u00eb gjasa t\u00eb p\u00ebrjetojn\u00eb dhun\u00eb nga partneri intim, shtat\u00eb her\u00eb m\u00eb shum\u00eb t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb ken\u00eb tentuar vet\u00ebvrasje dhe kan\u00eb shkall\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb shtatz\u00ebnis\u00eb s\u00eb paplanifikuar ose t\u00eb hershme. Nj\u00eb studim danez tregoi se rreziku i vdekjes s\u00eb parakohshme te grat\u00eb me ADHD ishte m\u00eb shum\u00eb se dyfishi i burrave me ADHD, potencialisht p\u00ebr shkak se grat\u00eb kishin m\u00eb pak gjasa p\u00ebr t&#8217;u diagnostikuar dhe p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb trajtim.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mungesa e specialist\u00ebve t\u00eb ADHD<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Rritja e numrit t\u00eb diagnozave p\u00ebrkoi me dy faktor\u00eb potencialisht t\u00eb lidhur mes vete: pandemin\u00eb COVID-19 dhe popullaritetin e TikTok-ut. Nj\u00eb studim zbuloi se rreth 75% e t\u00eb rriturve t\u00eb sapo-diagnostikuar than\u00eb se pandemia luajti rol n\u00eb nxitjen e tyre p\u00ebr t\u00eb shqyrtuar diagnoz\u00eb t\u00eb ADHD, pjes\u00ebrisht p\u00ebr shkak t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb shpenzuar n\u00eb platformat e mediave sociale si Twitter dhe TikTok. Tendencat e k\u00ebrkimeve rreth ADHD n\u00eb Google midis 2020 dhe 2022 u rrit\u00ebn m\u00eb shpejt se t\u00eb gjitha periudhat tjera q\u00eb nga viti 2004. Hashtag-u ADHD ka grumbulluar 35 miliard\u00eb shikime n\u00eb TikTok n\u00eb Shtetet e Bashkuara vet\u00ebm n\u00eb tri vitet e fundit. Shum\u00eb gra raportojn\u00eb se jan\u00eb diagnostikuar vet\u00ebm pasi kan\u00eb marr\u00eb iniciativ\u00ebn p\u00ebr t\u2019u referuar te nj\u00eb profesionist i sh\u00ebndetit mendor, e disa nga to pohojn\u00eb se jan\u00eb nxitur nga ndonj\u00eb postim n\u00eb mediat sociale.<\/p>\n\n\n\n<p>Edhe p\u00ebr ata q\u00eb vendosin t\u00eb marrin nj\u00eb vler\u00ebsim neuropsikologjik, gjetja e nj\u00eb profesionisti t\u00eb aft\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sfid\u00eb n\u00eb vete. \u201cBrenda tri viteve studimi, psikiatrit kan\u00eb rreth gjysm\u00eb dite ligj\u00ebrata mbi ADHD tek t\u00eb rriturit\u201d, thot\u00eb Kathleen Nadeau.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr dekada me radh\u00eb, q\u00ebndrimi mbizot\u00ebrues mes psikiat\u00ebrve ishte se f\u00ebmij\u00ebt teksa rriten vetvetiu sh\u00ebrohen nga ADHD. Edhe pse ky koncept i gabuar \u00ebsht\u00eb hedhur posht\u00eb, n\u00eb SHBA ende nuk ka udh\u00ebzime zyrtare p\u00ebr vler\u00ebsimin e diagnostikimin e ADHD tek t\u00eb rriturit.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr t\u00eb kryer nj\u00eb vler\u00ebsim t\u00eb till\u00eb duhen disa seanca dhe poashtu mund t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb intervistimin e an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb familjes dhe madje shikimin e raporteve mjek\u00ebsore nga e kaluara p\u00ebr t\u00eb par\u00eb n\u00ebse simptomat ishin t\u00eb pranishme n\u00eb f\u00ebmij\u00ebri.<\/p>\n\n\n\n<p>Gjetja e nj\u00eb ofruesi q\u00eb mund t\u00eb dalloj\u00eb ADHD tek grat\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb. \u201cMjeku im mendonte se nuk kisha ADHD p\u00ebr arsye sepse kisha mbaruar universitetin e kisha gjetur pun\u00eb\u201d, thot\u00eb Idowu.<\/p>\n\n\n\n<p>Grat\u00eb gjithashtu kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb gjasa q\u00eb n\u00eb vend t\u00eb ADHD, gabimisht t\u00eb diagnostikohen me ankth ose depresion. Janna Moen kaloi pothuajse dy dekada me diagnoza t\u00eb gabuara. Ajo mori trajtim p\u00ebr \u00e7rregullime t\u00eb m\u00ebdha depresive dhe ankth, por nuk gjeti sh\u00ebrim t\u00eb simptomave deri sa mori terapi dhe trajtim p\u00ebr ADHD. Moen mendon se ankthi dhe depresioni i saj ishin m\u00eb shum\u00eb nj\u00eb p\u00ebrgjigje ndaj presionit q\u00eb ajo i b\u00ebri vetes p\u00ebr \u201ct&#8217;u dukur normale\u201d, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb luftonte me simptomat e ADHD.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cPsikiatrit fillimisht trajtojn\u00eb ankthin e depresionin. E kur ato rregulloren, vet\u00ebm at\u00ebher\u00eb konsiderojn\u00eb diagnostikimin e ADHD. Faktikisht do duhej t\u00eb ndodhte e kund\u00ebrta.&#8221; thot\u00eb Nadeau.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sh\u00ebrbimet e pasigurta digjitale p\u00ebr ADHD<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Me kaq pak profesionist\u00eb, startup-et e sh\u00ebrbimeve sh\u00ebndet\u00ebsore digjitale t\u00eb fokusuara n\u00eb ADHD jan\u00eb rritur vitet e fundit, duke e promovuar veten si zgjidhje p\u00ebr problemet si vler\u00ebsimet e shtrenjta dhe listat e gjata t\u00eb pritjes.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebto startup-e reklamuan sh\u00ebrbimet e tyre shum\u00eb n\u00eb platforma si TikTok dhe Instagram. Hatie Parmeter vendosi t\u00eb provonte nj\u00ebr\u00ebn prej tyre kur u p\u00ebrball me nj\u00eb pritje kat\u00ebr-mujore p\u00ebr nj\u00eb vler\u00ebsim nga nj\u00eb psikoterapiste n\u00eb qytetin e saj rural n\u00eb Wisconsin.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cIshte proces marr\u00ebzisht i shpejt\u00eb\u201d, thot\u00eb ajo, duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje se u desh\u00ebn rreth pes\u00eb minuta q\u00eb ofruesi nga telefoni ta diagnostikonte at\u00eb me ADHD dhe t&#8217;i ofronte ila\u00e7e. \u201cPasi p\u00ebrfundova vler\u00ebsimin, fillova t\u00eb ndihesha e pasigurt rreth sakt\u00ebsis\u00eb s\u00eb tij.\u201d Parmeter vendosi t\u00eb mos fillonte terapin\u00eb e propozuar dhe m\u00eb von\u00eb i konfirmoi diagnozat pas nj\u00eb vler\u00ebsimi t\u00eb duhur nga nj\u00eb psikolog.<\/p>\n\n\n\n<p>Disa nga k\u00ebto kompani jan\u00eb tani n\u00ebn hetim nga DEA p\u00ebr praktikat e tyre t\u00eb dob\u00ebta t\u00eb dh\u00ebnies s\u00eb terapive. \u201cK\u00ebto vler\u00ebsime ishin, p\u00ebr mendimin tim, t\u00eb pamjaftueshme. Shum\u00eb njer\u00ebz p\u00ebrfunduan duke p\u00ebrdorur ila\u00e7e edhe pse nuk kishin ADHD\u201d, thot\u00eb Goodman<\/p>\n\n\n\n<p>Megjithat\u00eb, Goodman dhe ofruesit tjer\u00eb nuk mendojn\u00eb se vet\u00ebm diagnozat e gabuara jan\u00eb shkaktar i rritjes s\u00eb theksuar t\u00eb grave q\u00eb marrin diagnoza p\u00ebr ADHD. Jennifer Gierisch, drejtoresh\u00eb e asociuar n\u00eb qendr\u00ebn e Duke, v\u00ebren se duke qen\u00eb se grat\u00eb zhvillojn\u00eb kaq shum\u00eb strategji p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar ADHD, atyre shpesh u duhet t\u2019u ndodh\u00eb nj\u00eb ngjarje t\u00eb madhe jet\u00ebsore ose stresor &#8211; kalimi nga shkolla e mesme n\u00eb kolegj, marrja e nj\u00eb promovimi n\u00eb pun\u00eb ose t\u00eb pasurit f\u00ebmij\u00eb &#8211; q\u00eb ato p\u00ebrfundimisht t\u00eb kuptojn\u00eb se di\u00e7ka nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb rregull. Ajo mendon se pandemia ishte nj\u00eb katalizator p\u00ebr miliona gra n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cT\u00eb gjitha ritualet dhe strukturat q\u00eb i ndihmojn\u00eb njer\u00ebzit me ADHD t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb rrug\u00ebn e duhur, u zhduk. Mjetet komplekse q\u00eb grat\u00eb kishin nd\u00ebrtuar rreth vetes p\u00ebr t\u00eb plot\u00ebsuar deficitet nga ADHD nuk ishin m\u00eb t\u00eb mjaftueshme\u201d, thot\u00eb Gierisch.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nj\u00eb vones\u00eb n\u00eb diagnoz\u00ebn e duhur<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrsa Schechter lavd\u00ebron mediat sociale p\u00ebr p\u00ebrhapjen e nd\u00ebrgjegj\u00ebsimit p\u00ebr ADHD tek grat\u00eb e rritura, ajo v\u00ebren se mund t\u00eb ket\u00eb kontribuar n\u00eb nj\u00eb imazh t\u00eb zbehur t\u00eb \u00e7rregullimit.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb studim i vitit 2022 nga studiues n\u00eb Universitetin e Kolumbis\u00eb Britanike, p\u00ebr shembull, zbuloi se gjysma e p\u00ebrmbajtjes s\u00eb 100 videove m\u00eb t\u00eb njohura t\u00eb TikTok rreth ADHD ishin me<\/p>\n\n\n\n<p>p\u00ebrmbajtje mashtruese. &#8220;Ky nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb \u00e7rregullim q\u00eb ju b\u00ebn q\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb t\u00eb humbisni \u00e7el\u00ebsat. Kur e reduktojm\u00eb ADHD-n\u00eb n\u00eb nj\u00eb postim t\u00eb mediave sociale, d\u00ebmet q\u00eb \u00e7rregullimi shkakton n\u00eb aft\u00ebsit\u00eb funksionale humbet\u201d, thot\u00eb Schechter.<\/p>\n\n\n\n<p>Ekspert\u00ebt theksojn\u00eb se problemet me v\u00ebmendje t\u00eb shkaktuara nga pandemia, puna nga sht\u00ebpia dhe koha e kaluar n\u00eb mediat sociale nuk jan\u00eb t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb garantuar nj\u00eb diagnoz\u00eb t\u00eb ADHD.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cVet\u00ebm sepse e keni t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb punoni nga sht\u00ebpia, ose t\u00eb shp\u00ebrqendroheni nga telefoni, ose nuk mund t\u00eb b\u00ebni detyrat e sht\u00ebpis\u00eb me televizorin ndezur, nuk do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb keni ADHD. Gjat\u00eb vler\u00ebsimeve ne k\u00ebrkojm\u00eb modele simptomash dhe sfidash q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb pranishme n\u00eb koh\u00eb dhe n\u00eb mjedise t\u00eb ndryshme\u201d, thot\u00eb Schechter. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, Gierisch thekson se n\u00eb fund t\u00eb fundit ADHD \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gjendje neurozhvillimore q\u00eb zakonisht \u00ebsht\u00eb e pranishme q\u00eb nga lindja dhe n\u00eb rreth 80 p\u00ebrqind t\u00eb rasteve \u00ebsht\u00eb gjenetike. Edhe pse faktor\u00ebt e jasht\u00ebm mund t\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsojn\u00eb simptomat, ata nuk mund t&#8217;i shkaktojn\u00eb ato. \u201cT\u00eb thuash \u2018t\u00eb gjith\u00eb kemi pak ADHD\u2019, \u00ebsht\u00eb si t\u00eb thuash t\u00eb gjith\u00eb jemi pak diabetik\u00eb\u201d, thot\u00eb ajo.<\/p>\n\n\n\n<p>Klinicist\u00ebt si Schechter nuk mendojn\u00eb se postimet e mediave sociale po rezultojn\u00eb n\u00eb rritje t\u00eb diagnozave apo diagnozave t\u00eb gabuara. \u201cADHD ka qen\u00eb gjithmon\u00eb prezent, ne m\u00eb n\u00eb fund po e kapim hapin dhe jemi n\u00eb gjendje ta diagnostikojm\u00eb si\u00e7 duhet\u201d, shton ajo.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr grat\u00eb q\u00eb marrin ndihm\u00eb, jeta ndryshon p\u00ebr t\u00eb mir\u00eb. Idowu thot\u00eb se q\u00eb kur ka filluar trajtimin dhe mjekimin stimulues, ajo ka arritur t\u00eb kontrolloj\u00eb financat e saj, po lul\u00ebzon n\u00eb pun\u00eb dhe ka p\u00ebrmir\u00ebsuar marr\u00ebdh\u00ebniet e saj. Udh\u00ebtimi i saj personal dhe mungesa e informacionit t\u00eb qassh\u00ebm e shtyn\u00eb at\u00eb q\u00eb n\u00eb vitin 2020 t\u00eb fillonte nj\u00eb buletin tashm\u00eb t\u00eb famsh\u00ebm, \u201cT\u00eb jetuarit si e rritur me ADHD\u201d, p\u00ebr t\u00eb cilin ajo thot\u00eb se ka ndihmuar qindra njer\u00ebz t\u00eb diagnostikohen. \u201c\u00cbsht\u00eb shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb ekzistosh n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb ku ndihesh sikur truri yt nuk funksionon si duhet. Informimi \u00ebsht\u00eb fuqizim\u201d, thot\u00eb Idowu.<\/p>\n\n\n\n<p>Kaelyn Lynch<\/p>\n\n\n\n<p><strong>E p\u00ebrktheu: Riola Morina<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Shkrimin original mund t\u2019a gjeni n\u00eb:\u00a0 <a href=\"https:\/\/www.nationalgeographic.com\/premium\/article\/women-diagnosed-adhd-historic-rates?fbclid=IwAR1ycgfw-H5RwzRN2XkPtcgZxT4o3J5r-3Zg7jmhzTDgqfOYsoaGGrUCxcI\">https:\/\/www.nationalgeographic.com\/premium\/article\/women-diagnosed-adhd-historic-rates?fbclid=IwAR1ycgfw-H5RwzRN2XkPtcgZxT4o3J5r-3Zg7jmhzTDgqfOYsoaGGrUCxcI<\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":9273,"template":"","class_list":["post-9272","lexo-post","type-lexo-post","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Grat\u00eb po diagnostikohen me ADHD me ritme t\u00eb paprecedent\u00eb. Pse? - QIKA<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/qika.org\/lexo-post\/grate-po-diagnostikohen-me-adhd-me-ritme-te-paprecedente-pse\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Grat\u00eb po diagnostikohen me ADHD me ritme t\u00eb paprecedent\u00eb. Pse? - QIKA\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"N\u00eb mosh\u00ebn 22-vje\u00e7are, Rach Idowu ishte e bindur se kishte demenc\u00eb. Ajo e gjente veten duke harruar dit\u00eblindjet, takimet n\u00eb pun\u00eb e shlyerjen e borxhit n\u00eb kart\u00ebn e kreditit. Nj\u00eb k\u00ebrkim n\u00eb Google sugjeroi se ajo kishte demenc\u00eb t\u00eb hershme, diagnoz\u00eb t\u00eb cil\u00ebn mjeku e hodhi posht\u00eb shpejt. Do t&#8217;i duheshin edhe kat\u00ebr vite t\u00eb [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/qika.org\/lexo-post\/grate-po-diagnostikohen-me-adhd-me-ritme-te-paprecedente-pse\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"QIKA\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-06-05T11:49:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/web.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"13 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexo-post\/grate-po-diagnostikohen-me-adhd-me-ritme-te-paprecedente-pse\/\",\"url\":\"https:\/\/qika.org\/lexo-post\/grate-po-diagnostikohen-me-adhd-me-ritme-te-paprecedente-pse\/\",\"name\":\"Grat\u00eb po diagnostikohen me ADHD me ritme t\u00eb paprecedent\u00eb. Pse? - QIKA\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexo-post\/grate-po-diagnostikohen-me-adhd-me-ritme-te-paprecedente-pse\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexo-post\/grate-po-diagnostikohen-me-adhd-me-ritme-te-paprecedente-pse\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/web.png\",\"datePublished\":\"2024-06-05T11:49:13+00:00\",\"dateModified\":\"2024-06-05T11:49:14+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexo-post\/grate-po-diagnostikohen-me-adhd-me-ritme-te-paprecedente-pse\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/qika.org\/lexo-post\/grate-po-diagnostikohen-me-adhd-me-ritme-te-paprecedente-pse\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexo-post\/grate-po-diagnostikohen-me-adhd-me-ritme-te-paprecedente-pse\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/web.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/web.png\",\"width\":1920,\"height\":1080},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/lexo-post\/grate-po-diagnostikohen-me-adhd-me-ritme-te-paprecedente-pse\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/qika.org\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Grat\u00eb po diagnostikohen me ADHD me ritme t\u00eb paprecedent\u00eb. Pse?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/qika.org\/#website\",\"url\":\"https:\/\/qika.org\/\",\"name\":\"QIKA\",\"description\":\"Qendra p\u00ebr Informim, Kritik\u00eb dhe Aksion\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/qika.org\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Grat\u00eb po diagnostikohen me ADHD me ritme t\u00eb paprecedent\u00eb. Pse? - QIKA","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/qika.org\/lexo-post\/grate-po-diagnostikohen-me-adhd-me-ritme-te-paprecedente-pse\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Grat\u00eb po diagnostikohen me ADHD me ritme t\u00eb paprecedent\u00eb. Pse? - QIKA","og_description":"N\u00eb mosh\u00ebn 22-vje\u00e7are, Rach Idowu ishte e bindur se kishte demenc\u00eb. Ajo e gjente veten duke harruar dit\u00eblindjet, takimet n\u00eb pun\u00eb e shlyerjen e borxhit n\u00eb kart\u00ebn e kreditit. Nj\u00eb k\u00ebrkim n\u00eb Google sugjeroi se ajo kishte demenc\u00eb t\u00eb hershme, diagnoz\u00eb t\u00eb cil\u00ebn mjeku e hodhi posht\u00eb shpejt. Do t&#8217;i duheshin edhe kat\u00ebr vite t\u00eb [&hellip;]","og_url":"https:\/\/qika.org\/lexo-post\/grate-po-diagnostikohen-me-adhd-me-ritme-te-paprecedente-pse\/","og_site_name":"QIKA","article_modified_time":"2024-06-05T11:49:14+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1080,"url":"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/web.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"13 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/qika.org\/lexo-post\/grate-po-diagnostikohen-me-adhd-me-ritme-te-paprecedente-pse\/","url":"https:\/\/qika.org\/lexo-post\/grate-po-diagnostikohen-me-adhd-me-ritme-te-paprecedente-pse\/","name":"Grat\u00eb po diagnostikohen me ADHD me ritme t\u00eb paprecedent\u00eb. Pse? - QIKA","isPartOf":{"@id":"https:\/\/qika.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/qika.org\/lexo-post\/grate-po-diagnostikohen-me-adhd-me-ritme-te-paprecedente-pse\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/qika.org\/lexo-post\/grate-po-diagnostikohen-me-adhd-me-ritme-te-paprecedente-pse\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/web.png","datePublished":"2024-06-05T11:49:13+00:00","dateModified":"2024-06-05T11:49:14+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/qika.org\/lexo-post\/grate-po-diagnostikohen-me-adhd-me-ritme-te-paprecedente-pse\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/qika.org\/lexo-post\/grate-po-diagnostikohen-me-adhd-me-ritme-te-paprecedente-pse\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/qika.org\/lexo-post\/grate-po-diagnostikohen-me-adhd-me-ritme-te-paprecedente-pse\/#primaryimage","url":"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/web.png","contentUrl":"https:\/\/qika.org\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/web.png","width":1920,"height":1080},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/qika.org\/lexo-post\/grate-po-diagnostikohen-me-adhd-me-ritme-te-paprecedente-pse\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/qika.org\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Grat\u00eb po diagnostikohen me ADHD me ritme t\u00eb paprecedent\u00eb. Pse?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/qika.org\/#website","url":"https:\/\/qika.org\/","name":"QIKA","description":"Qendra p\u00ebr Informim, Kritik\u00eb dhe Aksion","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/qika.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/qika.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/lexo-post\/9272","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/qika.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/lexo-post"}],"about":[{"href":"https:\/\/qika.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/lexo-post"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/qika.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9273"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/qika.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9272"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}