Readings

Shtatë prioritete për feministet e reja sot

Me publikimin e filmit “Suffragette”, feministet duhet të festojnë mozaikun e madh dhe të larmishëm të lëvizjes feministe, duke u përqendruar veçanërisht te çështje si pëlqimi, të drejtat riprodhuese dhe diversiteti.

Për herë të parë kam mësuar për gratë aktiviste që luftuan për të drejtën e votës gjatë një ore historie, kur isha 10 vjeçe, dhe në fillim nuk arrita ta kuptoja plotësisht rëndësinë e tyre. Disa vite më vonë, ndjej admirim të madh për to. Këto aktiviste nuk ishin ‘të përkryera’ – brenda lëvizjes ekzistonin përplasje, kundërshti dhe ndarje të ndryshme – por vala e parë e feminizmit arriti diçka jashtëzakonisht të rëndësishme për gratë: luftoi për të drejtën tonë për të votuar dhe, përtej kësaj, ndikoi më gjerësisht në forcimin e autonomisë së grave dhe respektit ndaj tyre në shoqëri.

Ishte shkrimtarja Caitlin Moran ajo që shkroi se feminizmi duhet të jetë “një mozaik i madh dhe i larmishëm”, ku secila prej nesh lufton për çështjet që i konsideron më të rëndësishme dhe sjell në këtë lëvizje idetë, përvojat dhe pikat e saj të forta individuale. Derisa filmi “Suffragette” pritet muajin e ardhshëm, ja shtatë çështje që, sipas mendimit tim, feministet e reja duhet t’i kenë prioritet sot:

1.Të ndihmojmë vajzat të kuptojnë pëlqimin dhe marrëdhëniet seksuale të shëndetshme

Nuk do ta harroj kurrë momentin kur një shoqe e imja më tha – teksa i referohej paqartësisë që ende ekziston rreth konceptit të pëlqimit – se “vajzat po përjetojnë përdhunim dhe madje as nuk e kuptojnë këtë”.

Edhe pse kam pasur fatin të ndjek një shkollë ku kemi zhvilluar mësime të plota mbi edukimin personal, social dhe shëndetësor, asnjëherë çështja e pëlqimit nuk është trajtuar gjatë orëve mësimore. Për miliona adoleshentë që po rriten në një kulturë ku pornografia tashmë është e pranishme kudo, dhe ndikon në mënyrë jashtëzakonisht të dëmshme si në seksualitetin e djemve ashtu edhe në atë të vajzave – është më e rëndësishme se kurrë të kundërshtohet ideja se ekzistojnë zona gri apo paqartësi rreth pëlqimit.

Është thelbësore t’u mësojmë vajzave se seksualiteti nuk është diçka nga e cila duhet të kenë frikë; ato kanë të drejtë të shprehin dhe të jetojnë identitetin e tyre seksual si qenie të lira dhe të barabarta. Duhet të flasim hapur për kufijtë personalë dhe autonominë e grave, në mënyrë që si vajzat ashtu edhe djemtë të ndërtojnë marrëdhënie seksuale të shëndetshme dhe të mësojnë rëndësinë e të drejtës për të thënë “jo”.

2. Të dëgjojmë të gjitha gratë në lëvizje, pavarësisht moshës

Asgjë nuk më irriton më shumë sesa ideja që feminizmi duhet të ndahet në valë. Tani për tani, thuhet se po jetojmë në valën e katërt të feminizmit – apo ndoshta të pestën?

Feminizmi duhet të jetë një lëvizje që synon çlirimin e grave, pavarësisht prejardhjes së tyre apo moshës që kanë. Megjithatë, sa herë që përfshihem në debate feministe, më shqetëson fakti se zëri i grave më të moshuara shpesh nuk dëgjohet nga brezat më të rinj brenda lëvizjes. Akademikja feministe Lori Marso ka argumentuar se “feministet rrallë përpiqen të identifikohen me jetën e nënave të tyre”, dhe është e vështirë të mos shohësh një pjesë të së vërtetës në këtë pohim.

Shpesh ne i nënvlerësojmë dhe i injorojmë gratë e brezit të nënave tona, sepse në fund besojmë se jemi më të avancuara ose më të drejta se ato. Ne kritikojmë punën e atyre që njihen si feministe të “valës së dytë” – gratë që luftuan me shumë forcë për të drejtat e grave gjatë viteve 1970 – dhe sot ato shpesh etiketohen si feministe radikale përjashtuese ndaj personave transgjinorë, ndaj punonëtoreve të seksit, apo thjesht si intolerante. Në këtë mënyrë, harrojmë ose anashkalojmë me lehtësi fitoret e shumta që ato arritën, edhe në emrin tonë.

Siç ka argumentuar shkrimtarja Glosswitch, problemi me idenë se feminizmi zhvillohet nëpër valë është se “burrat arrijnë të lënë pas diçka të përhershme, ndërsa ne përpiqemi të fshijmë gjurmët që paraardhëset tona kanë lënë”.

Disa nga gratë më të rëndësishme në jetën time janë 10 a më shumë vite më të mëdha se unë. Pikërisht përmes këtyre miqësive kam kuptuar se kemi shumë më tepër gjëra të përbashkëta sesa kisha imagjinuar ndonjëherë. Ne duhet të ndalojmë së fshiri ose së mohuari punën dhe kontributin e grave që luftuan para nesh.

3. Të njohim ndërthurjen e identiteteve dhe përvojave të ndryshme

Teoria e ndërthurjes së identiteteve, e njohur si intersectionality, term i krijuar në fund të viteve 1980 nga akademikja amerikane Kimberlé Crenshaw, është bërë një nga konceptet qendrore në debatet bashkëkohore feministe. Kjo teori reflekton faktin se jo të gjithë njerëzit e përjetojnë botën në të njëjtën mënyrë dhe na kërkon të kuptojmë se individët mund të përballen njëkohësisht me forma të shumta të shtypjes apo diskriminimit, të cilat ndërthuren dhe ndikojnë në jetën e tyre. Për shembull, një grua mund të jetë njëkohësisht grua, pjesë e një grupi etnik të diskriminuar dhe person me aftësi të kufizuara, duke përjetuar kështu disa nivele të padrejtësisë sociale në të njëjtën kohë.

Që feminizmi të jetë me të vërtetë efektiv, duhet të pranojmë se identiteti ynë nuk përcaktohet vetëm nga gjinia. Krahas të qenit gra, secila prej nesh mbart edhe identitete të tjera – si raca, klasa, orientimi seksual, religjioni apo gjendja ekonomike – të cilat ndikojnë drejtpërdrejt në përvojat dhe mundësitë tona në shoqëri.

Siç është shprehur edhe aktorja e re Rowan Blanchard, “mënyra se si një grua me ngjyrë përjeton seksizmin dhe pabarazinë është e ndryshme nga mënyra se si një grua e bardhë përjeton seksizmin dhe pabarazinë”. Për këtë arsye, feminizmi nuk duhet të kufizohet vetëm në mbrojtjen e interesave të grave të bardha, grave heteroseksuale apo grave me privilegje ekonomike. Në qendër të tij duhet të qëndrojnë zërat dhe përvojat e të gjitha grave, pa përjashtim.

4. Të luftojmë për të drejtat riprodhuese

Javën e kaluar, hashtag-u #ShoutYourAbortion u përhap gjerësisht në platformën X, ku shumë gra folën hapur kundër një kulture që pret prej tyre të turpërohen për faktin se kanë kryer abort. Kjo tregoi se të drejtat riprodhuese të grave, si në Mbretërinë e Bashkuar ashtu edhe në mbarë botën, vazhdojnë të përballen me kërcënime serioze – dhe kjo nuk duhet të ndodhë.

Përgjatë brezave, format e mizogjinisë dhe diskriminimit me të cilat përballen gratë kanë ndryshuar dhe janë shfaqur në mënyra të ndryshme, por një realitet ka mbetur i pandryshuar: gratë ende nuk kanë kontroll të plotë mbi trupin e tyre.

Gratë duhet të kenë qasje të garantuar në kontracepsion, të drejtën për abort dhe të drejtën për të zgjedhur nëse duan apo jo të kenë fëmijë. Asnjë grua nuk duhet të ndihet e turpëruar për trupin apo zgjedhjet e saj personale. Për më tepër, ne nuk duhet të ndalojmë së ngrituri zërin derisa këto të drejta themelore të sigurohen për gratë kudo në botë.

Lufta për të drejtat riprodhuese është pjesë qenësore e barazisë gjinore, sepse autonomia mbi trupin është një nga kushtet bazike të lirisë dhe dinjitetit njerëzor.

5.Të refuzojmë feminizmin e “zgjedhjes” 

Kohët e fundit, ideja e “choice feminism” (feminizmit të zgjedhjes) është bërë shumë popullore. Natyrisht që unë mbështes të drejtën e grave për të bërë zgjedhjet e tyre, por ideja se duhet të mbështes çdo zgjedhje të caktuar vetëm sepse është bërë nga një grua, është diçka nga e cila mendoj se duhet të heqim dorë. Nëse dëshiron të bësh një ndërhyrje estetike në gjoks, sigurisht që është zgjedhja jote, por mos u përpiq ta justifikosh atë me feminizmin. Askush nuk do të jetë ndonjëherë feministe perfekte, prandaj është në rregull të bësh zgjedhje që nuk janë feministe -por jo t’i etiketosh ato si feministe pasi i ke bërë, vetëm sepse ti ke bërë një zgjedhje dhe je grua.  

Duhet të ndalojmë së quajturi gjithçka si diçka “fuqizuese”. Për shembull, labioplastika nuk është as fuqizuese e as feministe.

Seksizmi strukturor ekziston. Dhe pikërisht sepse ekziston, ai do të luajë rol në vendimet tona, pavarësisht se çfarë mendojmë ne.

6. Të njohim dhe të adresojmë dhunën vdekjeprurëse të burrave ndaj grave

Jam dakord që nuk është aspak e këndshme të flasim për dhunën e burrave ndaj grave. Apo ta quajmë atë dhunë të burrave. Por kur lexoj historitë e fushatës Counting Dead Women, rëndësia e të folurit për këtë bëhet e qartë. Në Britani, mijëra gra çdo vit vuajnë ose humbin jetën nga duart e burrave: gra si Amina Abdi, e cila ishte katër muaj shtatzënë dhe u godit me thikë deri në vdekje; dhe Carla Whitlock, mbi fytyrën e së cilës u hodh acid. Në një vend ku të paktën dy gra vriten çdo javë nga burrat, ku 85,000 gra dhunohen seksualisht dhe 400,000 të tjera sulmohen seksualisht çdo vit, ku çdo minutë bëhet një telefonatë në polici për dhunë në familje, është e qartë se dhuna e burrave ekziston.

Emërtimi i problemit dhe pranimi i mënyrës se si kjo ndikon te gratë duhet të jetë një prioritet për feministet e reja – dhe jo, kjo nuk do të thotë se i urren burrat. Me strehimoret që po mbyllen dhe qendrat e krizës për viktimat e dhunimit seksual që po përballen me mungesë fondesh, ka ende shumë fushata që duhet të organizohen.

7. T’i themi jo seksizmit në media

Fushata ‘No More Page 3’ e vendosi këtë çështje në qendër të vëmendjes dhe, në vitet që pasuan nisjen e saj, gazeta ‘The Sun’ ndaloi praktikën e publikimit të përditshëm të një fotografie të madhe të një gruaje të zhveshur. Por mediat vazhdojnë të jenë tepër të seksualizuara dhe të mbushura me imazhe të gruas “perfekte”, e cila paraqitet si seksi, e nënshtruar, e bardhë, me gjoks të madh, e gjatë dhe shumë e dobët. Ne duhet t’i sfidojmë këto imazhe. Përfaqësimi i larmishëm i grave ka rëndësi, sepse nëse gratë vazhdojnë të paraqiten si qytetare të dorës së dytë, ekzistuese vetëm për të kënaqur burrat, me vlerën e tyre të përcaktuar nga sa tërheqëse  janë seksualisht, atëherë një brez i ri vajzash do të rritet me një perceptim shumë më të kufizuar për aftësinë e tyre për të ndjekur gjurmët e guximshme dhe të jashtëzakonshme të aktivisteve që luftuan për të drejtën e votës.

June Eric Udorie

E përktheu: Yllka Istogu

Lexoni artikullin e plotë këtu.