Nisma ligjore kërcënojnë mbrojtjen e grave nga dhuna në Amerikën Latine

Në Bolivi, Kili, Argjentinë dhe Peru, janë propozuar ndryshime ligjore që parashohin dënime më të ashpra për personat që bëjnë kallëzime të rreme për dhunë në familje, dhunë seksuale dhe dhunë me bazë gjinore. Këto iniciativa kanë shqetësuar organizatat për të drejtat e grave, të cilat paralajmërojnë se frika nga ndëshkimi ligjor mund t’i pengojë të mbijetuarat të raportojnë dhunën.

Në të katër vendet janë propozuar ndryshime ligjore që parashohin dënime më të ashpra, në disa raste deri në gjashtë vjet burg. Në Kili, gjithashtu, është propozuar një procedurë e veçantë për kallëzimet e dyshuara si të rreme në çështjet familjare. Ndërkohë, kallëzimi i rremë tashmë është vepër penale në secilin prej këtyre vendeve.

Senatorja kiliane Vanessa Kaiser, e cila mbështet një projektligj për ndëshkimin e kallëzimeve të rreme për dhunë në familje dhe sulme seksuale, ka deklaruar se dëshiron të mbrojë burrat nga ajo që e konsideron si pasojë të feminizmit dhe politikave gjinore. “Dua të jem ministrja e parë në historinë e Perëndimit që mbron burrat”, ka thënë ajo.

Organizatat për të drejtat e grave paralajmërojnë se këto iniciativa përforcojnë narrativën se gratë abuzojnë me ligjet për t’i akuzuar burrat padrejtësisht. Sipas Paula Ávila-Guillén, drejtore e Qendrës për Barazi të Grave me bazë në SHBA, paraqitja pothuajse e njëkohshme e projektligjeve sugjeron një strategji të koordinuar të grupeve konservatore kundër të drejtave të grave.

Të dhënat e disponueshme nuk e mbështesin pretendimin se kallëzimet e rreme janë problem i përhapur. Në Bolivi, ato përbënin vetëm 0,13% të të gjitha çështjeve të paraqitura gjatë vitit 2024. Në Argjentinë, hetimet për kallëzime të rreme përbënin vetëm 0,09% të çështjeve penale të shqyrtuara ndërmjet viteve 2023 dhe 2025. Në Kili nuk ekzistojnë statistika zyrtare kombëtare për këtë çështje, raporton The Guardian.

Në të kundërt, të dhënat tregojnë se shumë raste të dhunës ndaj grave nuk raportohen fare. Në Kili, vetëm 12,1% e grave që kishin përjetuar dhunë seksuale thanë se kishin raportuar përvojën e tyre më të fundit. Në Argjentinë, vetëm 15% e grave që u vranë në raste femicidi gjatë vitit 2025 kishin raportuar më parë dhunën. Një tjetër sondazh tregoi se 77% e grave që kishin përjetuar dhunë nga partneri nuk kishin bërë kallëzim.

“Për vite me radhë, gratë kanë pasur frikë të raportojnë sepse askush nuk i besonte”, ka deklaruar Ávila-Guillén, duke paralajmëruar se këto ndryshime mund t’i dekurajojnë edhe më shumë të mbijetuarat dhe t’i ekspozojnë ndaj rrezikut të ndëshkimit nëse akuzat e tyre nuk rezultojnë të suksesshme.

Aktivistet theksojnë se gratë përballen tashmë me pengesa të shumta për të kërkuar drejtësi, përfshirë paragjykimet institucionale, kostot ligjore dhe procedurat e gjata gjyqësore. Në disa raste, viktimat detyrohen t’i braktisin procedurat për shkak të presionit ekonomik ose nga partnerët abuzues.

Në Argjentinë, qeveria e presidentit Javier Milei ka mbyllur Ministrinë e Grave, Gjinisë dhe Diversitetit, ka mbyllur institucionin pasues për mbrojtjen nga dhuna me bazë gjinore dhe ka shkurtuar ose ndërprerë programe për mbështetjen e grave dhe personave LGBTQ+. Ndërkohë, lëvizjet konservatore në rajon kanë kundërshtuar gjithnjë e më shumë politikat që lidhen me barazinë gjinore, edukimin seksual dhe të drejtat riprodhuese.

Në gusht, Mesecvi, mekanizmi rajonal që monitoron zbatimin e Konventës së Belém do Pará për parandalimin dhe luftimin e dhunës ndaj grave, paralajmëroi se projektligjet në Argjentinë dhe Bolivi mund të krijojnë pengesa shtesë për qasjen në drejtësi, të rrisin frikën nga hakmarrja dhe të thellojnë riviktimizimin e grave.

Përfaqësueset e organizatave për të drejtat e grave paralajmërojnë se këto masa rrezikojnë t’i pengojnë viktimat të kërkojnë mbrojtje. Siç thekson juristja dhe aktivistja argjentinase Natalia Gherardi, rreziku kryesor është që gratë të hezitojnë të raportojnë dhunën nga frika e pasojave ligjore.